เปิดความเชื่อ! ส่องพิธีกรรมชาวล้านนา บูชาสิ่งศักดิ์สิทธิ์ พร้อมย้อนดูพิธีเปิดปากถ้ำหลวง หลังช่วย '13 ชีวิต' ทีมหมูป่า ให้รอดพ้นภัย...
วันที่ 16 ก.ค. 61 ผู้สื่อข่าวรายงานว่า ที่บริเวณหน้าถ้ำหลวง-ขุนน้ำนางนอน ตำบลโป่งผา อำเภอแม่สาย จังหวัดเชียงราย นายประจญ ปรัชญ์สกุล ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงราย และ นายณรงค์ศักดิ์ โอสถธนากร ผู้ว่าราชการจังหวัดพะเยา ได้ร่วมกันทำบุญทางศาสนาอุทิศส่วนกุศลให้แก่ น.ต.สมาน กุนัน รวมทั้งทำบุญขอขมาแก่เจ้าแม่นางนอนและสิ่งศักดิ์สิทธิ์ พร้อมนิมนต์พระเกจิดัง 28 รูป ที่เคยประกอบพิธีเปิดปากถ้ำมาร่วมพิธีทำบุญปิดปากถ้ำ เพื่อความเป็นสิริมงคล แก่เจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงาน
ขณะที่ ทีมข่าวไทยรัฐออนไลน์ ได้เก็บรวบรวมพิธีกรรมความเชื่อที่เกี่ยวข้องกับวิถีชีวิตของผู้คนทางภาคเหนือ โดยเฉพาะพิธีที่เหล่าผู้ปกครอง 13 ชีวิต ทีมหมูป่า ได้ทำบริเวณหน้าถ้ำหลวง ก่อนที่นักดำน้ำชาวอังกฤษ จะค้นพบว่า 13 ชีวิต ยังรอดชีวิตอยู่ภายในถ้ำหลวงทั้งหมด มีพิธีดังนี้
พิธีกรรมโบรานล้านนา 'พิธียกยอ-หาปลา'
ตามความเชื่อชาวเหนือ ซึ่ง 1 ในแม่เด็ก ได้กระทำเพื่อหวังให้ลูกชายรอดชีวิตจากถ้ำหลวง โดยผู้ปกครองและญาติ ของเยาวชนและโค้ช ทั้ง 13 ชีวิต ที่ติดอยู่ภายในถ้ำหลวง ได้ทำพิธี 'ฮ้องขวัญ' หรือ 'เฮียกขวัญ' ซึ่งเป็นพิธีเรียกขวัญ ตามประเพณีชาวล้านนา โดยการยกยอ พร้อมทั้งสวดมนต์ภาวนา และนำเครื่องดนตรี ตีฆ้อง ฉิ่งฉาบ มาบรรเลงหน้าปากถ้ำ เรียกขวัญกำลังใจให้แก่ 13 ชีวิต และเพื่อให้สิ่งศักดิ์สิทธิ์ดลบันดาลให้การค้นหาของเจ้าหน้าที่ประสบความสำเร็จ เพื่อเป็นการเรียกขวัญตามความเชื่อโบราณ
...
รวมทั้ง 'พิธีเรียกขวัญ' โดย 'ครูบาบุญชุ่ม ญาณสํวโร' พระเกจิดังทางภาคเหนือ แต่ไปจำพรรษาที่วัดพระธาตุดอนเรือง ประเทศเมียนมา ที่เดินทางมาทำพิธีตามความเชื่อทางศาสนาของไทย เพื่อปัดเป่าเปิดทางปากถ้ำ แผ่เมตตา ขอขมาเจ้าป่าเจ้าเขา บริเวณทางเข้าถ้ำหลวง ขอให้เจ้าหน้าที่สามารถช่วยทั้ง 13 ชีวิต ออกจากถ้ำได้ ซึ่งเจ้าหน้าที่อนุญาตให้เฉพาะผู้ปกครองเข้ามาในบริเวณหน้าถ้ำ เพื่อร่วมทำพิธีกับเกจิดัง โดยนำดอกไม้ ขันโตก อาหารมงคล ดอกไม้สด ผ้าสามสี และเครื่องนุ่งห่ม
สำหรับพิธีความเชื่อที่เกี่ยวข้องกับวิถีชีวิตของผู้คนทางภาคเหนือ มีดังนี้
- พิธีสืบชะตาแม่นํ้า
เมื่อยามที่เห็นว่า แม่น้ำกำลังเปลี่ยนแปลงไป เช่น น้ำแห้ง น้ำแล้ง หรือแม้แต่ปลาลดลง ชาวบ้านก็จะจัดพิธีสืบชะตาให้กับแม่น้ำ ชาวบ้านเชื่อว่า การสืบชะตา หมายถึง การต่ออายุให้ยืนยาวออกไป และความเป็นสิริมงคลจะได้เกิดขึ้นกับแม่น้ำ รวมทั้งผู้คนในชุมชนไปด้วย การสืบชะตาให้กับแม่น้ำจึงเป็นการแสดงความศรัทธา ความเคารพ และเหนือสิ่งอื่นใดคือการร่วมกันแสดงออกถึงความห่วงใยต่อแม่น้ำ
รวมทั้ง มีความสำคัญคือก่อให้เกิดความร่วมมือภายในชุมชน ทำให้เกิดความเลื่อมใส เคารพต่อสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่ปกป้องรักษาแม่น้ำ และเกิดความรักหวงแหนในการดูแลรักษาแม่น้ำ ซึ่งพิธีกรรมจะเริ่มจากการขุดลอกลำคลองและแหล่งน้ำ บวงสรวงเทวดา เพื่อเป็นการขอขมาต่อสิ่งศักดิ์สิทธิ์
- พิธีสืบชะตาต้นไม้
พิธีนี้จะทำเพื่อต่ออายุของต้นไม้ และขอขมาต่อเจ้าป่าเจ้าเขาให้ดูแลต้นไม้ หากมีผู้ใดมาตัดไม้ ทำลายป่า ขอให้ผู้นั้นมีอันเป็นไปต่างๆ รักษาป่าไม้ที่เป็นต้นน้ำลำธารให้อุดมสมบูรณ์ และเสริมความเป็นสิริมงคล มีความสำคัญคือ เป็นการยับยั้งการทำลายธรรมชาติและช่วยอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม สร้างความสำนึกให้แก่ชุมชนในการดูแลรักษาสภาพธรรมชาติ
- วันจกข้าว
คือวันที่ขึ้นไปตักข้าวเปลือกออกจากยุ้งฉาง เพื่อนำไปตำให้เป็นข้าวสารโดยทั่วไป จะห้ามตำข้าวในวันพระ นอกจากนั้นคนโบราณยังมีตำราดูฤกษ์ดูวัน เรียกว่า 'ต๋ารางวันจกข้าว' และ 'วันผีช่วยกิน' ถ้าจกไม่ดูตำราก่อน เมื่อไปถูกหรือตรงกับวันที่ห้ามจกข้าวแล้ว เชื่อว่าจะทำให้ข้าวในยุ้งนั้นหมดเร็วกว่าปกติ ในการตักข้าวเปลือกไปตำนั้น คนโบราณท่านว่าไม่จำเป็นไม่ควรใช้กระบุงหรือภาชนะอย่างอื่นตักข้าว จะทำให้ขวัญข้าวหนี แต่จะใช้ 'อองเต่า' (คือกระดองเต่าที่ตัวตายไปแล้ว) เป็นภาชนะตักข้าวเปลือกจากยุ้งใส่กระบุง เมื่อจะนำข้าวออกไปตำ หรือนำไปสี
...
อย่างไรก็ตาม การบวงสรวงสิ่งศักดิ์สิทธิ์ เพื่อแสดงออกถึงความอุดมสมบูรณ์ ความกตัญญูกตเวที การตอบแทนบุญคุณต่อสิ่งศักดิ์สิทธิ์ และขอให้อยู่เย็นเป็นสุข ทำมาหากินสะดวกสบาย มีความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สิน รวมทั้งยังเป็นการแสดงความเคารพ ตามความเชื่อของแต่ละบุคคล.