เหมืองผาแดงทําป่า-สีม่วง! สวนพฤกษศาสตร์ตามพระราชดําริฯ

เตรียมเนรมิตพื้นที่เหมืองร้างกลางผืนป่าตะวันตก จัดสร้าง “สวนพฤกษศาสตร์ผาแดง” สืบสานโครงการในพระราชดำริ ในหลวงรัชกาลที่ 9 และสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ผุดไอเดียเก๋ ปลูกต้นไม้ที่ให้ดอกสีม่วงกว่า 20 ชนิดเพื่อให้เป็น “ป่าสีม่วง” เทิดพระเกียรติ ทั้งหวังให้เป็นสถานที่ท่องเที่ยวและอนุรักษ์รวบรวมพันธุ์ไม้หายาก แบบเดียวกับสวนพฤกษศาสตร์อีเดนของอังกฤษ

โครงการจัดสร้างสวนพฤกษศาสตร์ ที่จะเนรมิต พื้นที่เหมืองรกร้างให้แปรสภาพเป็นแหล่งท่องเที่ยวและการอนุรักษ์แห่งใหม่ของไทย ถูกเปิดเผยขึ้น เมื่อวันที่ 22 พ.ค. นายวีระชัย ณ นคร กรรมการมูลนิธิสวนสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ฯ และ น.ส.ราเชล วามิงตัน ผู้จัดการทีมวิทยาศาสตร์ โครงการ Eden Project คอร์นวอลล์ สหราชอาณาจักร ร่วมกันแถลงข่าว การเตรียมจัดสร้าง “สวนพฤกษศาสตร์ผาแดง” เปลี่ยนเหมืองสู่ Botanic garden แห่งใหม่แห่งผืนป่าตะวันตก” ระหว่างการจัดงานประชุมวิชาการนานาชาติด้านความหลากหลายทางชีวภาพ (International Conference on Biodiversity 2019: IBD2019) ที่จัดโดยสำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) ร่วมกับ กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (ทส.) และเครือข่ายพันธมิตรทั้งภาครัฐและเอกชน

นายวีระชัยกล่าวว่า ประเทศไทยเตรียมสร้างสวนพฤกษศาสตร์ผาแดง ซึ่งเป็นโครงการส่งเสริมการเรียนรู้เพื่อการอนุรักษ์ฟื้นฟูสิ่งแวดล้อมอันเนื่องมาจากพระราชดำริ จ.ตาก ที่มาโครงการนี้จากเดิมเป็นโครงการที่พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร โปรดเกล้าฯ รับไว้เป็นโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ เมื่อวันที่ 24 มี.ค.58 จากบริษัท ผาแดงอินดัสทรี จำกัด (มหาชน) เนื้อที่รวมทั้งสิ้น 2,077 ไร่ ที่ยุติการทำเหมือง ในพื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติ ป่าแม่สอด ต.พระธาตุผาแดง อ.แม่สอด จ.ตาก ต่อมาสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี มีแนวพระราชดำริให้ดำเนินการจัดสร้างสวนพฤกษศาสตร์ผาแดงให้มีลักษณะเช่นเดียวกับสวนพฤกษศาสตร์อีเดน (Eden Project) ซึ่งได้ชื่อว่าเป็นสวรรค์บนดินของสหราชอาณาจักร เพื่อให้เป็นแหล่งเรียนรู้ทางธรรมชาติ เป็นสถานที่รวบรวมพันธุ์ไม้ของผืนป่าตะวันตกของประเทศไทย เป็นสถานที่ท่องเที่ยวเชิงนิเวศและแหล่งนันทนาการ

สำหรับการดำเนินการจัดสร้างอยู่บนพื้นที่ 970 ไร่ ใช้งบประมาณ ราว 700 ล้านบาท แบ่งเป็นโซนต่างๆ เช่น โซนสระมรกตและป่าดึกดำบรรพ์ โดยจะนำเอาต้นไม้สมัยดึกดำบรรพ์มาปลูก อาทิ ต้นไม้ตระกูลปรง ซึ่งเป็นพันธุ์ไม้หายาก ต้นไม้ในป่าตะวันตก ทั้งแก่งกระจาน ห้วยขาแข้ง ไม้พื้นถิ่น โซนน้ำตก สูง 40 เมตร โซนอาคารเรือนกระจก สำหรับจัดแสดงพันธุ์ไม้หายาก พันธุ์กล้วยไม้ชนิดต่างๆ โซนสำหรับฟื้นฟูป่า โซนก่อสร้างอ่างเก็บน้ำผาแดง ทั้งนี้ สวนพฤกษศาสตร์ผาแดง จะถูกเนรมิตให้เป็นป่าสีม่วงทั้งหมดด้วยต้นไม้ที่ให้ดอกสีม่วงกว่า 20 ชนิดในวงศ์ตะแบก เสลา อินทรชิต เพื่อเฉลิมพระเกียรติ สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพ รัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ที่จะพระราชทาน พันธุ์ไม้หายากที่ทรงสะสมไว้เพื่อนำมาจัดแสดง รวมทั้งพันธุ์ไม้หายากจากผืนป่าตะวันตก มากถึง 600-700 ชนิด นอกจากนี้ยังมีพันธุ์ไม้ทั่วไป มากกว่า 15,000 ชนิด ถือว่ามากที่สุดในโลก โดยการดำเนินการโครงการนี้ มีกรมป่าไม้และมีสำนักงานคณะกรรมการพิเศษเพื่อประสานงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ (สำนักงาน กปร.) เป็นผู้ประสานงาน

ด้าน น.ส.ราเชลกล่าวว่า สวนพฤกษศาสตร์ผาแดง มีความมุ่งหวังว่าจะพัฒนาให้เป็นหนึ่งในจุดมุ่งหมายปลายทางที่สำคัญของนักท่องเที่ยว ทั้งช่วยอนุรักษ์ผืนป่าตะวันตก ก่อให้เกิดความเชื่อมโยงในการดูแลรักษาร่วมกับป่าที่อยู่โดยรอบ สามารถระบุสิ่งมีชีวิตที่เป็นสปีชีส์สำคัญเพื่อตั้งเป้าหมายด้านการอนุรักษ์ที่เหมาะสม สร้างการมีส่วนร่วมและสร้างรายได้ให้กับชุมชนที่อยู่โดยรอบและเป็นศูนย์กลางการวิจัยและอนุรักษ์พรรณไม้และป่าขนาดใหญ่ในพื้นที่ป่าตะวันตกของไทย