ฮือฮาฟื้นฟู “เขาหัวโล้น” เมืองน่าน ประสบความสำเร็จ 1,200 ไร่ ฝีมือกระทรวงวิทยาศาสตร์ฯ ใช้เวลาเพียง 1 ปี ปลูกพืชพันธุ์หลากชนิดปกคลุมภูเขาจนเขียวขจี เปิดฉากนำร่องที่บ้านดงผาปูน-บ้านนาบง อ.บ่อเกลือ เลิกปลูกข้าวโพดมาปลูกป่า 3 อย่าง เน้นประโยชน์ 4 อย่างตามแนวปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง
พลิกผืนดินจากเขาหัวโล้นสู่สีเขียวขจี เปิดเผยเมื่อวันที่ 27 ต.ค. นายสุทัศน์ วีสกุล ผอ.สถาบันสารสนเทศทรัพยากรน้ำและการเกษตร (สสนก.) กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (วท.) เปิดเผยว่า กระทรวงวิทยาศาสตร์ฯ ประสบความสำเร็จในการฟื้นฟูเขาหัวโล้น จากการถูกบุกรุกถางป่าปลูกข้าวโพด จำนวน 1,200 ไร่ ในการนำร่องที่บ้านดงผาปูน-บ้านนาบง ต.บ่อเกลือใต้ อ.บ่อเกลือ จ.น่าน ในเขต ป่าสงวนแห่งชาติป่าดอยภูคาและป่าผาแดงมาเป็นป่าที่มีพืชพันธุ์ชนิดต่างๆปกคลุมภูเขาจนเขียวขจีได้อีกครั้งในเวลาเพียง 1 ปี หลังจากเริ่มดำเนินการมาตั้งแต่ปี 2560 ร่วมกับมูลนิธิอุทกพัฒน์ ในพระบรมราชูปถัมภ์ โครงการพัฒนาเพื่อความมั่นคงลุ่มน้ำน่าน อันเนื่องมาจากพระราชดำริ เป็นต้น และจะไปสิ้นสุดในปี 2562
ผอ.สสนก.กล่าวต่อว่า แต่เดิมชุมชนบ้านดงผาปูน-บ้านนาบง ประสบปัญหาน้ำแล้ง ดินถล่มมากว่า 20 ปี ปลูกพืชเชิงเดี่ยว เช่น ข้าวโพด จนเกิดปัญหาเขาหัวโล้น สสนก.จึงได้เข้ามาสำรวจ เก็บข้อมูล วิเคราะห์ปัญหาและวางแผนพัฒนาแก้ปัญหา จากนั้น เริ่มวิธีการฟื้นฟูเขาหัวโล้นด้วยการเพิ่มความชุ่มชื้นในชั้นดินด้วยการปลูกกล้วยเป็นตัวนำ เพราะกล้วยสามารถเก็บกักน้ำไว้ได้ดี ปลูกหญ้าเนเปียร์ ไบโอซาร์ ต่อมาทำการฟื้นฟูป่าต้นน้ำด้วยการสร้างฝายชะลอความชุ่มชื้น เพาะพันธุ์กล้าไม้ท้องถิ่นและปลูกเสริมในพื้นที่ต้นน้ำรวม 18 ลำห้วย ถัดมาปรับปรุงระบบ น้ำอุปโภคกับทำการเกษตรด้วยฝายหินก่อแท็งก์สำรองน้ำและระบบกระจายน้ำ
...
“ทั้งนี้จะมีการประเมินติดตามประสิทธิภาพของฝายด้านท้ายและตรวจวัดระดับน้ำ ในปี 2560 หลังจากเริ่มดำเนินการ ปรากฏว่า ชาวบ้านในโครงการ นำร่องคืนพื้นที่เกษตร ซึ่งเดิมเป็นพื้นที่ป่า 650 ไร่ บ้านดงผาปูนเข้าร่วมโครงการ 83 แปลง ประมาณ 640 ไร่ บ้านนาบง 21 แปลง ประมาณ 113 ไร่ รวมพื้นที่เกษตรประมาณ 753 ไร่ สสนก.นำพื้นที่ทั้งหมดมาดำเนินการปลูกไม้ 3 อย่าง ประโยชน์ 4 อย่าง อาทิ สัก ตะเคียน ยางนา เต็ง รัง เป็นต้น เพิ่มความชุ่มชื้นของหน้าดิน มีน้ำหน้าฝายตามร่องเขาและแนวปลูกกล้วยพร้อมฟื้นฟูต้นน้ำ 5 ลำห้วย คือ ห้วยน้ำอุ่น ห้วยเปญ ห้วยโต้ง ห้วยห้าและห้วยหาญ” นายสุทัศน์กล่าว
ผอ.สสนก.กล่าวอีกว่า ภายในเวลา 1 ปี บ้านดงผาปูน-บ้านนาบง ลดการปลูกข้าวโพดเพื่อจำหน่าย จากประมาณ 40 ราย เหลือเพียง 8 ราย แต่ปลูกเพื่อเลี้ยงสัตว์และจัดสรรพื้นที่ร่วมกับการปลูกกล้วยและไม้ยืนต้น รวมทั้งหมด 99 แปลง ประมาณ 806 ไร่ ขณะที่แหล่งน้ำได้รับการฟื้นฟู ใช้เป็นแหล่งกักเก็บน้ำ ชะลอน้ำและสำรองน้ำไว้ใช้ในการเกษตร ปริมาตรน้ำสำรองในพื้นที่เกษตรบนเขาหัวโล้น รวม 11 จุด รวม 143 ลบ.เมตร ในปี 2562 เมื่อน้ำมีแล้ว ดินเริ่มดีแล้วจะเน้นไปทางด้านปลูกพืช ป่า 3 อย่าง ประโยชน์ 4 อย่าง ตามแนวปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง เพิ่มพืชคลุมหน้าดิน เพื่อฟื้นฟูสภาพป่าต้นน้ำให้กลับมาสมบูรณ์อีกครั้ง ทั้งนี้ ได้รายงานต้นแบบการฟื้นฟูเขาหัวโล้นให้กับนายสุวิทย์ เมษินทรีย์ รมว.วิทยาศาสตร์ฯ ทราบแล้ว สัปดาห์หน้านายสุวิทย์จะนำทีมงานของ สสนก.ที่ทำงานเรื่องนี้เข้าไปรายงานผลความสำเร็จต่อ พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี ที่ทำเนียบรัฐบาล