"เซ็นทรัล ทำ" เดินหน้าเชื่อม 4 ชุมชน ผู้ปลูกกาแฟในพื้นที่ภาคเหนือ เพื่อเพิ่มมูลค่าผลผลิต สอดรับกับตลาดกาแฟในประเทศไทยมีแนวโน้มเติบโตต่อเนื่อง พร้อมกับการรักษาป่าเพื่อคนรุ่นหลัง
เมื่อวันที่ 17 ก.ย. ผู้สื่อข่าวรายงานว่า "เซ็นทรัล ทำ" (CENTRAL THAM) โครงการเพื่อสังคมและสิ่งแวดล้อมที่ยั่งยืนโดยกลุ่มเซ็นทรัล ดำเนินภารกิจต่อเนื่อง โดยเชื่อม 4 ชุมชน ผู้ปลูกกาแฟในภาคเหนือ เพื่อเพิ่มผลผลิต พร้อมรักษาพื้นที่ป่า
ทั้งนี้ ตลาดกาแฟในประเทศไทยมีแนวโน้มเติบโตต่อเนื่อง ข้อมูลกรมพัฒนาธุรกิจการค้า กระทรวงพาณิชย์ ระบุ ปี 2568 ตลาดกาแฟไทยมีมูลค่าประมาณ 65,000 ล้านบาท เพิ่มขึ้น 8.33% จากปีก่อน ขณะที่คนไทยบริโภคกาแฟมากกว่า 340 แก้วต่อคนต่อปี ให้ความสำคัญกับคุณภาพ รสชาติและแหล่งที่มามากขึ้น ขณะที่ศูนย์วิจัยกสิกรไทยประเมินว่า ปี 2569 ตลาดร้านเครื่องดื่ม ซึ่งรวมร้านเบเกอรี่และไอศกรีมมีมูลค่าประมาณ 94,000 ล้านบาท เติบโต 5.1% จากปีก่อน สะท้อนโอกาสของกาแฟคุณภาพจากชุมชนที่มีอัตลักษณ์และเรื่องราวแหล่งปลูก สามารถสร้างความแตกต่างและเพิ่มมูลค่าให้กับผลผลิตได้ ซึ่งสอดรับกับแนวทางของโครงการเซ็นทรัล ทำ ที่เดินหน้าสนับสนุนชุมชนผู้ปลูกกาแฟในภาคเหนือผ่านการต่อยอดคุณค่าของผลผลิตและภูมิปัญญาท้องถิ่น ตั้งแต่การพัฒนาคุณภาพกาแฟ การแปรรูป การสร้างผลิตภัณฑ์และเรื่องราวของแหล่งปลูกไปจนถึงการเชื่อมโยงตลาด เพื่อให้เกษตรกรสามารถสร้างมูลค่าเพิ่มจากผลผลิตของตนเอง ขณะเดียวกันการปลูกกาแฟในพื้นที่ป่าและการทำเกษตรภายใต้ร่มเงาไม้ยังเป็นอีกทางเลือกในการสร้างรายได้และลดการพึ่งพาพืชเชิงเดี่ยว
ปัจจุบันเซ็นทรัล ทำ ได้ทำงานร่วมกับ 4 ชุมชน ผู้ปลูกกาแฟในภาคเหนือ ได้แก่ วิสาหกิจชุมชนผู้ปลูกกาแฟอินทรีย์รักษาป่าภูชี้เดือน จ.เชียงราย วิสาหกิจชุมชนเกษตรคนกล้าบ้านแม่คงคา จ.เชียงใหม่ วิสาหกิจชุมชนกาแฟ เดอ ม้ง มณีพฤกษ์ จ.น่าน และวิสาหกิจชุมชนผู้ปลูกกาแฟปลอดสารพิษ บ้านแม่อูคอหลวง หมู่ที่ 5 จ.แม่ฮ่องสอน โดยแต่ละพื้นที่มีจุดเด่นและศักยภาพที่แตกต่างกัน ก่อนนำมาต่อยอดให้เหมาะกับชุมชนและโอกาสทางการตลาด
ผู้สื่อข่าวรายงานเพิ่มเติมว่า กาแฟรักษาป่า ภูชี้เดือน จากผืนป่าสู่ศูนย์เรียนรู้ของชุมชน หนึ่งในพื้นที่ต้นแบบสำคัญคือ วิสาหกิจชุมชนผู้ปลูกกาแฟอินทรีย์รักษาป่าภูชี้เดือน จ.เชียงราย ดำเนินงานมาตั้งแต่ปี 2560 ปัจจุบันมีสมาชิก 84 ราย และมีพื้นที่ปลูกกาแฟรักษาป่ากว่า 1,500 ไร่ เป็นกาแฟอินทรีย์สายพันธุ์อาราบิกา 100% ปลูกบนพื้นที่สูงประมาณ 1,300–1,600 เมตรจากระดับน้ำทะเล ซึ่งมีสภาพภูมิอากาศเหมาะสมกับการปลูกกาแฟคุณภาพ โดยเซ็นทรัล ทำ สนับสนุนการพัฒนาชุมชนตั้งแต่การพัฒนาผลผลิต การแปรรูป และการจัดทำโรงคั่ว รวมถึงการเชื่อมโยงตลาด พร้อมต่อยอดพื้นที่ให้เป็นทั้งศูนย์การเรียนรู้และโรงแปรรูปกาแฟ เปิดโอกาสให้ชุมชนมีรายได้จากทั้งกาแฟและกิจกรรมการท่องเที่ยวเชิงเรียนรู้ ปัจจุบันมีผู้เข้ามาเรียนรู้แล้วประมาณ 3,000 ราย ขณะเดียวกันการพัฒนากระบวนการผลิตและการแปรรูปสามารถสร้างรายได้ให้ชุมชนราว 5 ล้านบาท กาแฟจากภูชี้เดือนจึงไม่ได้จำกัดอยู่เพียงการจำหน่ายในรูปของวัตถุดิบ แต่สามารถต่อยอดเป็นผลิตภัณฑ์ที่มีมูลค่าเพิ่ม พร้อมบอกเล่าเรื่องราวของแหล่งปลูกและแนวคิดการปลูกกาแฟควบคู่กับการดูแลผืนป่า ซึ่งช่วยสร้างแรงจูงใจให้ชุมชนเห็นคุณค่าของทรัพยากรธรรมชาติในฐานะแหล่งสร้างรายได้ในระยะยาว
แม่คงคา กาแฟใต้ร่มเงาไม้ สร้างทางเลือกจากพืชเชิงเดี่ยว อีกพื้นที่ที่สะท้อนการทำเกษตรที่คำนึงถึงทั้งคุณภาพผลผลิตและความหลากหลายของระบบการเกษตร คือ วิสาหกิจชุมชนเกษตรคนกล้าบ้านแม่คงคา อ.แม่แจ่ม จ.เชียงใหม่ ซึ่งเซ็นทรัล ทำ สนับสนุนมาตั้งแต่ปี 2563 ปัจจุบันมีสมาชิก 50 ราย ปลูกกาแฟอาราบิกาออร์แกนิกสายพันธุ์คาติมอร์ใต้ร่มเงาของไม้ใหญ่ บนพื้นที่สูงประมาณ 1,000–1,100 เมตรจากระดับน้ำทะเล โดยกาแฟจากแม่คงคามีจุดเด่นด้านรสชาติ ให้โทนดอกไม้ป่าและผลไม้ มีความกลมกล่อมและความหวานตามธรรมชาติ ขณะเดียวกันชุมชนยังพัฒนาระบบการเกษตรให้มีความหลากหลายมากขึ้น โดยส่งเสริมพืชเศรษฐกิจอื่น เช่น แมคคาเดเมียและอะโวคาโด เพื่อเป็นทางเลือกด้านรายได้และลดการพึ่งพาพืชเชิงเดี่ยว ในด้านตลาด ผลผลิตกาแฟจากแม่คงคาถูกนำไปแปรรูปเป็นเมล็ดกาแฟคั่วและเครื่องดื่ม ก่อนเชื่อมโยงสู่ผู้บริโภคผ่าน Good Goods ทำให้ชุมชนสามารถเพิ่มมูลค่าผลผลิตจากการขายวัตถุดิบไปสู่ผลิตภัณฑ์ที่มีเรื่องราวและเข้าถึงตลาดได้มากขึ้น พร้อมนำรายได้ส่วนหนึ่งกลับไปต่อยอดการพัฒนาอาชีพในพื้นที่
สำหรับ มณีพฤกษ์ ใช้คุณภาพกาแฟสร้างอัตลักษณ์ เตรียมต่อยอดการขึ้นทะเบียนสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (GI) โดยวิสาหกิจชุมชนกาแฟ เดอ ม้ง มณีพฤกษ์ อ.ทุ่งช้าง จ.น่าน ดำเนินงานมาตั้งแต่ปี 2565 ปัจจุบันมีสมาชิก 110 ราย พร้อมขับเคลื่อนการอนุรักษ์และฟื้นฟูพื้นที่ป่ากว่า 120 ไร่ ควบคู่กับการยกระดับคุณภาพและเพิ่มมูลค่ากาแฟ โดยมุ่งสร้างอัตลักษณ์ให้กับกาแฟจากแหล่งปลูกบ้านมณีพฤกษ์ และอยู่ระหว่างการขึ้นทะเบียนสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ เพื่อสร้างการรับรู้และเพิ่มมูลค่าให้กับกาแฟของชุมชน คุณภาพของกาแฟจากพื้นที่ยังได้รับการยอมรับจากเวทีระดับประเทศ โดยเกษตรกรจากบ้านมณีพฤกษ์สามารถ คว้ารางวัลชนะเลิศอันดับ 1 จากการประกวด สุดยอดเมล็ดกาแฟพิเศษไทย ประจำปี 2569 (Thai Specialty Coffee Awards 2026) ทั้ง 3 Process และรางวัลชนะเลิศอันดับ 1 จากการประกวด Cup of Excellence Thailand 2026 สะท้อนศักยภาพของกาแฟจากชุมชนและโอกาสในการพัฒนาสู่ตลาด Specialty Coffee ที่ให้ความสำคัญกับคุณภาพและเอกลักษณ์ของแหล่งปลูก
แม่อูคอหลวง พื้นที่ใหม่ วางรากฐานสู่กาแฟคุณภาพ ขณะที่วิสาหกิจชุมชนผู้ปลูกกาแฟปลอดสารพิษ บ้านแม่อูคอหลวง หมู่ที่ 5 จ.แม่ฮ่องสอน เป็นพื้นที่ใหม่ที่เซ็นทรัล ทำ เข้าไปสนับสนุนตั้งแต่ปี 2568 ปัจจุบันมีสมาชิก 27 ราย โดยปลูกกาแฟบริเวณพื้นที่ทุ่งดอกบัวตอง ที่ระดับความสูงกว่า 1,600 เมตรจากระดับน้ำทะเล ซึ่งมีจุดเด่นด้านรสชาติและกลิ่น ทั้งโทนอัลมอนด์ น้ำผึ้ง ซิตรัส และดอกไม้ สำหรับบ้านแม่อูคอหลวงนั้น เซ็นทรัล ทำ มุ่งวางรากฐานด้านการผลิตและเพิ่มศักยภาพของชุมชน ตั้งแต่การรับซื้อกาแฟกะลา การส่งเสริมการปลูกป่าด้วยต้นกล้ากาแฟสายพันธุ์ JAVA ไปจนถึงการสนับสนุนโรงแปรรูปและอุปกรณ์ที่จำเป็น เพื่อให้ชุมชนสามารถพัฒนากระบวนการผลิตและการแปรรูป เพิ่มมูลค่าผลผลิต และเตรียมความพร้อมสำหรับการเชื่อมโยงตลาดในอนาคต
ผู้สื่อข่าวรายงานอีกว่า การทำงานร่วมกับทั้ง 4 ชุมชนสะท้อนแนวทางของเซ็นทรัล ทำ ต้องการให้การพัฒนาชุมชนเกิดขึ้นควบคู่กับโอกาสทางการตลาด โดยนำศักยภาพของแต่ละพื้นที่มาต่อยอดเป็นผลิตภัณฑ์ที่มีคุณภาพ มีเรื่องราวและมีช่องทางเข้าสู่ผู้บริโภคมากขึ้น เพราะสำหรับกาแฟจากชุมชนคุณค่าไม่ได้อยู่เพียงในรสชาติของกาแฟหนึ่งแก้ว แต่ยังรวมถึงคนปลูก แหล่งที่มา และผืนป่าที่เป็นส่วนหนึ่งของการเติบโตของกาแฟ การต่อยอดคุณค่าทรัพยากรและภูมิปัญญาของชุมชนให้เชื่อมโยงกับตลาด จึงเป็นอีกกลไกสำคัญในการสร้างรายได้ให้เกษตรกร พร้อมสร้างแรงจูงใจให้ชุมชนเห็นคุณค่าของการดูแลผืนป่า และสามารถเดินหน้าสร้างเศรษฐกิจของชุมชนได้ในระยะยาว
ทั้งนี้ ผู้สนใจอยากลิ้มลองรสชาติ สัมผัสประสบการณ์ของกาแฟรักษาป่าจากชุมชนไทย ทั้งกาแฟภูชี้เดือน แม่คงคา มณีพฤกษ์ และแม่อูคอ สามารถสนับสนุนได้ที่ร้าน Good Goods ทั้ง 10 สาขา เซ็นทรัลเวิลด์ ชั้น 1 โซน Dazzle จริงใจมาร์เก็ต จ.เชียงใหม่ เซ็นทรัล ภูเก็ต เฟสติวัล ชั้น 2 โซน Skywalk เซ็นทรัล พัทยา ชั้น G เซ็นทรัล พาร์ค ชั้น LG เซ็นทรัล กระบี่ โซน Palm Square เซ็นทรัล เชียงใหม่ แอร์พอร์ต ชั้น 1 เซ็นทรัลชิดลม ชั้น 6 เซ็นทรัลป่าตอง ชั้น 1 โรบินสัน โอเชี่ยน จังซีลอน ชั้น 1 โดยรายได้นำกลับไปพัฒนาชุมชนภายใต้ เซ็นทรัล ทำ วิสาหกิจเพื่อสังคม