โรคระบาดกาฬโรคแอฟริกาในม้า หรือ African Horse Sickness (AHS) ทำเอาคนไทยตกอกตกใจไปทั่ว เพราะในช่วงเวลาเพียงไม่กี่วัน ทำให้ม้าแข่งป่วยตายไปเป็นร้อยตัว
จนหลายคนคิดไปว่า...จะนำเชื้อร้ายมาสู่คน ผสมปนเปกับโควิด-19 ที่กำลังระบาดไปทั่วโลก
โรคนี้ร้ายแรงแค่ไหน จะทำให้คน สัตว์ป่า สัตว์เลี้ยง ติดเชื้อตายตามไปด้วยหรือไม่???
“แม้โรคนี้จะถือเป็นโรคอุบัติใหม่ของบ้านเรา เพราะไม่เคยระบาดในไทยมาก่อน เลยไม่มีการทำรายงานวิจัยไว้เลย มีแต่เพียงงานวิจัยจากต่างประเทศที่ระบุว่า เกิดจากไวรัสที่มีอยู่ในสัตว์ป่าของทวีปแอฟริกา และเป็นที่น่าสังเกตว่า สัตว์ที่อยู่ในธรรมชาติทุกชนิดในแอฟริกา ไม่ว่าม้าลาย ล่อ ลา ช้างแอฟริกา แรด ยีราฬ ฯลฯ เมื่อได้รับเชื้อไวรัสตัวนี้เข้าไป จะไม่แสดงอาการป่วยและล้มตายแต่อย่างใด และถึงแม้จะมีแมลง จำพวก เหลือบ ริ้น ไร ยุง มากัดดูดกินเลือดจากสัตว์ที่ติดเชื้อไปแพร่ให้สัตว์ตัวอื่นก็ตาม ถ้าเป็นสัตว์ในธรรมชาติ จะไม่มีปัญหาอะไรเลย
แต่ถ้าเป็นสัตว์ที่เลี้ยงแบบทะนุถนอม ไม่เคยมีภูมิคุ้มกันอย่างม้าเลี้ยง ม้าแข่ง หรือม้าเพาะเลี้ยงในฟาร์ม ที่เรียกกันว่า ม้าบริสุทธิ์ หรือม้าผู้ดี ม้าเหล่านี้ถ้าเจอไวรัสที่แมลงนำมาแพร่จะเกิดอาการล้มป่วย ตายภายใน 7 วัน ด้วยระบบหัวใจ และระบบหายใจล้มเหลว”
...
งานวิจัยจากต่างประเทศเมื่อนำมาเปรียบเทียบกับสิ่งที่เกิดขึ้นในบ้านเรา ผศ.น.สพ.ดร.คงศักดิ์ เที่ยงธรรม คณบดีคณะสัตวแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ (มก.) อธิบายว่า แม้โรคนี้จะสามารถเกิดขึ้นกับสัตว์ได้หลายชนิด ทั้งม้า ล่อ ลา ได้...แต่ไม่น่าจะมีปัญหามากนัก
ยกเว้นเพียงม้าแข่ง ม้าเลี้ยง เท่านั้นที่จะมีปัญหาเจ็บป่วยและตายได้
เพราะลา ล่อ มักจะถูกเลี้ยงแบบตามมีตามเกิด เลยมีภูมิคุ้มกัน
“การระบาดครั้งนี้ คณะสัตวแพทยศาสตร์ มก.ได้จัดบุคลากรและ เจ้าหน้าที่ร่วมกับกรมปศุสัตว์ลงพื้นที่ไปตรวจสอบช่วยเหลือรักษาม้าที่ป่วย พร้อมกับส่งตัวอย่างเชื้อไปตรวจวินิจฉัยที่ห้องปฏิบัติการประเทศอังกฤษ ล่าสุดได้รับผลยืนยันตรงกับสถาบันสุขภาพสัตว์แห่งชาติ กรมปศุสัตว์ ที่พบว่า ติดเชื้อไวรัสกาฬโรคแอฟริกา สายพันธุ์ sero-type 1 ก่อนจะตาย อาการของม้าป่วยสังเกตได้จากมีอาการซึม ไม่กินอาหาร ตาแดง มีไข้สูง หอบ หายใจลำบาก กระวนกระวาย หลังแสดงอาการจะตายภายใน 1 สัปดาห์ ในอัตรา 70-95% ของม้าที่ติดเชื้อ”
สำหรับการควบคุมโรค ผศ.น.สพ.ดร.คงศักดิ์ บอกว่า ขณะนี้เรามีข้อมูลตัวการแพร่เชื้อมาจากการนำเข้าม้าลายที่มีเชื้ออยู่ในตัว แต่ไม่แสดงอาการป่วย ขณะนี้มีการควบคุมให้อยู่ในพื้นที่ปิดไม่ให้แมลงมาดูดเลือดไปแพร่เชื้อเป็นที่เรียบร้อยแล้ว
ขั้นต่อมาจะต้องรณรงค์ให้เจ้าของฟาร์มทั้งหลายช่วยกันกำจัดแมลงดูดเลือด และให้ดูแลม้าบริสุทธิ์ หรือม้าผู้ดี ไม่ให้ถูกแมลงกัด ให้นอนกางมุ้ง ไม่ให้เคลื่อนย้ายออกนอกพื้นที่
สำหรับวัคซีนในการป้องกันโรค ในประเทศที่มีการระบาดของโรคนี้ มักจะใช้วัคซีนป้องกันโรค...แต่ถ้าประเทศไหนที่ยังไม่มีโรค ไม่ควรนำวัคซีนมาใช้ เพราะจะเป็นการเอาเชื้อโรคมาเติมให้ม้า
...
สุดท้าย ผศ.น.สพ.ดร.คงศักดิ์ ยืนยันว่า กาฬโรคแอฟริกาในม้านี้ เป็นเชื้อไวรัส ติดเฉพาะในสัตว์เท่านั้น...ไม่เหมือนเชื้อกาฬโรคในมนุษย์ ที่เกิดจากเชื้อแบคทีเรีย ไม่มีความเกี่ยวข้องกันแต่อย่างใด.
ไชยรัตน์ ส้มฉุน