ชาวสระแก้วได้เฮ จะได้คืนทับหลังปราสาทเขาโล้น กลับมาบูรณะเป็นสถานที่ท่องเที่ยว ด้าน วธ.จังหวัดเผยสัญญาณค่อนข้างดีว่าทางสหรัฐฯ ยินดีส่งคืน โชคดีที่มีภาพถ่ายทับหลังติดตัวปราสาทเป็นหลักฐานชัดเจน
เมื่อวันที่ 26 ส.ค.63 พระอาจารย์สำเภา ปุ่นญธรรมโม หัวหน้าสำนักสงฆ์ปราสาทเขาโล้น กล่าวว่า จากกรณีที่ผู้นำหมู่บ้านเจริญสุข ต.ทัพราช อ.ตาพระยา ได้เห็นโพสต์เฟซบุ๊กตามที่รัฐบาลมอบหมายให้กรมศิลปากร กระทรวงวัฒนธรรม (วธ.) ดำเนินการติดตามโบราณวัตถุ ศิลปวัตถุของไทย ที่อยู่นอกราชอาณาจักรกลับคืนสู่ประเทศ โดยล่าสุดได้ประสานงานอย่างเป็นทางการผ่านกรมสารนิเทศ กระทรวงการต่างประเทศ ส่งหนังสือติดตามทวงคืนโบราณวัตถุถึงสำนักงานสืบสวนเพื่อความมั่นคงแห่งมาตุภูมิสหรัฐอเมริกา พร้อมข้อมูลการศึกษาทางวิชาการและหลักฐานที่เกี่ยวข้อง เพื่อใช้ในการสืบสวนสอบสวนนั้น ยืนยันโบราณวัตถุ ศิลปวัตถุ ที่อยู่ในสหรัฐอเมริกา มีถิ่นกำเนิดในประเทศไทย และได้ถูกลักลอบนำออกไปโดยวิธีการที่ผิดกฎหมาย เช่น รายงานการสำรวจของกรมศิลปากร ตัวอย่างเอกสารอนุญาตในการส่งออกโบราณวัตถุ เป็นต้น ซึ่งนำไปสู่กระบวนการขอส่งคืนประเทศไทย ถ้าส่งคืนมาก็ดีใจจะนำมาบูรณะพัฒนาเป็นสถานที่ท่องเที่ยวต่อไป
...
นางศุภาวี บำรุงศักดิ์ วัฒนธรรมจังหวัดสระแก้ว กล่าวว่า กรณีทับหลังที่ปราสาทเขาโล้น ได้ประสานเจ้าหน้าที่กรมศิลปากร สำนักศิลปากรที่ 5 ปราจีนบุรี เพื่อศึกษาดูงานการอนุรักษ์และพัฒนาการขุดแต่งโบราณสถานปราสาทเขาโล้น หน่วยงานที่เกี่ยวข้องให้การต้อนรับ ซึ่งมีการหารือแผนการบูรณะปราสาทเขาโล้น และการทวงคืนทับหลังปราสาทเขาโล้น จ.สระแก้ว ซึ่งจัดแสดงอยู่ที่พิพิธภัณฑ์ศิลปะเอเชียชอง-มูน ลี ซานฟรานซิสโก ประเทศสหรัฐอเมริกา ด้วย ทั้งนี้กระบวนการในการทวงคืนทับหลังปราสาทเขาโล้น อ.ตาพระยา จ.สระแก้ว จากประเทศสหรัฐอเมริกา
วัฒนธรรมจังหวัดสระแก้ว กล่าวต่อว่า ขณะนี้ขั้นตอนกระบวนการอยู่ในขั้นของการพูดคุย โดยสัญญาณค่อนข้างดี รับปากว่าคืนให้ไทย อยากแจ้งพี่น้องประชาชนว่า เนื่องจากมีหลักฐานค่อนข้างชัดเจน เมื่อครั้งที่ทับหลังยังติดตั้งอยู่ที่เดิม ที่ปราสาทเขาโล้น และภาพถ่ายที่ทับหลังตั้งอยู่นั้น เหนือทับหลังจะมีกรอบทับหลังเป็นรูปลายกลีบบัวนั้น ผลจากการดำเนินงานทางโบราณคดี เราก็ขุดค้นพบตรงกันในภาพถ่าย นี่ก็เป็นหลักฐานชัดว่า มีการเคลื่อนย้ายทับหลังออกไปจริง และทางวัฒนธรรมได้แกะสลักเป็นของที่ระลึก เราต้องประเมินในการดูแลเพื่อไม่ให้สูญหายอีก และประเมินว่าหากไม่มีความปลอดภัย ก็ต้องทำทับหลังจำลองไว้แสดง ส่วนของจริงไปเก็บรักษาไว้ที่กรมศิลปากรที่ 5 ปราจีนบุรี
ผู้สื่อข่าวรายงานว่า เป็นที่รู้กันในหมู่ชาวบ้านว่า ครั้งหนึ่งเคยมีทับหลังติดตั้งอยู่ที่ปราสาทหลังกลาง เป็นทับหลังหินทราย ข้อมูลที่กรมศิลปากรได้เขียนบันทึกไว้ประมาณปี 2502 ได้อธิบายทับหลังเป็นเหมือนรูปเทพเจ้าหรือพระอินทร์ ประทับอยู่เหนือหน้ากลาง เป็นมุขและมีลายดอกไม้ การทวงคืนหากมีการพิสูจน์ว่าทับหลังที่มีการนำไปจัดแสดง มีแหล่งกำเนิดที่ปราสาทเขาโล้น มีภาพถ่ายเก่า ทรัพย์สินเป็นของบ้างเรา แต่เราไปแจ้งไม่ได้มุ่งว่าเป็นการโจรกรรม เพียงแต่เป็นการพิสูจน์ว่ามีแหล่งกำเนิดอยู่ที่ประเทศไทย ทรัพย์สินเป็นของบ้านเรา
ล่าสุดในที่ประชุมของคณะติดตามทวงคืนโบราณวัตถุ ทราบข้อมูลมาว่า สำนักความมั่นคงทางมาตุภูมิแห่งรัฐของสหรัฐอเมริกา ได้ติดต่อเข้ามาและแจ้งให้ทราบว่า ได้ประสานงานไปยังพิพิธภัณฑ์ศิลปะเอเชียชอง-มูน ลี รัฐซานฟรานซิสโก ประเทศสหรัฐอเมริกาแล้ว ว่ามีโบราณวัตถุออกจากประเทศไทยไปที่นั่น และได้รับแจ้งว่า ยินดีจะคืนให้ไทย
ชาวตาพระยาหลังจากได้ทราบเรื่องการทวงคืนทับหลังปราสาทเขาโล้น ของคณะกรรมการ จากกรมศิลปากร ต่างดีอกดีใจ จะได้ทับหลังคืนมาไว้ที่เดิม หากได้มาก็จะเป็นสิริมงคลแก่บ้านเมืองและคนไทยทั้งประเทศ โดยเฉพาะคนในพื้นที่อำเภอตาพระยาจะดีใจที่สุด เพราะหากได้มา จะพัฒนาเป็นแหล่งท่องเที่ยว นำไปสู่การสร้างรายได้ให้กับชุมชนอย่างยั่งยืนอีกด้วย แต่การทวงคืนทับหลังเมื่อไรจะได้คืนมา ชาวตาพระยาต่างรอความหวัง ถึงแม้จะริบหรี่ ชาวตาพระยาก็ยังรอ คาดว่าสักวันหนึ่งคงจะสมหวังดังกล่าว
...
สำหรับ ปราสาทเขาโล้น ตั้งอยู่ที่ บ้านเจริญสุข ตำบลทัพราช เป็นปราสาทที่ตั้งอยู่บนยอดเขาโล้น ในบริเวณวัดปราสาทเขาโล้น ซึ่งเป็นยอดเขาเตี้ยๆ อยู่บนเชิงเขาสะแกกรอง มีปรางค์ 4 องค์ เหลืออยู่เฉพาะปรางค์องค์กลาง ส่วนปราสาทด้านหน้า 2 หลัง และด้านหลัง 1 หลัง ได้ปรักหักพังไปแล้ว ลักษณะปราสาทคล้ายกับปราสาทเขาน้อย ก่อด้วยอิฐเผา มีหินทรายเป็นพื้นฐาน มีส่วนชำรุดที่ยอดของปราสาท ที่กรอบประตูหินทรายมีจารึกอักษรโบราณ ทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือของตัวปราสาทมีสระน้ำขนาดใหญ่ 2 แห่ง และมีแนวถนนโบราณทอดยาวจากตัวปราสาทถึงสระน้ำ รอบภูเขาลูกนี้มีร่องรอยเป็นหมู่บ้าน หรือชุมชนโบราณในอดีต การเดินทางไปปราสาทเขาโล้นสามารถใช้ทางหลวงหมายเลข 3068 สายตาพระยา-บุรีรัมย์ แล้วเลี้ยวซ้ายทางไปบ้านเจริญสุขจนถึงเชิงเขาที่ตั้งปราสาท ระยะทางจากอำเภอตาพระยาถึงปราสาทเขาโล้น ประมาณ 28 กิโลเมตร บนทางหลวงหมายเลข 3486 กิโลเมตรที่ 15-16.