“ถ้าคุณต้องการสร้างสันติภาพกับศัตรูของคุณ...คุณจะต้องทำงานกับพวกเขา แล้วพวกเขาจะกลายมาเป็นหุ้นส่วนของคุณ”
ประโยคข้างต้นเป็นคำกล่าวของ เนลสัน แมนเดลา ที่เว็บไซต์ Deepsouthwatch.org หรือ “ศูนย์เฝ้าระวังสถานการณ์ภาคใต้ (DSID)” หยิบยกขึ้นมาเสมือนเป็นเครื่องเตือนใจสำคัญในการสร้างสันติภาพให้เกิดขึ้นในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้
พุ่งเป้าไปที่ สถานการณ์เด็กในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้ : 11 ปี...ของเด็กและเยาวชนในวังวนแห่งความรุนแรง สุวรา แก้วนุ้ย, สุภาภรณ์ พนัสนาชี คณะทำงานฐานข้อมูลเหตุการณ์ชายแดนใต้ (DSID) สถานวิจัยความขัดแย้งและความหลากหลายทางวัฒนธรรมภาคใต้ ฉายภาพให้เห็นว่า...
ลักษณะของปัญหาความไม่สงบในพื้นที่จังหวัดชายแดนใต้มีความซับซ้อนและมีความเชื่อมโยงกับปัญหาอื่นๆในหลายมิติ ก่อให้เกิดผลกระทบต่อชีวิต ทรัพย์สินของประชาชนทุกกลุ่มในพื้นที่ รวมทั้งมีผลกระทบและความสูญเสียที่เกิดขึ้นกับกลุ่มเด็ก...เยาวชน ซึ่งเป็นกลุ่มเป้าหมายที่มีความอ่อนแอที่สุด
ผลกระทบทั้งทางตรง...ทางอ้อม มีทั้งเสียชีวิต บาดเจ็บ ได้รับความบกพร่องทางร่างกาย...กลายเป็นคนพิการ ตกเป็นผู้ต้องสงสัย ถูกดำเนินคดี ถูกคุมขัง พลัดพรากจากครอบครัวในกรณีที่คนในครอบครัวถูกกล่าวหาว่าเห็นต่างจากรัฐ รวมถึงการที่ต้องกลายเป็นเด็กกำพร้าจากการสูญเสียบุคคลในครอบครัว
นอกจากนี้เด็กที่อาศัยอยู่ในพื้นที่ความขัดแย้งและความรุนแรงจะมีผลกระทบทางจิตใจที่อาจจะนำไปสู่ภาวะความซึมเศร้า...วิตกกังวล หรือแม้แต่การใช้ความรุนแรงในการจัดการปัญหา
ในปี 2557 จากการรวบรวมข้อมูลพบว่า...มีจำนวนเหตุการณ์ความไม่สงบทั้งสิ้น 806 เหตุการณ์ ส่งผลให้เด็กเสียชีวิต 14 คน ได้รับบาดเจ็บ 31 คน
หากนับสถิติสะสมเหตุความรุนแรงตั้งแต่เดือนมกราคม 2547-ธันวาคม 2557 ที่ส่งผลกระทบต่อเด็ก...เยาวชนที่อายุต่ำกว่า 15 ปี พบว่า เด็กและเยาวชนเสียชีวิตสะสม 81 คน...บาดเจ็บ 445 คน
จำแนกพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบในระดับจังหวัด...จังหวัดนราธิวาสมีสถิติสูงสุด เด็กและเยาวชนเสียชีวิต 32 คน และบาดเจ็บ 163 คน...
รองลงมาจังหวัดยะลา เสียชีวิต 28 คน บาดเจ็บ 148 คน...จังหวัดปัตตานี เสียชีวิต 18 คน บาดเจ็บ 126 คน และจังหวัดสงขลา
เสียชีวิต 3 คน บาดเจ็บ 8 คน
ผลกระทบทางอ้อมท่ามกลางความขัดแย้งที่เกิดขึ้น ไม่เพียงความสูญเสีย บาดเจ็บ หากแต่เด็กยังต้องเผชิญกับความรู้สึกตกใจ เสียขวัญจากการที่ครูผู้สอนซึ่งมีความใกล้ชิดถูกยิงเสียชีวิต...ในรอบกว่า 10 ปีไฟใต้ มีครูเสียชีวิตจากเหตุรุนแรงไปแล้ว 175 คน
“เมื่อครูถูกยิงเสียชีวิต โรงเรียนจะปิดการสอนเป็นเวลาสองวัน ...ทำให้เกิดการหยุดชะงักทางการศึกษาของเด็กๆในพื้นที่”
ประเด็นถัดมา...โรงเรียนเป็นแหล่งเรียนรู้ บ่มเพาะวิชาความรู้ที่สำคัญ แต่ในสามจังหวัดชายแดนใต้และสี่อำเภอในจังหวัดสงขลา “โรงเรียน”...กลายเป็นเป้าหมายในการโจมตีของผู้ที่เห็นต่างจากรัฐ
โรงเรียนถูกเผา แน่นอนว่าเด็กจะได้รับผลกระทบโดยตรงคือขาดโอกาสทางการศึกษา ไม่มีที่เรียนหนังสือ ต้องใช้สถานที่ที่
ไม่เอื้ออำนวยต่อการเรียน...เกิดบาดแผลด้านจิตใจ โดยเด็กๆมักตั้งคำถามกับครูว่า...
“เผาโรงเรียนหนูทำไม”
กระทรวงศึกษาธิการ กำหนดนโยบายเร่งด่วนเพื่อพัฒนาการศึกษาจังหวัดชายแดนภาคใต้ “โครงการสานฝันการกีฬาสู่ระบบการศึกษาจังหวัดชายแดนใต้” ที่เปิดตัวไปเมื่อวันอาทิตย์ที่ผ่านมา ณ หอประชุมเปรม 100 ปี มหาวชิราวุธ โรงเรียนมหาวชิราวุธ อำเภอเมือง จังหวัดสงขลา เป็นอีกจิ๊กซอว์ชิ้นเล็กๆที่สำคัญ ที่จะช่วยจุดประกาย สร้างแรงบันดาลใจให้กับเด็ก เยาวชนในพื้นที่
บัวขาว บัญชาเมฆ บอกว่า “...ไม่ใช่ว่าเราสู้บนเวทีอย่างเดียว เราต้องสู้กับความพยายามของเราด้วย” ซิโก้...เกียรติศักดิ์ เสนาเมือง บอกว่า “...เด็กบ้านนอกคนหนึ่งได้มีโอกาสสวมเสื้อที่มีธงไตรรงค์ติดหน้าอก มันเหมือนทหารที่ออกรบ”
นูรูล ศรียานเก็ม นักฟุตบอลเยาวชนทีมชาติไทย บอกว่า “...เป็นทีมชาติมันไม่ยาก แต่ก็ไม่ง่ายสำหรับคนที่ท้อ” มงคล ทศไกร นักฟุตบอลทีมชาติไทยอีกคน บอกสั้นๆว่า “...เป้าหมายเป็นส่วนหนึ่งที่ทำให้เราเข้มแข็งขึ้น” นันทชัย ขันธ์สาคร นักสู้ปันจักสีลัตหนุ่มไทย บอกว่า “...ยังไม่ถึงเป้าหมาย เราจะล้มเลิกไม่ได้”
หลายฝ่ายมองว่า...“กีฬา” เป็นสื่อกลางนำพาสันติสุข และเป็นการแก้ปัญหาเยาวชน?
พลเอก สุรเชษฐ์ ชัยวงศ์ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงศึกษาธิการ บอกว่า โครงการนี้เปิดโอกาสให้เยาวชนในจังหวัดชายแดนภาคใต้ในพื้นที่ 5 จังหวัด ได้แก่ นราธิวาส ปัตตานี ยะลา สตูล และสงขลา อำเภอนาทวี...สะเดา...จะนะ...เทพา และสะบ้าย้อย ได้มีช่องทางในการพัฒนาศักยภาพของตนเองด้านการกีฬา และเข้าสู่ระบบการศึกษาในระดับมัธยมศึกษา
พลเอก สุรเชษฐ์ ย้ำว่า เยาวชนของเรามีความเก่งไม่เท่ากัน การพัฒนาให้ตรงจุดจึงเป็นเป้าหมายที่สำคัญ เพื่อดึงความเก่งออกมาให้สุด กระทรวงฯได้วางยุทธศาสตร์แผนการดำเนินงานออกเป็น 3 ระยะ
แผนระยะสั้น...จุดประกายไปสู่ฝัน เพื่อตอบสนองความสนใจของเด็ก เยาวชนในพื้นที่ที่มีความสนใจด้านกีฬาเป็นจำนวนมาก
ให้มีกิจกรรม มีเวทีในการเล่นกีฬาอย่างกว้างขวาง พร้อมๆไปกับการจุดประกายความสนใจด้านการกีฬาให้กับทุกภาคส่วนในพื้นที่ ตลอดจนประชาสัมพันธ์การพัฒนาการศึกษาด้านกีฬา
กิจกรรมใหญ่ดึงดูดที่จะเกิดขึ้น เป็นการจัด “มหกรรมกีฬา” ในช่วงปิดภาคฤดูร้อน ปีการศึกษา 2557 ก็จะอยู่ระหว่างช่วงปลายเดือนมีนาคมถึงต้นเดือนพฤษภาคมที่จะถึงนี้
ส่วนแผนระยะกลาง...มุ่งมั่นเพื่ออนาคต สร้างความต่อเนื่อง ความยั่งยืนในด้านการศึกษา ด้านกีฬา ตั้งแต่ระดับพื้นฐานให้กับเด็ก ...เยาวชนก้าวสู่ความชอบ ความถนัด
...
สิ่งที่ต้องทำก็คือ จัดทำสาระเพิ่มเติมด้านกีฬาใช้ในระดับประถมศึกษา มัธยมศึกษา พร้อมจัดโปรแกรมการเรียนสายวิทย์-กีฬา วางแผนไว้สำหรับเปิดสอนชั้น ม.1, ม.4 ในโรงเรียนนำร่อง โดยมีชนิดกีฬา 5 ประเภท ได้แก่ ฟุตบอล วอลเลย์บอล ตะกร้อ มวยไทย และปันจักสีลัต
และแผนระยะยาว...จุดเริ่มต้นสู่อาชีพ เพื่อสร้างความชอบ ความถนัด ก้าวสู่ความเป็นมืออาชีพในด้านการกีฬา เข้าสู่อาชีพนักกีฬาหรืออาชีพที่เกี่ยวข้องกับการกีฬา
ผู้ที่สนใจติดต่อขอรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ โรงเรียนเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระศรีนครินทร์ยะลา จังหวัดยะลา... สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 15...กระทรวงศึกษาธิการส่วนหน้า ศูนย์ประสานงานและบริหารการศึกษาจังหวัดชายแดนใต้
คาดหวังกันว่า “กีฬา”...จะเป็นสื่อกลางนำพาสันติสุข และ “การศึกษา”...ที่มีคุณภาพสามารถนำไปพัฒนาคุณภาพชีวิตตนเอง ครอบครัว สร้างความเชื่อมโยงไปสู่ความสมานฉันท์...ความสันติสุขในจังหวัดชายแดนภาคใต้.