“รายงานวันจันทร์”-วสท.วิเคราะห์ถอดบทเรียนไฟไหม้
เมื่อเร็วๆนี้วิศวกรรมสถานแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ (วสท.) จัดเสวนา “ถอดบทเรียนไฟไหม้ จากศูนย์การค้า...ถึงมหาวิหารนอเทรอ ดาม” วิเคราะห์ถอดบทเรียน คลี่คลายในหลายประเด็น ทั้งชี้แนะหาทางป้องกันวัดและโบราณสถานซึ่งเป็นมรดกชาติ
ดร.พิชญะ จันทรานุวัฒน์ เลขาธิการ วสท. เปิดมุมมองว่า เหตุการณ์เพลิงไหม้ที่ศูนย์การค้าย่านการค้าสำคัญครั้งนี้ นับเป็นบทเรียนครั้งสำคัญสำหรับวิศวกรและสถาปนิกตั้งแต่ผู้ออกแบบ ในกรณีนี้ไฟไม่ได้ลุกลาม “แบบตรงไปตรงมา” แต่ความเสียหายเกิดจากงานทางวิศวกรรมและสถาปัตยกรรม
โดยเป็นการลุกไหม้ภายในท่อลมจากชั้น B2 และต่อเนื่องลุกลามออกมาจากชั้น B1 ไปถึงชั้น 8 ซึ่งปลายปล่องที่ชั้น B1 ไม่ได้มีการปิดปลายของปล่องไว้ตามมาตรฐานที่ใช้กันในปัจจุบัน, บริเวณจุดต้นเพลิงชั้น B2 ไม่มีหัวสปริงเกอร์ จึงทำให้เพลิงได้ขยายตัวออกจากจุดต้นเพลิงได้, จุดต้นเพลิงมีระบบกรองอากาศ Wet Scrubber มีรอยถูกเผาไหม้ และท่อระบายอากาศเสียจากบ่อบำบัดน้ำเสียที่ทำจากไฟเบอร์กลาสเรซินที่สามารถติดไฟได้ เดินท่อระบายต่อเนื่องไปจนถึงชั้น 8
ทั้งนี้ 4 ข้อควรคำนึงในการออกแบบระบบท่อสำหรับอาคารขนาดใหญ่ที่ดี คือ 1.ระบบระบายอากาศและท่อระบายอากาศเสียต้องใช้วัสดุที่ไม่ติดไฟหรือติดไฟยาก 2.ช่องท่อ (Shaft) สำหรับงานท่อลม ต้องติดตั้งลิ้นกันไฟและควัน เมื่อท่อลมต้องต่อออกจากช่องท่อหรือหุ้มท่อลมให้ต่อเนื่องจนถึงภายนอกอาคาร 3.ช่องท่อสำหรับท่อลม ควรเป็นแนวตั้งตรงจนถึงบนดาดฟ้า ไม่ควรเลี้ยวหลบไปมา 4.ปลายช่องท่อ ทั้งส่วนบนสุดและล่างสุดอยู่ภายในอาคาร ต้องปิดปลายให้ดีด้วย
ขณะที่แนวทางการอพยพขณะเกิดไฟไหม้ และมาตรฐานการแจ้งเหตุเพลิงไหม้ ประกอบด้วย 1.การกำหนดกรณีเกิดเพลิงไหม้ให้ประกาศด้วยรหัสที่ทราบกันเฉพาะเจ้าหน้าที่นั้น ควรใช้ในช่วงแรกเท่านั้น หากยืนยันว่าเกิดไฟไหม้จริงควรยกเลิกการใช้รหัสลับ 2.เมื่อยืนยันว่าเกิดเพลิงไหม้แล้ว ทุกอาคารควรแจ้งเตือนให้หนีไฟบริเวณที่เกิดเหตุเพลิงไหม้นั้นทันที 3.อาคารศูนย์การค้า หรืออาคารขนาดใหญ่ๆ หรือกลุ่ม Mixed Use สามารถแยกสัญญาณแจ้งเตือนเป็นลำดับขั้นตอนได้ บันไดหนีไฟเป็นสถานที่ที่ปลอดภัยที่สุด ควรหนีลงข้างล่างห้ามขึ้นดาดฟ้า เว้นแต่เจออุปสรรค บันไดเลื่อนไม่นับเป็นบันไดหนีไฟ ยกเว้นสถานีรถไฟฟ้า
บุษกร แสนสุข ประธานสาขาวิศวกรรมความปลอดภัย และป้องกันความปลอดภัย วสท. กล่าวว่า การกั้นแบ่งส่วนในอาคารขนาดใหญ่ (Fire Compartment) จะทำให้ควบคุมเพลิง การอพยพหรือปิดอาคารเฉพาะส่วนขณะเพลิงไหม้ทำได้ดีกว่า เพราะควันไม่แพร่กระจาย ขณะที่บ่อยครั้งพบว่าหลายอาคารมีการปรับปรุงตึก แต่กลับไม่ได้อัปเดตข้อมูลระบบเส้นทางหนีไฟและอุปกรณ์ระบบดับเพลิงใหม่
นอกจากนี้ ดร.พิชญะสะท้อนถึงไฟไหม้ครั้งประวัติศาสตร์มหาวิหารนอเทรอดาม อายุเก่าแก่ 850 ปี นครปารีส ว่า แม้ว่าวัดและโบราณสถานบ้านเราจะถือเป็นอาคารขนาดเล็ก จึงไม่เข้าข่ายอาคารที่ต้องควบคุมก็ตาม ควรหันมาทำแผนและวางระบบป้องกันไฟไหม้ที่มีประสิทธิภาพ ให้ความรู้แก่ผู้มีหน้าที่ดูแล เพิ่มประสิทธิภาพการบริหารจัดการและซักซ้อมอย่างสม่ำเสมอ ใช้นวัตกรรมเทคโนโลยีให้เป็นประโยชน์.
