ทุกวันนี้เปิดฟีดโซเชียลทีไร มักจะเจอแต่ข่าวคนดังหรือองค์กรที่เป็นที่รักถูกเปิดโปง จนหลายคนเริ่มตั้งคำถามว่าในยุคนี้เราจะเชื่อใจใครได้อีก “วิกฤตความเชื่อมั่น” หรือ Trust Crisis กลายเป็นประเด็นใหญ่ที่ทุกวงการต้องเผชิญ ล่าสุดบนเวทีงาน ADMAN AWARDS & SYMPOSIUM 2026 ภายใต้ธีม "WORTH IT" คุณนิค จิตสุภา วัชรพล Co-CEO จาก Thairath TV และ Thairath Online ได้มาร่วมเปิดมุมมองในหัวข้อ "The Journey of Trust: “ไทยรัฐ” ซื้อใจคนไทยทั้งประเทศได้อย่างไร" พร้อมเจาะลึกถึงรากฐานปัญหาและการรักษามาตรฐานสื่อมวลชนไว้อย่างน่าสนใจ
วิกฤตศรัทธาเกิดจาก “การถูกหักหลังโดยคนคุ้นเคย” ที่มีโซเชียลมีเดียเป็นอาวุธ
คุณนิคเปิดประเด็นด้วยการชี้ให้เห็นว่า ความรู้สึก “อกหัก” ของสังคมที่เกิดขึ้นซ้ำแล้วซ้ำเล่าในปัจจุบัน ไม่ได้เกิดจากการถูกหลอกโดยคนแปลกหน้า แต่เกิดจากการ “ถูกหักหลังโดยคนที่เราคุ้นเคย”
ในอดีต การสื่อสารไปสู่คนหมู่มากจำเป็นต้องผ่านสื่อหลักที่มีกระบวนการกลั่นกรองและตรวจสอบ ทว่าในปัจจุบัน ทุกคนมีอุปกรณ์ มีเพจ และช่องทางของตนเอง ทำให้บุคคลที่มีชื่อเสียงสามารถใช้โซเชียลมีเดียในการควบคุมการนำเสนอได้แบบ 100% เลือกว่าจะให้คนเห็นเพียงด้านใด โซเชียลมีเดียจึงถูกแปรสภาพเป็นเครื่องมือในการสร้างภาพความดีงาม ความน่าสงสาร และสร้างความผูกพันรายวัน โดยไม่มีใครเข้าไปตั้งคำถามหรือตรวจสอบหลังบ้าน
ตัวอย่างที่สะท้อนชัดเจนที่สุด ได้แก่ กรณีของ “มูลนิธิหรือคนดังที่อ้างว่าทำเพื่อสังคม” ใช้พื้นที่โซเชียลมีเดียระดมทุนจนแฟนคลับโอนเงินช่วยเหลือรวมเป็นร้อยล้านพันล้าน แต่เมื่อมีการตรวจสอบในเวลาต่อมากลับพบเส้นทางการเงินที่ไม่โปร่งใส หรือการนำเงินไปใช้ประโยชน์ส่วนตัว ตลอดจน “ข่าวสะเทือนวงการผ้าเหลือง” ของพระสงฆ์ชื่อดังที่ใช้สื่อเทศน์สอน ช่วยเหลือสังคมจนผู้คนศรัทธาทั้งประเทศและมียอดผู้ติดตามหลักล้าน แต่กลับถูกจับกุมเรื่องยักยอกเงินวัดหรือความสัมพันธ์กับสีกา
“โซเชียลมีเดียทำให้เรารู้สึกสนิทและคุ้นเคยกับเขา จนเราเผลอเอา ‘ยอดฟอลโลเวอร์’ มาแทน ‘ความน่าเชื่อถือ’ และเอา ‘ยอดไลก์’ มาแทน ‘หลักฐานความจริง’”
เจาะลึก “Ethics Crisis” และกับดักทางอารมณ์ที่ทำให้สังคมเสียงแตก
เมื่อภาพลวงตาถูกเปิดโปง คำถามที่ตามมาคือเหตุใดสังคมจึงยังคง “เสียงแตก” มีทั้งกลุ่มที่ผิดหวังและกลุ่มที่ออกมาปกป้องตัวผู้กระทำผิด
คุณนิคอธิบายว่า ปรากฏการณ์นี้คือบทเรียนสำคัญของ Trust Crisis เนื่องจากภาพลักษณ์ที่ดีเหล่านั้นไม่ได้เพิ่งสร้างขึ้นเพียงข้ามคืน แต่ถูกออกแบบและสะสมผ่านโซเชียลมีเดียมาเป็นเวลานานกว่า 10 ปี บุคคลเหล่านี้มักลงพื้นที่ไปโอบกอดผู้คนในวันที่เปราะบางที่สุด มีภาพถ่ายยืนยันการช่วยเหลือผ่านสื่อจนกลายเป็นภาพจำฝังลึก
เมื่อ “ความผูกพันทางอารมณ์ที่ถูกสร้างมานับสิบปี” ต้องมาปะทะกับ “ความจริงที่เพิ่งถูกเปิดโปง” คนจำนวนมากจึงเกิดภาวะปฏิเสธความจริง หรือมีเสียงสะท้อนว่า “คนล้มอย่าข้าม เขาก็เคยทำดี”
ยิ่งไปกว่านั้น วิกฤตศรัทธาในวันนี้ได้ก้าวข้ามประเด็นข่าวปลอม (Fake News) ไปสู่ “Ethics Crisis” หรือวิกฤตด้านจริยธรรม แรงกดดันทางเศรษฐกิจและระบบทุนนิยมกระตุ้นให้ผู้คนต้องดิ้นรนเอาตัวรอดจนละเลยความรับผิดชอบต่อส่วนรวม
ขณะเดียวกัน อัลกอริทึม ยอดวิว และกระแสดราม่าก็กลายเป็นสิ่งล่อใจให้เกิดการสร้างตัวตนปลอมเพื่อตักตวงผลประโยชน์ นอกจากนี้ ในบางกรณียังพบการรวมตัวของเพจสายดาร์กหรืออินฟลูเอนเซอร์บางกลุ่มที่มีการวางแผนและประสานงานกันหลังบ้าน เพื่อกำหนดทิศทางประเด็นสังคมและใช้กระแสกดดันอย่างเป็นระบบ
Systematic Approach หน้าที่ของสถาบันสื่อในการทลาย “วาทกรรมคนดี”
ในการพังทลายภาพลวงตาที่สั่งสมมานับทศวรรษ คุณนิคเน้นย้ำว่า ลำพังเพียงเสียงวิจารณ์ทั่วไปไม่สามารถทำได้ แต่จำเป็นต้องอาศัย “สถาบันสื่อ ที่มี Trust แข็งแรงทัดเทียมกันหรือมากกว่า” เข้ามาทำหน้าที่ เพราะหากสื่อที่ไม่มีความน่าเชื่อถือเพียงพอเข้าไปแตะต้องเรื่องเหล่านี้ สื่อเองจะตกเป็นจำเลยสังคมทันทีว่าจะไปรังแกคนดี
การที่สื่อใหญ่อย่างไทยรัฐเกาะติดและนำเสนอประเด็นเหล่านี้อย่างต่อเนื่อง ไม่ใช่การเกาะกระแสดราม่า แต่คือการใช้ “Systematic Approach” หรือกระบวนการทำงานที่เป็นระบบของกองบรรณาธิการ โดยนำข้อเท็จจริง พยานหลักฐาน และเส้นทางการเงินที่ตรวจสอบได้ มาสลาย “วาทกรรมคนดี” ที่ถูกสร้างขึ้น เพื่อช่วยดึงสังคมให้ตื่นจากภาพลวงตา
เบื้องหลังการทำงานของไทยรัฐยึดมั่นในหลักการว่า “เอาความถูกต้อง ไม่เอาความเร็ว” ข่าวสารที่มีผลกระทบสูงต้องผ่านการตรวจสอบอย่างรัดกุมรอบด้าน ไม่มีการนำชื่อเสียงและความน่าเชื่อถือระยะยาวที่สั่งสมมาไปแลกกับผลประโยชน์ ยอดวิว หรือ Quick Win ในระยะสั้นอย่างเด็ดขาด
Trust x Business ถอดบทเรียน Build New Trust สู่ Gain Back Trust
สำหรับมุมมองทางธุรกิจและการตลาด คุณนิคระบุว่า Trust คือสินทรัพย์และรากฐานสำคัญ เพราะทุกแบรนด์ต่างกำลังขอให้ผู้บริโภคเชื่อในคำมั่นสัญญา ไม่ว่าจะเป็นคุณภาพของสินค้าหรือบริการ โดยโจทย์ของ Trust แบ่งออกเป็น 2 รูปแบบหลัก ได้แก่
- Build New Trust (การสร้างความเชื่อมั่นใหม่) สำหรับแบรนด์ สินค้า หรือผู้บริหารใหม่ การสื่อสารผ่านสื่อหลักและแคมเปญสร้างสรรค์จะช่วยสร้าง “Reason to Trust” หรือเหตุผลที่ทำให้ผู้บริโภคกล้าเปิดใจทดลองใช้สินค้า
- Gain Back Trust (การกอบกู้ความเชื่อมั่น) สำหรับแบรนด์ที่เผชิญวิกฤตศรัทธา ซึ่งถือเป็นโจทย์ที่ยากกว่ามาก เพราะการทุ่มงบโฆษณาเพื่อป่าวประกาศว่า “เราแก้ไขแล้ว” ผู้บริโภคจะไม่เชื่อ และมองว่าเป็นการทำ PR เพื่อฟอกขาว
ในกรณีของการกอบกู้ศรัทธา แบรนด์ต้องเริ่มจากการแก้ปัญหาที่ต้นเหตุอย่างแท้จริง พร้อมสื่อสารด้วยความจริงใจ รวดเร็ว และขอโทษต่อความผิดพลาด จากนั้นบทบาทของสื่อมวลชนจะเข้ามามีส่วนสำคัญในการนำเสนอความจริงผ่าน “เลนส์ของสื่อที่ตรวจสอบได้”
คุณนิคได้ยกตัวอย่างกรณีศึกษาของ “แบรนด์ยาดมยี่ห้อหนึ่ง” ที่เคยถูกตั้งคำถามเรื่องมาตรฐานโรงงานผลิต ซึ่งในเวลาต่อมา เมื่อแบรนด์ปรับปรุงแก้ไขปัญหาทั้งหมดจนถูกต้องตามระเบียบ แบรนด์ไม่ได้เลือกจ้างอินฟลูเอนเซอร์มารีวิวแก้ต่าง แต่เลือกเปิดโรงงานให้สื่ออย่างไทยรัฐเข้าไปตรวจสอบและบันทึกภาพเป็นหลักฐาน
การนำเสนอข้อเท็จจริงอย่างเป็นอิสระของสื่อทำให้สังคมพร้อมรับฟังและเปิดใจประเมินใหม่ ทั้งนี้ ต้องขีดเส้นใต้ชัดเจนว่า สื่อไม่ได้ทำหน้าที่เป็นพรีเซนเตอร์หรือเอเจนซีแก้ต่างแทนแบรนด์ แต่เข้าไปทำหน้าที่นำเสนอความจริงให้ปรากฏ
ความลับตลอด 77 ปี “ไทยรัฐ” ซื้อใจคนไทยทั้งประเทศได้อย่างไร?
ในช่วงท้ายของการเสวนา เมื่อคุณฟิล์มตั้งคำถามสำคัญว่า ตลอดระยะเวลากว่า 77 ปี ไทยรัฐสามารถซื้อใจคนไทยทั้งประเทศได้อย่างไร คุณนิคให้คำตอบที่ทรงพลังว่า หัวใจสำคัญไม่ได้อยู่ที่ตัวเลขอายุขององค์กร
“คำตอบ... ไม่ได้อยู่ที่การที่เราเป็นองค์กรที่อยู่มานานถึง 77 ปี แต่มันอยู่ที่ ‘สิ่งที่เราทำซ้ำๆ มาตลอด 77 ปี’ ต่างหากค่ะ”
หัวใจหลักนั้นคือคำว่า Integrity (ความซื่อสัตย์สุจริต) การยึดมั่นในคุณธรรม จริยธรรม จรรยาบรรณวิชาชีพ และหลักการที่ว่า Action speaks louder than words ไทยรัฐไม่ใช่แค่องค์กรที่สื่อสารประชาสัมพันธ์เก่ง แต่คือองค์กรที่ลงมือทำจริงอย่างต่อเนื่องโดยไม่มีวาระซ่อนเร้น
คุณนิคสรุปบทเรียนสำคัญทิ้งท้ายไว้ว่า ความเชื่อมั่นไม่ใช่สิ่งที่จะเดินไปร้องขอจากใคร และไม่ใช่สิ่งที่จะใช้เม็ดเงินโฆษณาเนรมิตขึ้นมาได้ในชั่วข้ามคืน
“ความเชื่อมั่นที่ยั่งยืน... ไม่ได้เริ่มต้นจากการพยายามหาวิธีทำให้คนเชื่อ แต่เริ่มต้นจากการยืนหยัด... ที่จะทำในสิ่งที่ถูกต้อง”
สุดท้ายนี้ การก้าวผ่านวิกฤตศรัทธาเป็นหน้าที่และความรับผิดชอบร่วมกันของทุกภาคส่วนในสังคม
- ผู้รับสาร ต้องเปลี่ยนจากการ “เชื่อเพราะชอบ” มาเป็น “เชื่อบนพื้นฐานของหลักฐาน” มีวิจารณญาณ และกล้าตั้งคำถาม
- ผู้มีอิทธิพลและอินฟลูเอนเซอร์ ยิ่งมีเสียงดังและมีผู้ติดตามมาก ยิ่งต้องมีจิตสำนึกรับผิดชอบต่อเนื้อหาที่เผยแพร่
- แบรนด์และนักการตลาด: ต้องดำเนินธุรกิจด้วยความซื่อสัตย์ มีคุณธรรม โปร่งใส และรักษาคำมั่นสัญญาที่ให้ไว้กับผู้บริโภค
- สถาบันสื่อมวลชน ต้องยืนหยัดทำหน้าที่เป็นเสาหลักแห่งความจริง ไม่เติมเชื้อความสับสนหรือปั่นกระแสเพียงเพื่อแลกยอดวิวระยะสั้น
วิกฤต Trust Crisis ไม่สามารถแก้ไขได้ด้วยเพียงแคมเปญการสื่อสาร แต่ต้องเริ่มต้นจากการมีจริยธรรม ความโปร่งใส และการกระทำที่ตรวจสอบได้จริง สื่อมวลชน แบรนด์ และผู้บริโภค ล้วนมีหน้าที่ร่วมกันในการตั้งคำถามและรับผิดชอบต่อสิ่งที่สื่อสารออกไป เพื่อสร้างและรักษาความเชื่อมั่นให้ยั่งยืนในระยะยาว