ภารกิจความร่วมมือเพื่อการพัฒนาระหว่างประเทศ เป็นการดำเนินงาน “การทูตเพื่อการพัฒนา” ซึ่งถือเป็นภารกิจหนึ่งที่สำคัญของกระทรวงการต่างประเทศ โดยมีกรมความร่วมมือระหว่างประเทศ หรือ Thailand International Cooperation Agency เรียกสั้นๆ ว่า “ไทก้า” (TICA) เป็นหน่วยงานหลักที่รับผิดชอบภารกิจดังกล่าว
กรมความร่วมมือระหว่างประเทศ เป็นกรมใหม่ล่าสุดของกระทรวงการต่างประเทศ ตั้งขึ้นเมื่อปี 2558 ในอดีตรู้จักกันในชื่อ “กรมวิเทศสหการ” แต่หลังการปฏิรูประบบราชการในปี 2545 จึงยุบกรมฯ และตั้งสำนักงานความร่วมมือเพื่อการพัฒนาระหว่างประเทศ สังกัดกระทรวงการต่างประเทศ ต่อมาได้ยกสถานะขึ้นเป็นกรมความร่วมมือระหว่างประเทศในปัจจุบัน
ปัจจุบันประเทศไทยได้เปลี่ยนสถานะจากการที่เคยเป็น “ผู้รับ” ที่ได้รับความช่วยเหลือจากต่างประเทศทั้งในรูปเงินทุนและวิชาการ มาเป็น “ผู้ให้” และ “หุ้นส่วนเพื่อการพัฒนา” โดยแลกเปลี่ยนประสบการณ์และความเชี่ยวชาญกับประเทศกำลังพัฒนา เพื่อประโยชน์ และความยั่งยืนร่วมกันของภูมิภาคและของโลก
บทบาทของกรมความร่วมมือระหว่างประเทศ จึงให้ความสำคัญกับการถ่ายทอดความรู้เพื่อพัฒนาศักยภาพของประเทศผู้รับ ให้สามารถพัฒนาตนเองได้อย่างยั่งยืน ซึ่งจะก่อให้เกิดประโยชน์กลับมาที่ประเทศไทย นำไปสู่การขยายความร่วมมือทั้งด้านเศรษฐกิจ สังคม และความมั่นคงระหว่างกัน
นางอุรีรัชต์ เจริญโต อธิบดีกรมความร่วมมือระหว่างประเทศ กล่าวถึงบทบาทของกรมความร่วมมือฯ ว่าการให้ความร่วมมือเพื่อการพัฒนาฯ เป็นเรื่องของซอฟต์พาวเวอร์ของรัฐบาลไทย นอกจากจะเป็นไปเพื่อตอบสนองผลประโยชน์ของประเทศทั้งทางตรงและทางอ้อมแล้ว ยังเป็นเครื่องมือในการดำเนินความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ ส่งเสริมสถานะ ภาพลักษณ์ และเกียรติภูมิของประเทศไทยในเวทีระหว่างประเทศด้วย
ทั้งหมดนี้อยู่ในฐานะที่เป็นหุ้นส่วนเพื่อการพัฒนาที่ช่วยขับเคลื่อนการบรรลุเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืนของสหประชาชาติ
ในช่วงการระบาดของโควิด-19 กรมความร่วมมือระหว่างประเทศ ได้มีบทบาทสำคัญในการให้ความร่วมมือแก่ประเทศเพื่อนบ้านเพื่อรับมือกับการแพร่ระบาดของโรคโควิด-19 โดยแบ่งการดำเนินงานออกเป็นระยะสั้น ระยะกลาง ระยะยาว ประกอบด้วยการถ่ายทอดความรู้จากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญของไทย เกี่ยวกับการรับมือกับโรค และสนับสนุนอุปกรณ์ทางการแพทย์
รวมทั้งวางระบบเพื่อรับมือกับโรคโควิด และโรคอุบัติใหม่ต่างๆ พร้อมพัฒนาศักยภาพของห้องปฏิบัติการให้มีประสิทธิภาพ
ปี 2563-2564 ที่ผ่านมา กรมความร่วมมือฯ ก็ได้จัดหลักสูตรอบรมนานาชาติออนไลน์ ในหัวข้อที่เกี่ยวข้องกับการรับมือโควิด-19 มากกว่า 10 หลักสูตร อย่างเช่น การส่งเสริมสุขภาพเด็ก/การจัดหลักสูตรชีวิตวิถีใหม่กับการพัฒนาท่องเที่ยวเชิงนิเวศ เป็นต้น โดยมีประเทศต่างๆ ทั่วโลก กว่า 81 ประเทศเข้าร่วม
การดำเนินงานของกรมความร่วมมือระหว่างประเทศในระยะต่อไปจะสนับสนุนนโยบายเร่งด่วนและสำคัญของรัฐบาลในการฟื้นฟูเศรษฐกิจและสังคมของประเทศ 2 มิติหลัก คือ มิติด้านเศรษฐกิจ และมิติด้านความมั่นคงของมนุษย์
"โดยจะน้อมนำหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 9 ไปประยุกต์ใช้เพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน และเพื่อประโยชน์ร่วมกันของภูมิภาคและของโลก" นางอุรีรัชต์ กล่าว
นี่คืออีกบทบาทหนึ่งของ กระทรวงการต่างประเทศ ในการดำเนินงาน "การทูตเพื่อการพัฒนา" โดยกรมความร่วมมือระหว่างประเทศ ที่สร้างความสัมพันธ์กับมิตรประเทศได้อย่างแนบแน่น และมีการช่วยเหลือซึ่งกันและกันอย่างยั่งยืน.