เชียงราย ชาวแม่สายผวาหนัก เลี่ยงกินปลาธรรมชาติ “ปลาขาว-ปลาตะเพียน” หันไปเลือกซื้อปลานิลจากบ่อเลี้ยง ส่วนปลาดุกยังลังเล รวมถึงพืชผักในพื้นที่ เผยกว่า 90% ยังจำใจใช้น้ำประปาจากแม่น้ำสาย วอนรัฐเลิกตรวจซ้ำซาก แก้ไขปัญหาจริงจังอย่างเป็นรูปธรรม


ผลกระทบจากปัญหาสารพิษปนเปื้อนในแม่น้ำสาย อ.แม่สาย จ.เชียงราย เริ่มสะเทือนถึงผู้ประกอบการค้าขายสัตว์น้ำในตลาดสดบุญยืน หลังความกังวลของผู้บริโภคฉุดยอดขายปลาสดลดลงร้อยละ 20-30 จากเดิมวันละประมาณ 300 กิโลกรัม เหลือเพียง 200 กิโลกรัมเศษ พ่อค้าต้องปรับตัวขนน้ำบาดาลจากบ้านมาใช้หล่อเลี้ยงปลาแทนน้ำประปา ขณะที่ชาวบ้านเผยจำใจใช้น้ำประปาที่ผลิตจากแม่น้ำสาย เนื่องจากแหล่งน้ำบาดาลในชุมชนมีน้อยลง พร้อมเรียกร้องภาครัฐเร่งแก้ปัญหาที่ต้นเหตุ หลังเผชิญสถานการณ์ยืดเยื้อมานานกว่า 2 ปี


เมื่อวันที่ 17 พฤศจิกายน 2569 ผู้สื่อข่าวลงพื้นที่สำรวจบรรยากาศการค้าขายสัตว์น้ำจืดภายในตลาดสดบุญยืน อ.แม่สาย จ.เชียงราย พบว่าผู้ประกอบการยังคงเปิดจำหน่ายสินค้าตามปกติ แต่ยอมรับว่ากระแสข่าวการปนเปื้อนสารพิษในแหล่งน้ำธรรมชาติส่งผลกระทบต่อความเชื่อมั่นของผู้บริโภค โดยเฉพาะลูกค้าคนไทยในพื้นที่ที่มีความระมัดระวังในการเลือกซื้อปลาและสัตว์น้ำมากขึ้น


นายศิริชัย ใจกาศ อายุ 52 ปี พ่อค้าจำหน่ายปลาสดในตลาดบุญยืน เปิดเผยว่า ภาพรวมการค้าขายยังพอประคับประคองไปได้ แต่ได้รับผลกระทบจากกระแสข่าวสารปนเปื้อนอย่างชัดเจน โดยลูกค้าคนไทยลดการซื้อปลาลง ขณะที่ลูกค้ากว่าร้อยละ 70 ในปัจจุบันเป็นผู้บริโภคจากฝั่งประเทศเพื่อนบ้าน ซึ่งส่วนใหญ่ยังคงซื้อสินค้าอย่างต่อเนื่อง ส่วนลูกค้าบางรายที่มีความกังวลจะสอบถามถึงแหล่งที่มาของปลาเป็นประจำ


ทั้งนี้ ปลาที่นำมาจำหน่ายภายในร้านเป็นปลานิลและปลาดุกจากฟาร์มเลี้ยงในพื้นที่ อ.พาน จ.เชียงราย ไม่ใช่ปลาธรรมชาติที่จับจากแม่น้ำสายหรือแหล่งน้ำในพื้นที่แม่สาย ทำให้ลูกค้าประจำที่ทราบแหล่งที่มายังคงเชื่อมั่นและซื้อไปบริโภค


อย่างไรก็ตาม ยอดขายลดลงจากเดิมวันละประมาณ 300 กิโลกรัม เหลือเพียง 200 กิโลกรัมเศษ หรือลดลงประมาณร้อยละ 20-30 โดยนอกจากความวิตกกังวลเรื่องสารปนเปื้อนแล้ว ยังมีปัจจัยด้านเศรษฐกิจที่ซบเซา รวมถึงราคาสินค้าและน้ำมันที่ปรับตัวสูงขึ้น ส่งผลต่อกำลังซื้อของประชาชนด้วย


นายศิริชัยกล่าวว่า เพื่อสร้างความมั่นใจให้กับลูกค้า ทางร้านต้องปรับวิธีการดำเนินงาน โดยสูบน้ำบาดาลจากบ้านใส่รถบรรทุกขนมาใช้หล่อเลี้ยงปลาแทนน้ำประปา ส่วนน้ำประปาจะใช้เพียงเล็กน้อยสำหรับการล้างทำความสะอาดทั่วไป พร้อมยืนยันว่าจะยังคงตรึงราคาจำหน่ายไว้เท่าเดิม แม้ต้นทุนการขนส่งและค่าครองชีพจะเพิ่มสูงขึ้นก็ตาม


ด้านนายเทวิน ภิญโญโชติ อายุ 43 ปี ชาวบ้านใน อ.แม่สาย สะท้อนว่า แม้ประชาชนจะมีความกังวลเกี่ยวกับสารพิษในแม่น้ำสาย แต่การดำเนินชีวิตประจำวันยังคงต้องพึ่งพาแหล่งน้ำดังกล่าว เนื่องจากแหล่งน้ำบาดาลและบ่อน้ำในชุมชนหาได้ยากขึ้น โดยประเมินว่าประชาชนกว่าร้อยละ 90 ในพื้นที่ยังต้องพึ่งพาน้ำประปาที่ผลิตจากน้ำแม่น้ำสาย ทั้งเพื่อการอุปโภคและบริโภค


ขณะที่น้ำดื่มประชาชนส่วนใหญ่เลือกซื้อจากผู้ผลิตแบรนด์ใหญ่ที่ไม่ได้ผลิตในพื้นที่ เพื่อหลีกเลี่ยงความเสี่ยงและสร้างความมั่นใจให้กับครอบครัว

ส่วนการเลือกซื้ออาหาร ชาวบ้านเริ่มปรับเปลี่ยนพฤติกรรม โดยหลีกเลี่ยงปลาธรรมชาติจากแม่น้ำสาย เช่น ปลาขาวและปลาตะเพียน แล้วหันไปเลือกซื้อปลานิลจากบ่อเลี้ยงในต่างพื้นที่แทน ขณะที่ปลาดุกยังมีความลังเลอยู่บ้าง นอกจากนี้ยังมีความกังวลเกี่ยวกับพืชผักสวนครัว โดยเฉพาะดอกกะหล่ำและพริกที่อาจใช้น้ำจากแหล่งน้ำธรรมชาติในการเพาะปลูก อย่างไรก็ตาม ผักที่จำหน่ายในตลาดแม่สายส่วนใหญ่รับมาจากตลาดกลางจังหวัดเชียงราย ทำให้ผู้บริโภคยังพอเลือกซื้อผักจากแหล่งผลิตนอกพื้นที่ได้


นายเทวิน กล่าวด้วยว่า สิ่งที่สร้างความอึดอัดใจให้กับประชาชนคือการทำงานของหน่วยงานภาครัฐ ซึ่งตลอดระยะเวลากว่า 2 ปีที่ผ่านมา มีเจ้าหน้าที่นำเครื่องมือลงพื้นที่ตรวจวัดและเก็บข้อมูลอย่างต่อเนื่อง แต่ประชาชนยังไม่เห็นมาตรการแก้ไขปัญหาที่ชัดเจนและเป็นรูปธรรม จึงอยากให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องเร่งดำเนินการมากกว่าการตรวจสอบซ้ำไปมา


ขณะที่นายศิริชัยฝากข้อเรียกร้องถึงรัฐบาลและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ให้เร่งแก้ไขปัญหาคุณภาพน้ำในแม่น้ำสายอย่างจริงจัง ควบคู่กับการดูแลผลกระทบทางเศรษฐกิจและลดภาระค่าครองชีพของประชาชน เนื่องจากปัญหาดังกล่าวไม่ได้กระทบเฉพาะความมั่นใจในการบริโภคเท่านั้น แต่ยังส่งผลต่อรายได้ของพ่อค้าแม่ค้าและการดำรงชีวิตของประชาชนในพื้นที่โดยตรง


เสียงสะท้อนจากทั้งผู้ประกอบการและชาวบ้านแม่สายครั้งนี้ สะท้อนให้เห็นว่าปัญหาสารพิษในแม่น้ำสายไม่ได้จำกัดอยู่เพียงเรื่องคุณภาพน้ำ แต่กำลังขยายวงไปถึงความมั่นคงทางอาหาร ความเชื่อมั่นของผู้บริโภค และเศรษฐกิจฐานราก ซึ่งประชาชนต้องการเห็นมาตรการแก้ไขที่ชัดเจนและตรวจสอบได้ เพื่อให้สามารถกลับมาใช้ชีวิตและประกอบอาชีพได้อย่างมั่นใจอีกครั้ง