พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช เสด็จปราบดาภิเษกขึ้นครองราชย์เป็นกษัตริย์แห่งราชวงศ์จักรี ทรงสถาปนากรุงรัตนโกสินทร์ขึ้นเป็นราชธานี เมื่อวันที่ 6 เมษายน พ.ศ. 2325 จากนั้น ทรงโปรดเกล้าฯ ให้มีพระราชพิธีฝังเสาพระหลักเมืองที่กรุงเทพมหานคร เมื่อวันที่ 21 เมษายน พ.ศ. 2325
เนื่องในวาระบรรจบครบรอบ 241 กรุงรัตนโกสินทร์ ปี 2566 กระทรวงวัฒนธรรม ร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกว่า 30 หน่วยงาน อาทิ สำนักพระราชวัง กระทรวงกลาโหม กรุงเทพมหานคร กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา กองบัญชาการทหารสูงสุด สำนักงานตำรวจแห่งชาติ กรมประชาสัมพันธ์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ การไฟฟ้านครหลวง องค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึก องค์การขนส่งมวลชนกรุงเทพ การประปานครหลวง สำนักงานเขตพระนคร สำนักวัฒนธรรม กีฬา และการท่องเที่ยว กรุงเทพมหานคร สภาวัฒนธรรมกรุงเทพมหานคร จัดงานใต้ร่มพระบารมี 241 ปี กรุงรัตนโกสินทร์ ระหว่างวันที่ 21-25 เมษายน ในพื้นที่บริเวณรอบเกาะรัตนโกสินทร์ และแหล่งเรียนรู้สำคัญใกล้เคียง เพื่อเทิดพระเกียรติและน้อมรำลึกในพระมหากรุณาธิคุณของพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช ปฐมกษัตริย์แห่งราชวงศ์จักรี รวมถึงสมเด็จพระบูรพกษัตริย์ทุกพระองค์ในพระบรมราชจักรีวงศ์
พร้อมกันนี้มุ่งหวังให้เด็ก เยาวชน และประชาชนได้เรียนรู้ และสร้างการรับรู้เรื่องราวประวัติศาสตร์ของพระบรมราชจักรีวงศ์ ประวัติศาสตร์กรุงรัตนโกสินทร์ และความภาคภูมิใจในความเป็นคนไทย ส่งเสริมสนับสนุนการท่องเที่ยวจากมรดกศิลปวัฒนธรรม ต่อยอดทุนทางวัฒนธรรมเชิงสร้างสรรค์ เกิดการสร้างรายได้จากการท่องเที่ยว และสร้างมูลค่าเพิ่มทางเศรษฐกิจ
นายอิทธิพล คุณปลื้ม รมว.วัฒนธรรม กล่าวว่า กิจกรรมภายในงานใต้ร่มพระบารมี 241 ปี กรุงรัตนโกสินทร์จัดขึ้นอย่างครบเครื่อง ทั้งสาระ ความรู้ ความบันเทิง โดย วันที่ 20 เมษายน มีการจัดพิธีบวงสรวงเทพยดา ที่ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร และโรงละครแห่งชาติ จากนั้น วันที่ 21 เมษายน มีพิธีบำเพ็ญกุศลอุทิศถวายสมเด็จพระบูรพมหากษัตริยาธิราช และพิธีตักบาตรพระสงฆ์ จำนวน 99 รูป ที่ วัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามฯ และพิธีบวงสรวงศาลหลักเมือง
ในช่วงเย็นเวลา 18.00 น. เป็นพิธีเปิดงานอย่างยิ่งใหญ่ ตระการตา ภายในพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร ต่อเนื่องกับ โรงละครแห่งชาติ มีไฮไลต์ที่น่าสนใจ ได้แก่ กิจกรรมการแสดง ชุดใต้ร่มพระบารมีจักรีวงศ์ การแสดงมนต์เสน่ห์แห่งอารยธรรมประจำถิ่นไทย การแสดงดนตรีสากล/ขับร้องเพลง การแสดงโขนเรื่องรามเกียรติ์ ชุด พรหมพงศ์วงศ์อสุรา การแสดงนานาชาติ การแสดงชุดแผ่นดินสยาม การแสดงลิเก เรื่องมงกุฎเชลย นอกจากนี้ ในแต่ละวันยังมีการแสดงพื้นบ้าน มหกรรมคอนเสิร์ตของศิลปินชื่อดัง สลับสับเปลี่ยนกันไปให้ชมมากมาย พร้อมทั้งมีการเปิดให้ชมพิพิธภัณฑ์ยามค่ำ สัมผัสความงดงามของโบราณสถาน (วังหน้า) การออกบูธสาธิตอาหารไทย อาหารชาววังโบราณ ในรูปแบบตลาดย้อนยุค การจำหน่ายสินค้า และผลิตภัณฑ์ทางวัฒนธรรมจาก 76 จังหวัด ผลิตภัณฑ์ Cultural Product of Thailand : CPOT / และของดี 50 เขต กทม. พร้อมมีจุดถ่ายภาพย้อนยุค
นอกจากที่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติแล้ว ยังมีสถานที่จัดกิจกรรมอีกมากมาย ประกอบด้วย
1.สวนสันติชัยปราการ มีการแสดงมัลติมีเดีย ใต้ร่มพระบารมี 241 ปี กรุงรัตนโกสินทร์ จัดแสดงอุโมงค์ไฟเรืองแสง นิทรรศการ “แสงแห่งความภักดี ใต้ร่มพระบารมี 241 ปี กรุงรัตนโกสินทร์” ต่อเนื่องตั้งแต่วันที่ 21 เมษายน-7 พฤษภาคม 2566 และการจัดฉายหนังกลางแปลง การแสดงวงดุริยางค์ TYW , TYO ,TYC
2.พิพิธบางลำพู จัดกิจกรรมท่องเที่ยวชุมชน กิจกรรมเวิร์กชอป งานประดิษฐ์ การแสดงศิลปวัฒนธรรมเด็กและเยาวชน รับสมัครผ่านทาง FB เสน่ห์บางลำพู
3.หอศิลป์ร่วมสมัยราชดำเนิน เปิดจำหน่ายสินค้าและผลิตภัณฑ์ศิลปะร่วมสมัย การสาธิตงานศิลปะร่วมสมัย การแสดงร่วมสมัย และที่ ชั้น 3 ศูนย์อาเซียน จัดนิทรรศการ “ชุมชนอาเซียนใต้ร่มพระบรมโพธิสมภาร” การบรรยายและเสวนา เรื่อง “ชุมชนอาเซียนใต้ร่มพระบรมโพธิสมภาร” และ กิจกรรมเยี่ยมยลวิถีชุมชนชาวญวน ย่านสามเสน และชุมชนมุสลิมมาลายู ย่านบางลำพู
4.วัดประยุรวงศาวาส จัดกิจกรรมไหว้พระรับพร เสริมสิริมงคล การสาธิตภูมิปัญญาด้านอาหาร การจำหน่ายผลิตภัณฑ์ทางวัฒนธรรม การประกวดอาหารสามศาสน์ และการแสดงทางวัฒนธรรม อาทิ โปงลาง ละครชาตรี บรรเลงวงมโหรี วงออร์เคสตรา
5.พิพิธภัณฑ์เหรียญกษาปณานุรักษ์ เปิดให้เข้าชมนิทรรศการถาวรรอบพิเศษในยามค่ำคืน โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย รวมทั้งมีการเสวนาทางวิชาการด้านเหรียญและประวัติศาสตร์สมัยรัตนโกสินทร์ กิจกรรมเวิร์กช็อปปันแปะกระแหนะดินไทย และ พิมพ์สีลายฉลุไทย
6.มิวเซียมสยาม ให้เข้าชมฟรี โดยที่ ลานประติมากรรมรุ้ง/MRTสนามไชย มี กิจกรรมประวัติศาสตร์พื้นที่ โบราณคดีมิวเซียมสยาม ส่วนที่ อาคารอเนกประสงค์ มีเสวนาวิชาการ รามเกียรติ์รัตนโกสินทร์ : ศาสตร์และศิลป์แห่งราชธานี , ภาพถ่ายเก่าในหัวเมือง, บางพลัดลัดเลาะ, มานุษยวิทยาเมือง, การบรรยาย “คุณธรรม คุณทำได้”
7.พิพิธภัณฑ์ศาลาว่าการกลาโหม เปิดให้ชมนิทรรศการและวัตถุจัดแสดงที่เกี่ยวข้องกับประวัติความเป็นมาของศาลาว่าการกลาโหม
8.พิพิธภัณฑ์ตำรวจ วังปารุสกวัน จัดนิทรรศการเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และพระบรมวงศานุวงศ์ที่มี พระมหากรุณาธิคุณต่อกิจการตำรวจไทย พร้อมกันนี้ เชิญชวนแต่งกายชุดไทย ในบรรยากาศชมวังฟังเรื่องราวประวัติศาสตร์ และชมความสวยงามของตำหนักจิตรลดายามค่ำคืน และมีการแสดงการปฏิบัติหน้าที่ของสุนัขตำรวจ
9.มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ กิจกรรมงาน Turn back time บรรยากาศย้อนยุค อาทิ สาธิตอาหาร ประกวดแต่งกายชุดไทย เวทีการแสดง ลานปรีดีพนมยงค์
นอกจากนี้ ยังมีกิจกรรมเยี่ยมชม 21 สถานที่สำคัญรอบเกาะรัตนโกสินทร์ โดยเปิดให้ประชาชนทำบุญไหว้พระ และเข้าชมแหล่งเรียนรู้ โดยจัดรถ ขสมก. และรถรางนำชม บริการรับ-ส่ง ตามจุดเยี่ยมชมต่างๆ โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย
กระทรวงวัฒนธรรม ขอเชิญชวนประชาชนเข้าร่วมกิจกรรม พร้อมร่วมแต่งกายด้วยชุดไทยเข้าร่วมงานใต้ร่มพระบารมี 241 ปี กรุงรัตนโกสินทร์ สอบถามรายละเอียด ได้ที่สายด่วนวัฒนธรรม โทร.1765 หรือ www.m-culture.go.th