ไลฟ์สไตล์
100 year

ยาคุมกำเนิด กับภาวะ "ลิ่มเลือดอุดตัน" อันตรายหรือไม่ หากต้องรับวัคซีนโควิด

ไทยรัฐออนไลน์
2 มิ.ย. 2564 19:30 น.
SHARE
  • หญิงที่ทานยาคุมกำเนิด สามารถรับวัคซีนโควิด-19 ได้หรือไม่
  • ข้อแนะนำเกี่ยวกับการฉีดวัคซีนป้องกันโควิด ในผู้ที่ใช้ยาคุมกำเนิด ชนิดฮอร์โมน
  • แพทย์เผย สตรีที่รับประทานยาเม็ดคุมกำเนิด แล้วได้รับการวินิจฉัยว่า มีภาวะ "ลิ่มเลือดอุดตัน" พบเพียง 6 ใน 10,000 เคส

จากสถานการณ์ในปัจจุบัน ทั่วโลกกำลังประสบปัญหาจากการแพร่ระบาดของเชื้อโคโรนาไวรัส หรือ "โควิด-19" ส่งผลให้สังคมโลกเกิดการเปลี่ยนแปลงไปในทางที่แย่จนไม่มีใครเคยคาดคิดมาก่อน ทั้งด้านสาธารณสุข, การคมนาคม, เศรษฐกิจ, การศึกษา รวมถึงด้านอื่นๆ อีกมากมาย

ข่าวแนะนำ

จนทุกคนต่างเห็นพ้องตรงกันว่า "วัคซีน" ป้องกันการติดเชื้อไวรัสโควิด-19 น่าจะเป็นกุญแจดอกสำคัญในการพาโลกของเราให้พ้นจากวิกฤติการระบาดในครั้งนี้ได้ แต่หลังจากการเริ่มฉีดวัคซีนให้กับประชาชนในประเทศต่างๆ ทั่วโลก กลับเริ่มมีการรายงานภาวะปัญหาทางสุขภาพที่เกิดขึ้นกับมนุษย์ เช่น การแพ้วัคซีนทั้งแบบเล็กน้อยไปจนถึงอาการรุนแรง แต่ปัญหาที่ได้รับความสนใจของประชาชนอย่างมากคือ "ภาวะเส้นเลือดตีบจากการอุดตันของลิ่มเลือด" เนื่องจากพบว่ามีประชาชนจำนวนไม่น้อยที่เสียชีวิตจากปัญหานี้

ทั้งนี้ สังคมจึงตั้งคำถามว่า "หลังฉีดวัคซีนโควิด-19 จะปลอดภัยหรือไม่?" เนื่องจากการติดตามข่าวสารในแต่ละวันเข้าถึงได้ง่าย และพบว่ามีประชาชนหลายท่านเกิดปัญหาสุขภาพหลังฉีดวัคซีน เช่น ปวดศีรษะ ชาตามร่างกาย ผื่นแพ้ มีไข้ ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ และบางรายที่เสียชีวิตหลังจากฉีดวัคซีน ซึ่งส่วนใหญ่พบในผู้ที่มีโรคประจำตัวอยู่ก่อนแล้ว จากข่าวทำให้เกิดความหวาดวิตกของประชาชนจนเกิดความกังวลในการเข้ารับวัคซีน และถ้ามีประชาชนจำนวนมาก กลัวจนไม่กล้ารับวัคซีน ก็อาจส่งผลเสียต่อการควบคุมโรคในระดับประเทศได้

ดังนั้น เพื่อลดความหวาดกลัว ลดความกังวลของประชาชน แพทย์ และบุคลากรทางการแพทย์จึงควรให้คำแนะนำที่ถูกต้อง ชัดเจน ให้ประชาชนได้ทำความเข้าใจ 

เช่นเดียวกับ พ.ต.ท.นพ. อรัณ ไตรตานนท์ กลุ่มงานสูตินรีเวชกรรม โรงพยาบาลตำรวจ สำนักงานตำรวจแห่งชาติ พูดถึงภาวะเส้นเลือดตีบจากการอุดตันของลิ่มเลือด ว่า สามารถพบได้ในชีวิตประจำวันของเวชปฏิบัติ โดยเฉพาะอายุรแพทย์ด้านโลหิตวิทยา

โดยสาเหตุของการเกิดภาวะเส้นเลือดตีบจากการอุดตันของลิ่มเลือด มีหลายอย่าง เช่น การมีโรคทางกรรมพันธุ์บางอย่างที่เลือดแข็งตัวง่ายเกินไป, ภาวะขาดเอนไซม์บางชนิดที่จำเป็นในกระบวนการแข็งตัวของเลือด, คนไข้ที่เป็นมะเร็ง, ผู้ที่ได้รับความกระทบกระเทือนจากอุบัติเหตุ, ผู้ติดยาเสพติดที่ฉีดทางเส้นเลือดดำ, หญิงตั้งครรภ์, ผู้ป่วยนอนติดเตียงเคลื่อนไหวไม่ได้, คนไข้โรคไตเรื้อรัง, คนอ้วน, การสูบบุหรี่, ผู้ที่อาศัยอยู่ในพื้นที่ที่มีมลพิษทางอากาศ, คนชรา และการรับประทานยาบางชนิด

พ.ต.ท.นพ. อรัณ ไตรตานนท์ กลุ่มงานสูตินรีเวชกรรม
พ.ต.ท.นพ. อรัณ ไตรตานนท์ กลุ่มงานสูตินรีเวชกรรม

ทานยาคุมกำเนิด รับวัคซีนโควิดได้หรือไม่

ประเด็นที่สังคมไทยให้ความสนใจอย่างยิ่งในขณะนี้คือ ผู้หญิงที่กำลังรับประทานยาเม็ดคุมกำเนิด หรือรับฮอร์โมนต่างๆ เพื่อคุมกำเนิดและรักษาโรคบางชนิด เมื่อไปรับการฉีดวัคซีนจะปลอดภัยหรือไม่ คุณหมออรัณ บอกว่า ภาพรวมตามข้อมูลที่มีในปัจจุบัน ข้อเท็จจริงคือ เป็นที่ทราบกันดีอยู่แล้วตามหลักวิชาการว่า การรับประทาน หรือใช้ฮอร์โมนในการรักษาโรค มีโอกาสที่ในเส้นเลือดใหญ่ของคนไข้ จะมีการสะสมและก่อเกิดของลิ่มเลือดมากกว่าคนที่ไม่ได้ใช้ฮอร์โมน

โดยตัวอย่างที่เห็นได้ชัดของฮอร์โมน ที่ทำให้มีโอกาสเกิดภาวะเส้นเลือดตีบจากการอุดตันของลิ่มเลือด ได้แก่ การใช้ Tamoxifen ในคนไข้มะเร็งเต้านม, การใช้ Testosterone ในคลินิกสุขภาพเพศชาย, การใช้ฮอร์โมนบำบัดในคลินิกวัยทอง แต่ถือว่าประโยชน์จากการใช้มีมากกว่าความเสี่ยงจึงเป็นที่ยอมรับได้และอยู่ในความดูแลของแพทย์เจ้าของไข้ตลอดเวลา

สำหรับ "ยาเม็ดคุมกำเนิด" ดูเหมือนจะได้รับความสนใจจากประชาชนมากที่สุด ว่าจะเกิดภาวะที่อันตรายต่อสุขภาพหรือไม่ หากรับประทานยาเม็ดคุมกำเนิดแล้วรับการฉีดวัคซีนป้องกันโควิด-19 หรือเปล่า ขออธิบายโดยเปรียบเทียบปัญหานี้ในหญิงตั้งครรภ์ ซึ่งมีความเสี่ยงสูงมากที่จะเกิดภาวะเส้นเลือดตีบจากการอุดตันของลิ่มเลือด แต่จากการศึกษาพบว่า ยังไม่ค่อยเห็นสตรีตั้งครรภ์เกิดภาวะวิกฤติใดจากความเสี่ยงภาวะเส้นเลือดตีบจากการอุดตันของลิ่มเลือดนี้ ดังนั้นสตรีที่รับประทานยาเม็ดคุมกำเนิด ไม่ควรกังวลหรือกลัวจนเกิดความเครียด เนื่องจากเสี่ยงน้อยกว่าหญิงตั้งครรภ์หลายเท่าตัว

อีกทั้งจากข้อมูลที่ได้ทบทวนจากตำรา พบว่า สตรีที่รับประทานยาเม็ดคุมกำเนิดแล้วได้รับการวินิจฉัยว่ามีลิ่มเลือดอุดตัน พบเพียง 6 ใน 10,000 เคส และคนไข้ที่มีลิ่มเลือดมักจะเกิดขึ้นให้เห็นหลังรับประทานยา 2-3 เดือน นอกจากจากนี้ ตามข้อมูลที่ได้ พบว่า การรับประทานยาเม็ดคุมกำเนิดเป็นระยะเวลานานๆ ไม่ได้เพิ่มความเสี่ยง รวมทั้งเมื่อสตรีหยุดทานยาเม็ดคุมกำเนิดด้วยเหตุผลใดก็ตาม พบว่าความเสี่ยงของภาวะเส้นเลือดตีบจากการอุดตันของลิ่มเลือดก็จะลดลงไปด้วย หมายความว่าความเสี่ยงมีเพียงชั่วคราว คือ ช่วงที่ทานยาเท่านั้น

ด้าน ราชวิทยาลัยสูตินรีแพทย์แห่งประเทศไทย ได้เผยรายละเอียดประเด็น การฉีดวัคซีนป้องกันโรคโควิด-19 และการใช้ยาคุมกำเนิดชนิดฮอร์โมน โดยระบุว่า ในประเทศไทย การรับประทานยาเม็ดคุมกำเนิด เป็นวิธีการคุมกำเนิดที่ได้รับความนิยมมากที่สุด เนื่องจากมีประสิทธิภาพสูงในการป้องกันการตั้งครรภ์ และมีผลข้างเคียงน้อย ยาเม็ดคุมกำเนิดได้รับการวิจัยและพัฒนาด้านความปลอดภัยมาอย่างต่อเนื่องนานกว่า 50 ปี

ข้อแนะนำ รับวัคซีน ในผู้ที่ใช้ยาคุมกำเนิดชนิดฮอร์โมน

1. ยาคุมกำเนิดชนิดฮอร์โมนที่มีเอสโตรเจนเป็นส่วนประกอบ ได้แก่ ยาเม็ด ยาฉีดคุมกำเนิด และแผ่นยาปิดผิวหนังคุมกำเนิด มีผลเพิ่มความเสี่ยงในการเกิดหลอดเลือดดำอุดตันได้มากกว่าผู้ที่ไม่ได้ใช้วิธีการดังกล่าว อย่างไรก็ตาม ภาวะดังกล่าวพบได้น้อยมากในสตรีไทย และยังพบได้น้อยกว่าในสตรีตั้งครรภ์ ซึ่งมีระดับเอสโตรเจนสูงมากตามธรรมชาติ

2. ข้อมูล ณ ปัจจุบัน ซึ่งรวบรวมจากการศึกษาวิจัยเกี่ยวกับการฉีดวัคซีนป้องกันโรคโควิด-19 ในสตรีทั่วโลกและในประเทศไทย ซึ่งมีผู้ที่ใช้ยาคุมกำเนิดชนิดฮอร์โมนอยู่ด้วยเป็นจำนวนมาก ไม่พบว่ามีการเพิ่มความเสี่ยงในการเกิดหลอดเลือดดำอุดตันแต่อย่างใด

3. ผู้ที่ใช้ยาคุมกำเนิดชนิดฮอร์โมนทุกชนิด สามารถรับการฉีดวัคซีนป้องกันโรคโควิด-19 ได้ โดยไม่จำเป็นต้องหยุดการใช้

4. หากยังมีความกังวลใจ และต้องการหยุดการใช้ยาคุมกำเนิดชนิดฮอร์โมน ควรใช้วิธีการคุมกำเนิดอื่นๆ มาทดแทนเพื่อป้องกันการตั้งครรภ์

สุดท้ายนี้ การติดเชื้อไวรัสโควิด-19 เป็นสิ่งที่น่ากลัวที่สุด เนื่องจากมีโอกาสที่จะเกิดภาวะเส้นเลือดตีบจากการอุดตันของลิ่มเลือดได้ มีโอกาสของการติดเชื้อลุกลามรุนแรงที่ปอด มีโอกาสเลือดออกง่ายในส่วนต่างๆ ของร่างกาย และมีโอกาสที่คนไข้จะเสียชีวิต แต่หากเข้ารับการฉีดวัคซีนเพื่อป้องกันตัวเองและคนรอบข้าง จนมีภูมิต้านทานราวร้อยละ 70 จะนำไปสู่การมีภูมิคุ้มกันหมู่ จะทำให้ทุกคนสามารถกลับมามีชีวิตที่ปกติได้ดังเดิม.

ผู้เขียน : กนก โฆษกสุขภาพ

กราฟิก : Jutaphun Sooksamphun

ขอบคุณ : พ.ต.ท.นพ. อรัณ ไตรตานนท์ กลุ่มงานสูตินรีเวชกรรม โรงพยาบาลตำรวจ สำนักงานตำรวจแห่งชาติ

อ่านเพิ่มเติม...

แท็กที่เกี่ยวข้อง

โควิด-19Special Contentโควิดวันนี้ไฮไลต์ไวรัสโคโรน่าสถานการณ์โควิดโควิด 19 ล่าสุดยาคุมกำเนิดลิ่มเลือดอุดตันอรัณ ไตรตานนท์

ข่าวแนะนำ

คุณอาจสนใจข่าวนี้

thairath-logo

ApplicationMy Thairath

ios-app-logoandroid-app-logohuawei-app-logo
Trendvg3 logo
วันพุธที่ 23 มิถุนายน 2564 เวลา 00:44 น.