เชียงราย สาธารณสุขแม่สาย ลุยสุ่มตรวจโรงผลิตน้ำกว่า 30 แห่ง ด้วยชุดตรวจ “M-Sense” ยกระดับความเชื่อมั่นให้แก่ประชาชนในพื้นที่เสี่ยง ผลตรวจออกมาเป็นปกติ ไม่พบการปนเปื้อนของสารหนูแต่อย่างใด


เมื่อวันที่ 18 พฤศจิกายน 2569 ผู้สื่อข่าวรายงานสถานการณ์การปนเปื้อนสารพิษในแม่น้ำสาย อ.แม่สาย จ.เชียงราย โดยพบการปนเปื้อนของสารหนูและตะกั่ว ในระดับที่สูงกว่าค่ามาตรฐานที่เกี่ยวข้อง ยังคงเป็นปัญหาที่ส่งผลกระทบต่อประชาชนและสิ่งแวดล้อมอย่างต่อเนื่อง


เกี่ยวกับเรื่องนี้เมื่อวันที่ 17 พฤศจิกายน 2569 ที่ผ่านมา สำนักงานสาธารณสุขอำเภอแม่สาย จังหวัดเชียงราย ได้ส่งเจ้าหน้าที่ลงพื้นที่สุ่มตรวจคุณภาพแหล่งน้ำอุปโภคบริโภค โรงงานผลิตน้ำดื่ม น้ำแข็ง ในเขตพื้นที่อำเภอแม่สาย กว่า 30 แห่ง โดยใช้นวัตกรรมชุดตรวจโลหะหนัก “M-Sense” เพื่อเฝ้าระวังสารหนู และโลหะหนักปนเปื้อน ลดความเสี่ยงสุขภาพ และสร้างความเชื่อมั่นให้แก่ประชาชนในพื้นที่เสี่ยง ผลจากการสุ่มตรวจทั้งหมดไม่พบการปนเปื้อนของสารหนูแต่อย่างใด


การลงพื้นที่ครั้งนี้ สืบเนื่องมาจากเมื่อวันที่ 15 พฤศจิกายน 2569 ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) พร้อมคณะ ได้ลงพื้นที่ติดตามสถานการณ์ และตรวจสอบคุณภาพน้ำบริเวณสะพานมิตรภาพไทย–เมียนมา แห่งที่ 1 อำเภอแม่สาย พร้อมทั้งได้มอบชุดตรวจโลหะหนัก “M-Sense” ซึ่งเป็นผลงานนวัตกรรมจากสำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) ที่สามารถตรวจคัดกรองสารหนู และโลหะหนักในน้ำได้รวดเร็วภายใน 3–5 นาที จำนวน 100 ชุด โดยแบ่งมอบให้แก่สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดเชียงราย 50 ชุด และสำนักงานสาธารณสุขอำเภอแม่สาย 50 ชุด


เจ้าหน้าที่สาธารณสุขอำเภอแม่สาย เปิดเผยว่า หลังจากได้รับมอบชุดตรวจ “M-Sense” ทางสำนักงานฯ ได้เร่งลงพื้นที่สุ่มตรวจสถานที่ เฝ้าระวังทันที 30 แห่ง ประกอบด้วยน้ำดื่มบรรจุภาชนะ น้ำบริโภคในโรงเรียน น้ำแข็ง น้ำบาดาล และน้ำจากแหล่งน้ำธรรมชาติที่เก็บตัวอย่าง


ซึ่งผลตรวจออกมาเป็นปกติไม่พบสารหนู ทั้งนี้ พบว่าประชาชนและผู้ประกอบการในพื้นที่ให้ความสนใจชุดตรวจ “M-Sense” เป็นอย่างมาก และสอบถามขอซื้อเพื่อนำไปตรวจด้วยตนเอง แต่เนื่องจากชุดตรวจดังกล่าว ไม่มีจำหน่ายในท้องตลาด ประกอบกับมีจำนวนจำกัดที่ได้รับมา ไม่เพียงพอให้กับประชาชน ซึ่งที่ได้รับมาจะตรวจได้แค่ครั้งเดียว ทำให้ประชาชน และหน่วยงานสำคัญ อาทิ โรงเรียน และสถานประกอบการที่มีพนักงานจำนวนมาก ต่างนำตัวอย่างน้ำบรรจุขวดมาขอรับบริการตรวจ กับเจ้าหน้าที่อย่างต่อเนื่อง ซึ่งทางเจ้าหน้าที่จำเป็นต้องจัดลำดับความสำคัญ โดยเน้นสุ่มตรวจในจุดเสี่ยงที่อยู่ใกล้กับแม่น้ำสาย และแม่น้ำรวกเป็นหลัก


อย่างไรก็ตาม นายเจริญ ซาวคำเขต อายุ 67 ปี บ้านแม่คำตลาด ม.2 ต.แม่คำ อ.แม่จัน จ.เชียงราย หนึ่งในเกษตรกรผู้ปลูกข้าวในพื้นที่อำเภอแม่จัน กำลังได้รับผลกระทบอย่างหนักในช่วงฤดูเก็บเกี่ยว แม้ว่าพื้นที่เพาะปลูกของชาวนาประมาณ 20,000 ไร่ เนื้อที่กว้างติดกับอำเภอแม่สาย และอำเภอเชียงแสน ส่วนใหญ่จะใช้น้ำจากแหล่งต้นน้ำภายในประเทศที่สะอาด ต้นน้ำไม่มีการทำเหมืองแร่


และอยู่ห่างไกลจากจุดปนเปื้อนสารหนู แต่กลับถูกโรงสีข้าวหลายแห่งปฏิเสธการรับซื้อผลผลิต เนื่องจากความกังวลและถูกตีเหมารวมว่าข้าวในพื้นที่อาจปนเปื้อนสารพิษจากการใช้น้ำ

สถานการณ์ดังกล่าว สร้างความวิตกกังวล และความเดือดร้อนแก่กลุ่มเกษตรกรในพื้นที่แหล่งน้ำสะอาดเป็นอย่างมาก ชาวนาจึงเรียกร้องให้หน่วยงานภาครัฐเร่งเข้ามาบริหารจัดการ และตรวจสอบรับรองคุณภาพผลผลิตอย่างเป็นระบบ เพื่อสร้างความเชื่อมั่นให้แก่โรงสี และผู้บริโภค เนื่องจากลำพังเกษตรกรไม่สามารถแก้ไขปัญหาความเชื่อมั่นนี้ได้ด้วยตนเอง