ทุกวันนี้เปิดฟีดโซเชียลทีไร มักจะเจอแต่ข่าวคนดังหรือองค์กรที่เป็นที่รักถูกเปิดโปง จนหลายคนเริ่มตั้งคำถามว่าในยุคนี้เราจะเชื่อใจใครได้อีก “วิกฤตความเชื่อมั่น” หรือ Trust Crisis กลายเป็นประเด็นใหญ่ที่ทุกวงการต้องเผชิญ ล่าสุดบนเวทีงาน ADMAN AWARDS & SYMPOSIUM 2026 ภายใต้ธีม "WORTH IT" คุณนิค จิตสุภา วัชรพล Co-CEO จาก Thairath TV และ Thairath Online ได้มาร่วมเปิดมุมมองในหัวข้อ "The Journey of Trust: “ไทยรัฐ” ซื้อใจคนไทยทั้งประเทศได้อย่างไร" พร้อมเจาะลึกถึงรากฐานปัญหาและการรักษามาตรฐานสื่อมวลชนไว้อย่างน่าสนใจ

วิกฤตศรัทธาเกิดจาก “การถูกหักหลังโดยคนคุ้นเคย” ที่มีโซเชียลมีเดียเป็นอาวุธ

คุณนิคเปิดประเด็นด้วยการชี้ให้เห็นว่า ความรู้สึก “อกหัก” ของสังคมที่เกิดขึ้นซ้ำแล้วซ้ำเล่าในปัจจุบัน ไม่ได้เกิดจากการถูกหลอกโดยคนแปลกหน้า แต่เกิดจากการ “ถูกหักหลังโดยคนที่เราคุ้นเคย”

ในอดีต การสื่อสารไปสู่คนหมู่มากจำเป็นต้องผ่านสื่อหลักที่มีกระบวนการกลั่นกรองและตรวจสอบ ทว่าในปัจจุบัน ทุกคนมีอุปกรณ์ มีเพจ และช่องทางของตนเอง ทำให้บุคคลที่มีชื่อเสียงสามารถใช้โซเชียลมีเดียในการควบคุมการนำเสนอได้แบบ 100% เลือกว่าจะให้คนเห็นเพียงด้านใด โซเชียลมีเดียจึงถูกแปรสภาพเป็นเครื่องมือในการสร้างภาพความดีงาม ความน่าสงสาร และสร้างความผูกพันรายวัน โดยไม่มีใครเข้าไปตั้งคำถามหรือตรวจสอบหลังบ้าน

คุณนิค จิตสุภา วัชรพล Co-CEO ไทยรัฐทีวี และไทยรัฐออนไลน์ (ภาพ: ธนัท ชยพัทธฤทธี)
คุณนิค จิตสุภา วัชรพล Co-CEO ไทยรัฐทีวี และไทยรัฐออนไลน์ (ภาพ: ธนัท ชยพัทธฤทธี)

ตัวอย่างที่สะท้อนชัดเจนที่สุด ได้แก่ กรณีของ “มูลนิธิหรือคนดังที่อ้างว่าทำเพื่อสังคม” ใช้พื้นที่โซเชียลมีเดียระดมทุนจนแฟนคลับโอนเงินช่วยเหลือรวมเป็นร้อยล้านพันล้าน แต่เมื่อมีการตรวจสอบในเวลาต่อมากลับพบเส้นทางการเงินที่ไม่โปร่งใส หรือการนำเงินไปใช้ประโยชน์ส่วนตัว ตลอดจน “ข่าวสะเทือนวงการผ้าเหลือง” ของพระสงฆ์ชื่อดังที่ใช้สื่อเทศน์สอน ช่วยเหลือสังคมจนผู้คนศรัทธาทั้งประเทศและมียอดผู้ติดตามหลักล้าน แต่กลับถูกจับกุมเรื่องยักยอกเงินวัดหรือความสัมพันธ์กับสีกา

“โซเชียลมีเดียทำให้เรารู้สึกสนิทและคุ้นเคยกับเขา จนเราเผลอเอา ‘ยอดฟอลโลเวอร์’ มาแทน ‘ความน่าเชื่อถือ’ และเอา ‘ยอดไลก์’ มาแทน ‘หลักฐานความจริง’”

เจาะลึก “Ethics Crisis” และกับดักทางอารมณ์ที่ทำให้สังคมเสียงแตก

เมื่อภาพลวงตาถูกเปิดโปง คำถามที่ตามมาคือเหตุใดสังคมจึงยังคง “เสียงแตก” มีทั้งกลุ่มที่ผิดหวังและกลุ่มที่ออกมาปกป้องตัวผู้กระทำผิด

คุณนิคอธิบายว่า ปรากฏการณ์นี้คือบทเรียนสำคัญของ Trust Crisis เนื่องจากภาพลักษณ์ที่ดีเหล่านั้นไม่ได้เพิ่งสร้างขึ้นเพียงข้ามคืน แต่ถูกออกแบบและสะสมผ่านโซเชียลมีเดียมาเป็นเวลานานกว่า 10 ปี บุคคลเหล่านี้มักลงพื้นที่ไปโอบกอดผู้คนในวันที่เปราะบางที่สุด มีภาพถ่ายยืนยันการช่วยเหลือผ่านสื่อจนกลายเป็นภาพจำฝังลึก

เมื่อ “ความผูกพันทางอารมณ์ที่ถูกสร้างมานับสิบปี” ต้องมาปะทะกับ “ความจริงที่เพิ่งถูกเปิดโปง” คนจำนวนมากจึงเกิดภาวะปฏิเสธความจริง หรือมีเสียงสะท้อนว่า “คนล้มอย่าข้าม เขาก็เคยทำดี”

ภาพ: ธนัท ชยพัทธฤทธี
ภาพ: ธนัท ชยพัทธฤทธี

ยิ่งไปกว่านั้น วิกฤตศรัทธาในวันนี้ได้ก้าวข้ามประเด็นข่าวปลอม (Fake News) ไปสู่ “Ethics Crisis” หรือวิกฤตด้านจริยธรรม แรงกดดันทางเศรษฐกิจและระบบทุนนิยมกระตุ้นให้ผู้คนต้องดิ้นรนเอาตัวรอดจนละเลยความรับผิดชอบต่อส่วนรวม

ขณะเดียวกัน อัลกอริทึม ยอดวิว และกระแสดราม่าก็กลายเป็นสิ่งล่อใจให้เกิดการสร้างตัวตนปลอมเพื่อตักตวงผลประโยชน์ นอกจากนี้ ในบางกรณียังพบการรวมตัวของเพจสายดาร์กหรืออินฟลูเอนเซอร์บางกลุ่มที่มีการวางแผนและประสานงานกันหลังบ้าน เพื่อกำหนดทิศทางประเด็นสังคมและใช้กระแสกดดันอย่างเป็นระบบ

Systematic Approach หน้าที่ของสถาบันสื่อในการทลาย “วาทกรรมคนดี”

ในการพังทลายภาพลวงตาที่สั่งสมมานับทศวรรษ คุณนิคเน้นย้ำว่า ลำพังเพียงเสียงวิจารณ์ทั่วไปไม่สามารถทำได้ แต่จำเป็นต้องอาศัย “สถาบันสื่อ ที่มี Trust แข็งแรงทัดเทียมกันหรือมากกว่า” เข้ามาทำหน้าที่ เพราะหากสื่อที่ไม่มีความน่าเชื่อถือเพียงพอเข้าไปแตะต้องเรื่องเหล่านี้ สื่อเองจะตกเป็นจำเลยสังคมทันทีว่าจะไปรังแกคนดี

การที่สื่อใหญ่อย่างไทยรัฐเกาะติดและนำเสนอประเด็นเหล่านี้อย่างต่อเนื่อง ไม่ใช่การเกาะกระแสดราม่า แต่คือการใช้ “Systematic Approach” หรือกระบวนการทำงานที่เป็นระบบของกองบรรณาธิการ โดยนำข้อเท็จจริง พยานหลักฐาน และเส้นทางการเงินที่ตรวจสอบได้ มาสลาย “วาทกรรมคนดี” ที่ถูกสร้างขึ้น เพื่อช่วยดึงสังคมให้ตื่นจากภาพลวงตา

ภาพ: ธนัท ชยพัทธฤทธี
ภาพ: ธนัท ชยพัทธฤทธี

เบื้องหลังการทำงานของไทยรัฐยึดมั่นในหลักการว่า “เอาความถูกต้อง ไม่เอาความเร็ว” ข่าวสารที่มีผลกระทบสูงต้องผ่านการตรวจสอบอย่างรัดกุมรอบด้าน ไม่มีการนำชื่อเสียงและความน่าเชื่อถือระยะยาวที่สั่งสมมาไปแลกกับผลประโยชน์ ยอดวิว หรือ Quick Win ในระยะสั้นอย่างเด็ดขาด

Trust x Business ถอดบทเรียน Build New Trust สู่ Gain Back Trust

สำหรับมุมมองทางธุรกิจและการตลาด คุณนิคระบุว่า Trust คือสินทรัพย์และรากฐานสำคัญ เพราะทุกแบรนด์ต่างกำลังขอให้ผู้บริโภคเชื่อในคำมั่นสัญญา ไม่ว่าจะเป็นคุณภาพของสินค้าหรือบริการ โดยโจทย์ของ Trust แบ่งออกเป็น 2 รูปแบบหลัก ได้แก่

  1. Build New Trust (การสร้างความเชื่อมั่นใหม่) สำหรับแบรนด์ สินค้า หรือผู้บริหารใหม่ การสื่อสารผ่านสื่อหลักและแคมเปญสร้างสรรค์จะช่วยสร้าง “Reason to Trust” หรือเหตุผลที่ทำให้ผู้บริโภคกล้าเปิดใจทดลองใช้สินค้า
  2. Gain Back Trust (การกอบกู้ความเชื่อมั่น) สำหรับแบรนด์ที่เผชิญวิกฤตศรัทธา ซึ่งถือเป็นโจทย์ที่ยากกว่ามาก เพราะการทุ่มงบโฆษณาเพื่อป่าวประกาศว่า “เราแก้ไขแล้ว” ผู้บริโภคจะไม่เชื่อ และมองว่าเป็นการทำ PR เพื่อฟอกขาว

ในกรณีของการกอบกู้ศรัทธา แบรนด์ต้องเริ่มจากการแก้ปัญหาที่ต้นเหตุอย่างแท้จริง พร้อมสื่อสารด้วยความจริงใจ รวดเร็ว และขอโทษต่อความผิดพลาด จากนั้นบทบาทของสื่อมวลชนจะเข้ามามีส่วนสำคัญในการนำเสนอความจริงผ่าน “เลนส์ของสื่อที่ตรวจสอบได้”

ภาพ: ธนัท ชยพัทธฤทธี
ภาพ: ธนัท ชยพัทธฤทธี

คุณนิคได้ยกตัวอย่างกรณีศึกษาของ “แบรนด์ยาดมยี่ห้อหนึ่ง” ที่เคยถูกตั้งคำถามเรื่องมาตรฐานโรงงานผลิต ซึ่งในเวลาต่อมา เมื่อแบรนด์ปรับปรุงแก้ไขปัญหาทั้งหมดจนถูกต้องตามระเบียบ แบรนด์ไม่ได้เลือกจ้างอินฟลูเอนเซอร์มารีวิวแก้ต่าง แต่เลือกเปิดโรงงานให้สื่ออย่างไทยรัฐเข้าไปตรวจสอบและบันทึกภาพเป็นหลักฐาน

การนำเสนอข้อเท็จจริงอย่างเป็นอิสระของสื่อทำให้สังคมพร้อมรับฟังและเปิดใจประเมินใหม่ ทั้งนี้ ต้องขีดเส้นใต้ชัดเจนว่า สื่อไม่ได้ทำหน้าที่เป็นพรีเซนเตอร์หรือเอเจนซีแก้ต่างแทนแบรนด์ แต่เข้าไปทำหน้าที่นำเสนอความจริงให้ปรากฏ

ความลับตลอด 77 ปี “ไทยรัฐ” ซื้อใจคนไทยทั้งประเทศได้อย่างไร?

ในช่วงท้ายของการเสวนา เมื่อคุณฟิล์มตั้งคำถามสำคัญว่า ตลอดระยะเวลากว่า 77 ปี ไทยรัฐสามารถซื้อใจคนไทยทั้งประเทศได้อย่างไร คุณนิคให้คำตอบที่ทรงพลังว่า หัวใจสำคัญไม่ได้อยู่ที่ตัวเลขอายุขององค์กร

“คำตอบ... ไม่ได้อยู่ที่การที่เราเป็นองค์กรที่อยู่มานานถึง 77 ปี แต่มันอยู่ที่ ‘สิ่งที่เราทำซ้ำๆ มาตลอด 77 ปี’ ต่างหากค่ะ”

ภาพ: ธนัท ชยพัทธฤทธี
ภาพ: ธนัท ชยพัทธฤทธี

หัวใจหลักนั้นคือคำว่า Integrity (ความซื่อสัตย์สุจริต) การยึดมั่นในคุณธรรม จริยธรรม จรรยาบรรณวิชาชีพ และหลักการที่ว่า Action speaks louder than words ไทยรัฐไม่ใช่แค่องค์กรที่สื่อสารประชาสัมพันธ์เก่ง แต่คือองค์กรที่ลงมือทำจริงอย่างต่อเนื่องโดยไม่มีวาระซ่อนเร้น

คุณนิคสรุปบทเรียนสำคัญทิ้งท้ายไว้ว่า ความเชื่อมั่นไม่ใช่สิ่งที่จะเดินไปร้องขอจากใคร และไม่ใช่สิ่งที่จะใช้เม็ดเงินโฆษณาเนรมิตขึ้นมาได้ในชั่วข้ามคืน

“ความเชื่อมั่นที่ยั่งยืน... ไม่ได้เริ่มต้นจากการพยายามหาวิธีทำให้คนเชื่อ แต่เริ่มต้นจากการยืนหยัด... ที่จะทำในสิ่งที่ถูกต้อง”

สุดท้ายนี้ การก้าวผ่านวิกฤตศรัทธาเป็นหน้าที่และความรับผิดชอบร่วมกันของทุกภาคส่วนในสังคม

  • ผู้รับสาร ต้องเปลี่ยนจากการ “เชื่อเพราะชอบ” มาเป็น “เชื่อบนพื้นฐานของหลักฐาน” มีวิจารณญาณ และกล้าตั้งคำถาม
  • ผู้มีอิทธิพลและอินฟลูเอนเซอร์ ยิ่งมีเสียงดังและมีผู้ติดตามมาก ยิ่งต้องมีจิตสำนึกรับผิดชอบต่อเนื้อหาที่เผยแพร่
  • แบรนด์และนักการตลาด: ต้องดำเนินธุรกิจด้วยความซื่อสัตย์ มีคุณธรรม โปร่งใส และรักษาคำมั่นสัญญาที่ให้ไว้กับผู้บริโภค
  • สถาบันสื่อมวลชน ต้องยืนหยัดทำหน้าที่เป็นเสาหลักแห่งความจริง ไม่เติมเชื้อความสับสนหรือปั่นกระแสเพียงเพื่อแลกยอดวิวระยะสั้น

วิกฤต Trust Crisis ไม่สามารถแก้ไขได้ด้วยเพียงแคมเปญการสื่อสาร แต่ต้องเริ่มต้นจากการมีจริยธรรม ความโปร่งใส และการกระทำที่ตรวจสอบได้จริง สื่อมวลชน แบรนด์ และผู้บริโภค ล้วนมีหน้าที่ร่วมกันในการตั้งคำถามและรับผิดชอบต่อสิ่งที่สื่อสารออกไป เพื่อสร้างและรักษาความเชื่อมั่นให้ยั่งยืนในระยะยาว