สมาคมอุตสาหกรรมปูนซีเมนต์ไทย (TCMA) เดินหน้าผลักดันเทคโนโลยี CCUS เปลี่ยน CO2 จากความท้าทายด้านสิ่งแวดล้อมสู่โอกาสสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจ เชื่อมโยงนวัตกรรม งานวิจัย และพันธมิตรทั้งในและต่างประเทศ พร้อมเสนอ 5 ปัจจัยสำคัญปลดล็อกการลงทุน หวังยกระดับขีดความสามารถการแข่งขันของอุตสาหกรรมไทย มุ่งสู่เป้าหมาย Net Zero 2050


เมื่อวันที่ 12 พฤศจิกายน 2569 สมาคมอุตสาหกรรมปูนซีเมนต์ไทย (TCMA) ประกาศเดินหน้าขับเคลื่อนอุตสาหกรรมปูนซีเมนต์ไทยสู่เป้าหมาย Net Zero 2050 ภายใต้แนวคิด “Reimagining Carbon: From Capture to Value Creation” มุ่งต่อยอดการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกสู่การนำ CO2 กลับมาใช้ประโยชน์ พัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์ใหม่ และสร้างมูลค่าเพิ่มทางเศรษฐกิจ ผ่านความร่วมมือระหว่างภาครัฐ ภาคเอกชน สถาบันวิจัย และพันธมิตรนานาชาติ พร้อมเสนอแนวทางปลดล็อกการพัฒนาเทคโนโลยี CCUS เพื่อวางรากฐานการเปลี่ยนผ่านอุตสาหกรรมในระยะยาว


นายสุรชัย นิ่มละออ นายกสมาคมอุตสาหกรรมปูนซีเมนต์ไทย กล่าวในงาน TCCA Grand Forum 2026 ว่า อุตสาหกรรมปูนซีเมนต์เป็นหนึ่งในอุตสาหกรรมพื้นฐานที่มีบทบาทสำคัญต่อเศรษฐกิจและการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานของประเทศ แต่ขณะเดียวกันก็เป็นอุตสาหกรรมที่ลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกได้ยาก หรือ Hard-to-Abate Industry เนื่องจาก CO2 ส่วนหนึ่งเกิดขึ้นโดยตรงจากปฏิกิริยาเคมีในกระบวนการผลิตปูนเม็ด (Clinker)


การเปลี่ยนผ่านจึงจำเป็นต้องอาศัยการดำเนินงานอย่างเป็นระบบ ทั้งด้านเทคโนโลยี พลังงาน วัสดุศาสตร์ และนวัตกรรม ควบคู่กับการรักษาความสามารถในการแข่งขันและสร้างโอกาสทางเศรษฐกิจใหม่ให้กับประเทศ


วางโรดแมปอุตสาหกรรมปูนซีเมนต์ไทย สู่เป้าหมาย Net Zero 2050


ที่ผ่านมา สมาชิก TCMA ได้ร่วมกันจัดทำ Thailand 2050 Net Zero Cement & Concrete Roadmap เพื่อกำหนดทิศทางการลดการปล่อยคาร์บอนของอุตสาหกรรมในระยะยาว พร้อมขับเคลื่อนมาตรการต่าง ๆ อย่างต่อเนื่อง ทั้งการเพิ่มประสิทธิภาพการใช้พลังงาน การเปลี่ยนผ่านสู่พลังงานสะอาด และการเพิ่มสัดส่วนเชื้อเพลิงทดแทน ซึ่งปัจจุบันอยู่ที่ประมาณ 30–40%


นอกจากนี้ ยังให้ความสำคัญกับการพัฒนาปูนซีเมนต์คาร์บอนต่ำ โดยเฉพาะปูนซีเมนต์ไฮดรอลิก รวมถึงการต่อยอดนวัตกรรมปูนซีเมนต์ชนิดใหม่ เช่น LC3 (Limestone Calcined Clay Cement) เพื่อเป็นอีกทางเลือกในการลดการปล่อยคาร์บอนตลอดกระบวนการผลิต


อย่างไรก็ตาม มาตรการด้านพลังงานและเชื้อเพลิงเพียงอย่างเดียวยังไม่สามารถลดการปล่อย CO2 ได้ทั้งหมด เนื่องจากการผลิตปูนเม็ดมีการปล่อย CO2 จากปฏิกิริยาเคมีโดยตรง เทคโนโลยี CCUS (Carbon Capture, Utilization and Storage) จึงเข้ามามีบทบาทสำคัญในการเสริมมาตรการลดคาร์บอน และเป็นหนึ่งในกลไกที่จะช่วยให้อุตสาหกรรมบรรลุเป้าหมาย Net Zero 2050



พลิก CO2 เป็นวัตถุดิบ สร้างผลิตภัณฑ์และมูลค่าเพิ่มทางเศรษฐกิจ


TCMA มองว่า ทิศทางการพัฒนา CCUS ในระดับโลกกำลังก้าวข้ามการดักจับและจัดเก็บ CO2 ไปสู่การนำกลับมาใช้ประโยชน์ในฐานะวัตถุดิบสำหรับผลิตภัณฑ์ใหม่และกิจกรรมทางเศรษฐกิจ โดยประเทศไทยสามารถเริ่มต้นจาก Carbon Capture and Utilization (CCU) เพื่อทดลองเทคโนโลยี เรียนรู้จากการใช้งานจริง และพัฒนานวัตกรรมจาก CO2 ควบคู่กับการศึกษาและเตรียมความพร้อมด้าน Carbon Capture and Storage (CCS) เพื่อรองรับการลดคาร์บอนในระยะยาว

นายสุรชัยกล่าวว่า “CCUS ไม่ใช่เพียงการลงทุนเพื่อสิ่งแวดล้อม แต่ยังเป็นโอกาสในการสร้างผลิตภัณฑ์ใหม่ เพิ่มมูลค่าทางเศรษฐกิจ และเสริมความสามารถในการแข่งขันของประเทศไทย การดักจับคาร์บอนจึงควรเชื่อมโยงไปสู่การใช้ประโยชน์และสร้างมูลค่าเพิ่ม โดยเริ่มจากการทดลอง เรียนรู้ และพัฒนานวัตกรรมจาก CO2 พร้อมเตรียมความพร้อมด้าน CCS ควบคู่กันไป”


เชื่อมพันธมิตรนานาชาติ ทดลอง Mobile Carbon Capture ครั้งแรกในอุตสาหกรรมปูนซีเมนต์ไทย


เพื่อผลักดันเทคโนโลยี CCUS จากแนวคิดสู่การใช้งานจริง TCMA ทำหน้าที่เป็นกลไกเชื่อมโยงความต้องการของภาคอุตสาหกรรมเข้ากับองค์ความรู้ เทคโนโลยี และประสบการณ์จากพันธมิตรทั้งในและต่างประเทศ โดยหนึ่งในโครงการสำคัญคือการนำ Mobile Carbon Capture Unit (MCCU) หรือหน่วยดักจับคาร์บอนเคลื่อนที่ มาทดลองใช้เป็นครั้งแรกในอุตสาหกรรมปูนซีเมนต์ไทย ณ พื้นที่สระบุรีแซนด์บ็อกซ์


เทคโนโลยีดังกล่าวพัฒนาโดย Clean Energy Technologies Research Institute (CETRI) แห่ง University of Regina ประเทศแคนาดา ภายใต้โครงการ “Decarbonization of the Cement and Concrete Sectors in Thailand” ซึ่งได้รับการสนับสนุนจากกระทรวงสิ่งแวดล้อมและการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศแคนาดา (ECCC) โดยมี Global Cement and Concrete Association (GCCA) และจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยร่วมสนับสนุน และองค์การพัฒนาอุตสาหกรรมแห่งสหประชาชาติ (UNIDO) ทำหน้าที่บริหารโครงการ


โครงการนี้เปิดโอกาสให้สมาชิก TCMA เข้าศึกษาและทดลองเทคโนโลยีจากสถานการณ์จริงร่วมกัน โดยประโยชน์ของ MCCU ไม่ได้จำกัดอยู่ที่ปริมาณ CO2 ที่สามารถดักจับได้จากหน่วยต้นแบบ แต่ยังครอบคลุมถึงการเก็บข้อมูลและสร้างองค์ความรู้จากการทดลอง เพื่อนำไปประเมินความเป็นไปได้และเตรียมความพร้อมสำหรับการขยายผลสู่ระดับอุตสาหกรรมในอนาคต


ขณะเดียวกัน TCMA ยังผลักดันความร่วมมือในการศึกษาการนำ CO2 ไปต่อยอดเป็นผลิตภัณฑ์ใหม่ เช่น Low-Carbon Methanol รวมถึงการพัฒนาวัสดุก่อสร้างด้วยกระบวนการ CO2 Curing อาทิ ไฟเบอร์ซีเมนต์และคอนกรีตบล็อก ซึ่งเป็นแนวทางการใช้ประโยชน์และกักเก็บ CO2 ในวัสดุ ควบคู่กับการศึกษาการพัฒนาคุณสมบัติด้านความแข็งแรงและความทนทาน เพื่อเพิ่มทางเลือกวัสดุก่อสร้างคาร์บอนต่ำให้กับตลาด


ชู 5 ปัจจัยสำคัญ ปลดล็อก CCUS ดึงดูดการลงทุนภาคอุตสาหกรรม


นายสุรชัยกล่าวเพิ่มเติมว่า การผลักดันเทคโนโลยี CCUS ให้เกิดการใช้งานในระดับอุตสาหกรรม จำเป็นต้องมีระบบสนับสนุนที่ครอบคลุมตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำ โดยมี 5 ปัจจัยสำคัญที่ต้องเร่งพัฒนาควบคู่กัน ได้แก่


1. นโยบายและกฎระเบียบ (Policy & Regulatory Framework) กำหนดกรอบกำกับดูแล การอนุญาต การจัดการและขนส่ง CO2 รวมถึงมาตรฐานที่เกี่ยวข้องให้ชัดเจน เพื่อสร้างความเชื่อมั่นให้กับผู้ประกอบการและนักลงทุน

2. กลไกการเงินและแรงจูงใจ (Finance & Investment Incentives) สนับสนุนสิทธิประโยชน์ทางภาษี เงินทุนสำหรับโครงการนำร่อง และเครื่องมือทางการเงินที่ช่วยลดความเสี่ยงและส่งเสริมการลงทุนในเทคโนโลยี CCUS

3. โครงสร้างพื้นฐานและความร่วมมือ (Shared Infrastructure & Collaboration) พัฒนาระบบรวบรวมและขนส่ง CO2 รวมถึงส่งเสริมการใช้โครงสร้างพื้นฐานร่วมกันระหว่างภาคอุตสาหกรรม เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพและลดต้นทุน

4. เทคโนโลยีและนวัตกรรม (Technology Readiness & Innovation) สนับสนุนการวิจัย พัฒนา และทดลองเทคโนโลยีในสภาพแวดล้อมจริง พร้อมเชื่อมโยงองค์ความรู้จากงานวิจัยไปสู่การใช้งานเชิงพาณิชย์

5. ความต้องการและการสร้างมูลค่าจากคาร์บอน (Demand & Carbon Value Creation) ส่งเสริมการพัฒนาผลิตภัณฑ์จาก CO2 และเชื่อมโยงผู้ผลิต ผู้พัฒนาเทคโนโลยี และผู้ใช้ประโยชน์ เพื่อสร้างตลาดและความต้องการใช้งานจริง


CCUS โอกาสเศรษฐกิจใหม่ คาดสร้างมูลค่าสะสมกว่า 1 ล้านล้านบาท


นอกเหนือจากประโยชน์ด้านสิ่งแวดล้อม การพัฒนา CCUS ยังมีศักยภาพในการสร้างอุตสาหกรรมและห่วงโซ่อุปทานใหม่ เปิดโอกาสให้ผู้ประกอบการไทยและ SMEs เข้ามามีส่วนร่วมในธุรกิจที่เกี่ยวข้อง ทั้งด้านวิศวกรรม การผลิตอุปกรณ์ ระบบดิจิทัล การวิจัยและพัฒนา ตลอดจนการพัฒนาบุคลากรและทักษะใหม่ ซึ่งจะช่วยสร้างงานและเพิ่มมูลค่าให้กับเศรษฐกิจไทย


ข้อมูลจาก Thailand CCUS Industrialization Master Plan ประเมินว่า หากประเทศไทยสามารถพัฒนาศักยภาพการบริหารจัดการ CO2 ได้ประมาณ 60 ล้านตันต่อปีภายในปี 2050 จะสามารถสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจสะสมประมาณ 1.06 ล้านล้านบาท และสนับสนุนการจ้างงานประมาณ 585,194 ตำแหน่ง ในช่วงปี 2025–2050


ตัวเลขดังกล่าวสะท้อนให้เห็นว่า CCUS ไม่ได้เป็นเพียงเครื่องมือในการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก แต่ยังเป็นโอกาสในการต่อยอดนวัตกรรม สร้างธุรกิจใหม่ และยกระดับขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศในระยะยาว


นายสุรชัยกล่าวทิ้งท้ายว่า “ก้าวต่อไปคือการผลักดันจากการศึกษาไปสู่การลงมือทำ จากโครงการนำร่องสู่การลงทุน และจากความร่วมมือสู่การสร้างโอกาสทางเศรษฐกิจใหม่ โดย TCMA พร้อมทำหน้าที่เป็น Climate Solutions Partner เชื่อมโยงยุทธศาสตร์ เทคโนโลยี งานวิจัย และพันธมิตร เพื่อเปลี่ยนศักยภาพด้านการจัดการคาร์บอนให้เป็นคุณค่าทางเศรษฐกิจและผลลัพธ์ที่เป็นรูปธรรมแก่ประเทศไทย”


ภายใต้แนวคิด “Reimagining Carbon: From Capture to Value Creation” TCMA จึงมุ่งเดินหน้าสร้างระบบนิเวศความร่วมมือด้าน CCUS เพื่อเร่งเปลี่ยนผ่านอุตสาหกรรมปูนซีเมนต์ไทยสู่ Net Zero 2050 พร้อมต่อยอดนวัตกรรม สร้างโอกาสทางธุรกิจ และสนับสนุนการเติบโตอย่างยั่งยืนของประเทศ