ชาวบ้านหินสองก้อน จ.ลพบุรี เร่งผลิตดินสอพองออกจำหน่ายก่อนเทศกาลสงกรานต์ โดยช่วงนี้อากาศร้อนเป็นใจให้ดินสอพองแห้งได้เร็วขึ้น คาดว่าจะขายได้ดีกว่าปีที่ผ่านมาๆ โดยย้ำไม่มีการแต่งสีและกลิ่น จึงไม่เป็นอันตรายต่อร่างกาย
ผู้สื่อข่าวรายงานว่า ที่หมู่บ้านดินสอพอง บ้านหินสองก้อน ริมคลองชลประทานชัยนาท-ป่าสัก ในตำบลถนนใหญ่ และตำบลทะเลชุบศร อำเภอเมือง จังหวัดลพบุรี แหล่งผลิตดินสอพองบริสุทธิ์ที่ใหญ่ที่สุดในประเทศ ซึ่งเกิดจากภูมิปัญญาของแผ่นดิน สู่การทำกินที่พอเพียง เมื่อมองจากมุมสูงจะเห็นชาวบ้านใน 2 ตำบลแห่งนี้กว่า 200 หลังคาเรือน จะมีลานตากดินสีขาวโพลน และมีอาชีพหลักในการผลิตดินสอพองเพื่อป้อนสู่ตลาด โดยเฉพาะภาคอุตสาหกรรมโรงงาน การทำเครื่องสำอาง ยาสีฟัน ทำธูป รวมถึงการทำสี ซึ่งมีทั้งสีทาบ้าน และสีโป๊วรถยนต์
แต่ในช่วงก่อนจะถึงเทศกาลสงกรานต์ ในระหว่างเดือนมีนาคม-เมษายน ซึ่งตรงกับสภาพอากาศของเมืองไทยที่ร้อนจัดตลอดทั้งวัน โดยเฉพาะที่จังหวัดลพบุรี อุณหภูมิร้อนระอุทะลุกว่า 40 องศาฯ ต่อเนื่องหลายสัปดาห์ ชาวบ้านหมู่บ้านดินสอพองที่ลพบุรีจะเร่งรีบทำดินสองพองซึ่งมีวัตถุดิบที่ใช้เป็นดินขาว ดินมาร์ล หรือดินสอพองในท้องถิ่น ในพื้นที่ ของจังหวัดลพบุรี นำมาผ่านกระบวนการฉีดน้ำ และกรองเศษหิน เศษดินออก แล้วนำน้ำดินซึ่งมีลักษณะเป็นโคลนสีขาวลงสู่บ่อพัก
...
จากนั้นรอจนดินตกตะกอนกายเป็นชั้นแป้งละเอียดแล้วจึงตักน้ำออก นำแป้งที่ยังเปียกๆ มาใส่แท่นพิมพ์ กดเป็นรูปแป้งดินสอพอง หรือที่ชาวดิน เรียกว่าดินตุ่ม หรือดินตุ้ม ตากแดดจนแห้งสนิท โดยใช้เวลาประมาณ 1-2 วัน แต่ถ้าวันไหนแดดดีตลอดทั้งวันก็จะใช้เวลาเพียงแค่ 1 วัน แบบหยอดตอยเช้า ตอนเย็นก็สามารถจะเก็บนำไปบรรจุใส่ถุง ถุงละ 10 กิโลกรัม ออกจำหน่าย ทั้งนี้ ดินสอพอง ของหมู่บ้านดินสอพองที่ลพบุรี จะไม่มีการใส่สี หรือแต่งกลิ่นแต่อย่างใด จึงถือว่าเป็นดินสอพองที่บริสุทธิ์ และไม่เป็นอันตรายต่อร่างกาย
ที่หมู่บ้านดินสอพองทั้ง 2 ตำบลแห่งนี้จะผลิตดินสองกันเกือบทั้งปี เฉลี่ยปีละ 8-9 เดือน ยกเว้นช่วงฤดูฝน แต่ส่วนใหญ่จะทำส่งภาคอุสาหกรรม ยกเว้นก่อนที่จะถึงเทศกาลสงกรานต์ของทุกๆ ปี ชาวบ้านจะหันมาหยอดดินสอพองเป็นก้อนเล็กๆ หรือที่เรียกว่าดินตุ้ม ซึ่งมักจะถูกนำไปละลายน้ำเพื่อใช้เล่นกันในช่วงเทศกาลสงกรานต์ และตรงกับความต้องการของตลาด โดยแต่ละวันจะมีพ่อค้าคนกลาง และผู้ที่สนใจมารับซื้อถึงที่ โดยเฉพาะในช่วงก่อนถึงนี้จะมีดินสอพองผลิตออกจากหมู่บ้านไปยังทั่วประเทศเฉลี่ยไม่น้อยกว่า 150-200 ตันต่อวัน สร้างรายได้ให้กับชาวบ้านได้เป็นอย่างดี ทำให้มีเด็กๆ และเยาวชนคนรุ่นใหม่หันกลับมาสนใจในอาชีพท้องถิ่นของตนเองเพิ่มมากขึ้น
โดยเฉพาะในปีนี้ดินสอพองมีราคาดีกว่าในช่วง 3-4 ปีที่ผ่านมา หลังจากสถานการณ์โควิด-19 ในประเทศเริ่มผ่อนคลายมากขึ้น ประกอบกับรัฐบาลได้ผลักดันเทศกาลสงกรานต์สู่ Festival ระดับโลก เพื่อสะท้อนอัตลักษณ์วัฒนธรรมซอฟต์พาวเวอร์ไทย ส่งผลให้ความต้องการใช้ดินสอพองในปีนี้คึกคักกว่าในช่างหลายปีที่ผ่านมา จนผลิตกันไม่ทัน เพราะมีพ่อค้าคนกลางหมุนเวียนกันเข้ามารับซื้อถึงลานตาก
นายรัชพล เกียรติวินัยสกุล นายกองค์การบริหารส่วนตำบลถนนใหญ่ จ.ลพบุรี ในฐานนะเจ้าของพื้นที่ และได้มีการผลักดันกลุ่มอาชีพของชาวดิน (ดินสอพอง) ให้เป็นไปในรูปแบบของวิสาหกิจชุมชน หมู่บ้านดินสอพอง กล่าวว่า “ดินสอพอง” ปีนี้ราคาดีกว่าหลายปีที่ผ่านมา ดินสอพอง หรือดินมาร์ล ที่เป็นวัตถุดิบสำหรับนำมาผลิตเป็นแป้งดินสอพองด้วยวิธีการหยอด หรือที่ชาวบ้านเรียกว่า “ดินตุ่ม” ที่มักถูกนำไปผสมน้ำเล่นสงกรานต์ เป็นดินในพื้นที่ของตำบลถนนใหญ่ของจังหวัดลพบุรี มีลักษณะเด่นที่ชาวบ้านเรียกว่า ดินนอนดี
...
นายก อบต.ถนนใหญ่ กล่าวต่อว่า ช่วงนี้ดินสอพองราคาดีมาก ขายได้ตันละ 7,000-9,000 บาท ซึ่งปกติตันละ 2,000-3,000 บาทเอง ทั้งนี้เกิดจากการที่รัฐบาลได้ส่งเสริมเกี่ยวกับเทศกาลสงกรานต์ ทำให้ดินสอพองได้รับความสนใจจากประชาชนเป็นจำนวนมาก ส่งผลเศรษฐกิจดีต่อพี่น้องชาวดิน อย่างไรก็ตาม ขอให้พี่น้องประชาชนเล่นแป้งดินสอพองอย่างสุภาพ เพื่อให้ดินสอพองอยู่คู่กับคนไทยไปตราบนานเท่านาน
ด้าน นางสาวกมลรส ซ้อนใย อายุ 56 ปี อดีตประธานกลุ่มชมรมผู้ผลิตดินสอพองจังหวัดลพบุรี กล่าวว่า การทำดินสอพองของจังหวัดลพบุรีมีมาช้านาน สืบทอดมาตั้งแต่สมัยสมเด็จพระนารายณ์ ที่มีการนำดินสอพองไปใช่ในพระราชวัง สืบทอดกันมาจนถึงรุ่นปัจจุบัน ขณะที่ปัจจุบันมีเด็กๆ เยาวชนคนรุ่นใหม่ให้ความสนใจมาทำดินสอพองกันมากขึ้นกว่าแต่ก่อน อาจมีปัจจัยมาจากราคาดินสอพองปีนี้ขยับตัวสูงขึ้น ทำให้เด็กรุ่นใหม่ได้มีอาชีพที่มั่นคง และได้อยู่กับครอบครัวมากขึ้น
อดีตประธานกลุ่มชมรมผู้ผลิตดินสอพองจังหวัดลพบุรี กล่าวด้วยว่า ส่วนตัวอยากให้เด็กรุ่นใหม่ได้ช่วยกันอนุรักษ์ของที่คู่กับจังหวัดลพบุรี ซึ่งถือเป็นหนึ่งในคำขวัญของจังหวัดลพบุรี (วังนารายณ์คู่บ้าน ศาลพระกาฬคู่เมือง ปรางค์สามยอดลือเลื่อง “เมืองแห่งดินสอพอง” เขื่อนป่าสักชลสิทธิ์เกริกก้อง แผ่นดินทองสมเด็จพระนารายณ์) อยากให้อยู่คู่ตลอดไป โดยมีเด็กรุ่นใหม่ๆ เข้ามาสืบทอดภูมิปัญญาการทำดินสอพอง เพื่อไม่ให้สูญหายไป
...
อย่างไรก็ตาม มีคำเตือน และคำแนะนำจากผู้ประกอบการ ในการนำดินสอพองไปเล่นสงกรานต์นั้น ควรนำดินสอพองไปผสมน้ำสะอาด ไม่ใช่ตักจากบ่อน้ำลำคลองมาผสม และไม่ควรผสมทั้งสีและกลิ่นลงในแป้งดินสอพอง ส่วนการเล่นก็ควรจะเล่นกันแต่พองามตามแบบวัฒนธรรมไทย ไม่ใช่ละเลงไปทั่วใบหน้า และไม่ควรให้เข้าตาเข้าปาก หลังเล่นแล้ว ให้รีบทำความสะอาดล้างออก ไม่ควรปล่อยทิ้งไว้เป็นเวลานาน ส่วนผู้ที่ผิวหนังแพ้ง่าย โดยเฉพาะผิวหนังบริเวณที่บอบบาง เช่น บริเวณใบหน้า รอบดวงตา หรือผิวหนังที่มีบาดแผล รอยถลอก เป็นสิว ซึ่งจะมีความเสี่ยงต่อการเกิดอันตรายได้มากกว่าผิวหนังบริเวณอื่นๆ รวมถึงผู้ที่มีบาดแผลตามผิวหนัง หรือเคยมีประวัติการแพ้แป้งดินสอพอง ก็ควรจะหลีกเลี่ยงการเล่นดินสอพอง หรือควรเลือกใช้ดินสอพองที่ผ่านการฆ่าเชื้อแล้วจะปลอดภัยกว่า
ทั้งนี้ จังหวัดลพบุรี เป็นแหล่งผลิตดินสอพองแห่งเดียวที่ใหญ่ที่สุดในประเทศ และได้รับขึ้นทะเบียนเป็นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมระดับประเทศ โดยกระทรวงวัฒนธรรม ในปี 2561 แต่ก่อนชาวบ้านผลิตดินสอพองมากกว่า 200 ครัวเรือน ถือเป็นการสร้างการมีส่วนร่วม และความมั่งคั่ง มั่นคง และยั่งยืน ทั้งทางเศรษฐกิจสังคมและวัฒนธรรมให้กับชุมชนดินสอพอง หากยังไม่มีการส่งเสริมให้เป็นรูปธรรม หรือมีหน่วยงานเข้าไปดูแลอย่างจริงจัง “ภูมิปัญญาของแผ่นดิน” ของชาวบ้านแห่งนี้ อาจเลือนหายไป.
...