เปิดแหล่งท่องเที่ยวอันซีนของภาคอีสาน “ถ้ำพญานาคราช” ผจญภัยโลกมืดใต้พิภพที่ซ่อนความงามทางธรณีวิทยาไว้อย่างครบถ้วน
วันที่ 7 ม.ค. 2569 ผู้สื่อข่าวลงพื้นที่ไปยังถ้ำพญานาคราช ตั้งอยู่บ้านซำผักหนาม ตำบลนาหนองทุ่ม อำเภอชุมแพ จังหวัดขอนแก่น ภายในอุทยานแห่งชาติภูผาม่าน ซึ่งเป็นพื้นที่ที่มีความหลากหลายทางธรรมชาติและมีแหล่งท่องเที่ยวสำคัญหลายแห่ง โดยเฉพาะถ้ำค้างคาวที่มีค้างคาวอาศัยอยู่เป็นจำนวนมาก ขณะเดียวกัน ถ้ำพญานาคราชถือเป็นถ้ำที่มีความโดดเด่นด้านธรณีวิทยาและมีลักษณะแปลกตา จนได้รับความสนใจจากนักท่องเที่ยวทั้งในและนอกพื้นที่
สำหรับการเดินทางไปยังถ้ำพญานาคราช นักท่องเที่ยวต้องติดต่อที่ทำการอุทยานแห่งชาติภูผาม่าน เพื่อชำระค่าบริการเข้าชมตามระเบียบของอุทยานฯ โดยที่ทำการอุทยานฯ มีพาสสปอร์ตที่ระลึกจำหน่ายในราคา 100 บาท สำหรับผู้ที่ต้องการเก็บไว้เป็นของที่ระลึก จากนั้นรอเจ้าหน้าที่ตามรอบเวลาที่กำหนด ระหว่างรอสามารถถ่ายภาพกับป้ายชื่ออุทยาน ซึ่งมีฉากหลังเป็นลานกางเต็นท์และแนวภูเขาสูง บรรยากาศสวยงาม
...
เมื่อถึงรอบเข้าชม เจ้าหน้าที่จะพานั่งรถของอุทยานฯ ไปยังจุดเริ่มต้นเส้นทาง ซึ่งอยู่ห่างจากที่ทำการอุทยานฯ ประมาณ 10 กิโลเมตร จากนั้นจากลานจอดรถ นักท่องเที่ยวต้องเดินเท้าต่ออีกประมาณ 300 เมตร จะพบก้อนหินขนาดใหญ่หลายก้อนซ้อนทับกัน พร้อมป้ายแสดงชื่อถ้ำพญานาคราช ทางเข้าเป็นลักษณะปล่อง ต้องก้มมุดและเดินลงบันไดไม้เพื่อเข้าสู่ภายในถ้ำ
ภายในถ้ำเป็นโถงขนาดใหญ่ บรรยากาศเย็น ชื้น และมืดสนิท จำเป็นต้องใช้ไฟฉายส่องนำทาง ภายในเต็มไปด้วยหินงอกหินย้อยหลากหลายรูปแบบ เมื่อแสงไฟกระทบจะเกิดประกายสะท้อนแสงระยิบระยับ เปรียบเสมือนปฏิมากรรมทางธรรมชาติที่หาชมได้ยาก นอกจากนี้ยังพบภาพสีคล้ายรูปพระจีนขี่หลังเสือ ซึ่งสามารถมองเห็นได้จากระยะไกล
เมื่อเดินลึกเข้าไปและเงยหน้ามองขึ้น จะพบหินย้อยบางจุดมีสีดำคล้ายถูกลนไฟ ซึ่งตามความเชื่อมีการเชื่อมโยงกับการนำไปทำของขลัง เดินต่อไปจะพบแอ่งน้ำที่ซ้อนทับกันเป็นขั้นบันไดหลายแอ่ง และเมื่อเข้าสู่ช่วงลึกของถ้ำ จะพบหินย้อยที่มีลักษณะคล้ายผ้าม่าน รวมถึงหินก้อนหนึ่งที่มีรูปร่างคล้ายเจ้าหญิง และหินลักษณะเป็นโพรงคล้ายห้อง จึงถูกเรียกรวมกันว่า “ห้องเจ้าหญิง” อีกทั้งยังมีหินบางส่วนที่มีรูปร่างคล้ายงูขนาดใหญ่ เพิ่มความแปลกตาให้กับเส้นทางภายในถ้ำ
สำหรับเส้นทางภายในถ้ำโดยรวมไม่ซับซ้อน สามารถเดินได้โดยไม่หลงทาง อย่างไรก็ตาม ในช่วงถัดไปเส้นทางจะค่อยๆ ลาดลึกลงไป เชื่อมต่อไปยังถ้ำอื่นอีก 2 แห่ง ซึ่งเหมาะสำหรับผู้ที่มีร่างกายแข็งแรง ระหว่างการเดินชม นักท่องเที่ยวสามารถร่วมถ่ายภาพเล่นเงากับม่านหินย้อย โดยเจ้าหน้าที่จะช่วยฉายไฟให้เป็นที่ระลึก อีกทั้งด้วยลักษณะถ้ำที่มืดสนิท มีเพียงแสงธรรมชาติจากปากถ้ำ ทำให้เกิดภาพแสงส่องลงมาในลักษณะคล้ายแสงจากสวรรค์ กลายเป็นจุดถ่ายภาพยอดนิยม
นายมนูญ ทิพย์รักษ์ อายุ 46 ปี พนักงานพิทักษ์ป่าและเจ้าหน้าที่ไกด์นำเที่ยว เผยว่า ตามคำบอกเล่าของคนรุ่นก่อน ถ้ำพญานาคราชถูกค้นพบครั้งแรกเมื่อปี 2531 โดยพระอาจารย์รูปหนึ่งซึ่งมีถิ่นฐานเดิมอยู่ทางภาคเหนือ และเป็นลัทธิจี้กง ต่อมาเมื่ออุทยานแห่งชาติภูผาม่านก่อตั้งขึ้นในปี 2534 จึงได้เข้าตรวจสอบและพบว่าเป็นถ้ำขนาดใหญ่ ก่อนจะมีการพัฒนาอย่างต่อเนื่องจนกลายเป็นแหล่งท่องเที่ยวในปัจจุบัน แม้เรื่องราวดังกล่าวจะไม่มีหลักฐานทางประวัติศาสตร์ที่ชัดเจนมากนัก
สำหรับลักษณะทางกายภาพของถ้ำเป็นหินปูน มีหินงอกหินย้อยและเสาหินขนาดใหญ่รูปร่างแปลกตา ให้ความรู้สึกคล้ายเมืองบาดาล จึงเกิดความเชื่อว่าอาจเคยเป็นที่อยู่อาศัยของพญานาคในอดีต ประกอบกับหินบางจุดมีลักษณะคล้ายเกล็ดงูยักษ์หรือพญานาค จึงเป็นที่มาของชื่อ “ถ้ำพญานาคราช” ภายในถ้ำยังพบแร่แคลไซต์ในหินปูน ซึ่งสะท้อนแสงและบางจุดมีลักษณะโปร่งแสงจากกระบวนการตกผลึกที่แตกต่างกัน บริเวณนี้มีถ้ำสำคัญรวม 3 แห่ง ได้แก่ ถ้ำพญานาคราช ถ้ำเกล็ดแก้ว และถ้ำลายแทง ซึ่งสามารถเชื่อมต่อถึงกันได้เป็นระยะทางรวมเกือบ 1 กิโลเมตร
...
โดยลักษณะเส้นทางภายในถ้ำมีความคดเคี้ยวและเป็นพื้นที่ผจญภัยค่อนข้างมาก ผู้ที่จะเข้าชมต้องมีสุขภาพร่างกายที่พร้อม เนื่องจากภายในถ้ำมืดสนิทตลอดเส้นทาง ถ้ำพญานาคราชถือเป็นถ้ำอันซีนของภาคอีสาน เหมาะสำหรับนักท่องเที่ยวที่ชื่นชอบการท่องเที่ยวเชิงผจญภัยในระดับที่ไม่ยากจนเกินไป ด้วยความงดงามและความแปลกตาของหินงอกหินย้อย ทำให้ได้รับการยกย่องว่าเป็นหนึ่งในถ้ำที่มีความสวยงามอันดับต้นๆ ของภาคอีสาน
ทั้งนี้ การเข้าชมถ้ำต้องติดต่อเจ้าหน้าที่อุทยานแห่งชาติภูผาม่านทุกครั้ง จะมีเจ้าหน้าที่นำเที่ยวและดูแลตลอดการเดินทาง ไม่อนุญาตให้เข้าชมด้วยตนเอง โดยมีค่าบริการผ่านด่าน ผู้ใหญ่ 20 บาท เด็ก 10 บาท และค่าพาหนะ 30 บาท สำหรับการเที่ยวชมถ้ำ ต้องโทรจองล่วงหน้าอย่างน้อย 1 วัน มีรอบเข้าชมวันละ 1 รอบ เวลา 09.30 น. และในวันเสาร์–อาทิตย์ เพิ่มรอบบ่าย เวลา 13.30 น. จำกัดไม่เกิน 20 คนต่อรอบ เปิดให้ลงทะเบียนตั้งแต่เวลา 08.00 น.
อย่างไรก็ตาม ค่าบริการเที่ยวชมถ้ำ ผู้ใหญ่ 150 บาท เด็กอายุไม่เกิน 12 ปี 100 บาท ผู้ใหญ่ต่างชาติ 200 บาท เด็กต่างชาติ 150 บาท หรือกรณีเหมาจ่าย 1–5 คน ราคา 800 บาท โดยอุทยานฯ จัดเตรียมน้ำดื่ม ยากันยุง ยานพาหนะ สปอร์ตไลท์ และไกด์ดูแลตลอดทริป แนะนำให้นักท่องเที่ยวสวมกางเกงขายาว และรองเท้าผ้าใบหรือรองเท้ารัดส้น เพื่อความปลอดภัย ซึ่งที่ถ้ำพญานาคราชเปิดให้ท่องเที่ยวในช่วงเดือนตุลาคมถึงเดือนพฤษภาคม และจะปิดการท่องเที่ยวช่วงเดือนมิถุนายนถึงกันยายน เพื่อให้ธรรมชาติภายในถ้ำได้ฟื้นตัว และคำนึงถึงความปลอดภัยของนักท่องเที่ยวเป็นสำคัญ.