ข่าว
  • Thairath Talk
  • 100 year

    สกู๊ปหน้า 1 : รักษาใจหลังวิกฤติ เหตุร้ายที่ห้างโคราช

    ไทยรัฐฉบับพิมพ์13 ก.พ. 2563 05:01 น.
    SHARE

    พูดไปตั้งแต่กรณีหมูป่าแล้ว ...“ในภาวะวิกฤติสิ่งที่ประชาชนอยากได้ที่สุดไม่ใช่ข่าว แต่เป็นการคลี่คลายของภาวะวิกฤติสิ่งใดที่มาขัดขวางการคลี่คลายวิกฤติ ประชาชนจะโกรธเคืองและกลายเป็นเป้าในการระบายของประชาชนที่ตึงเครียด”

    “Warat Karuchit” โพสต์เฟซบุ๊ก ช่วงเย็นวันที่ 10 กุมภาพันธ์ 2563 พร้อมนำเสนอมุมคิดต่อเนื่องเอาไว้ก่อนหน้านี้ด้วยว่า... “สิ่งที่สื่อควรทำต่อจากนี้ หลังจากวิสามัญคนร้ายแล้ว”

    หนึ่ง...หลีกเลี่ยงการพูดชื่อคนร้าย ให้มีเอ่ยถึงน้อยที่สุด และไม่ควรนำเสนอภาพของคนร้ายประกอบข่าว ไม่ว่าจะภาพเป็นหรือภาพตาย โดยเฉพาะภาพจากเฟซบุ๊กของคนร้าย

    เพราะภาพในนั้นคือภาพที่คนร้ายต้องการจะโชว์ อย่าทำตามความต้องการของคนร้าย ถ้าลงไปแล้วควรจะลบ ถ้าจะใช้อาจใช้เพียงภาพบัตรประชาชน และไม่ควรใช้บ่อย อย่าสร้างคนร้ายให้เป็น “ซุปเปอร์สตาร์”

    แต่...ให้กลายเป็นเพียง “คนเลว” คนหนึ่งที่จะไม่มีใครจดจำได้อีก

    สอง...ให้เกียรติผู้เสียชีวิต อย่านำเสนอภาพผู้เสียชีวิต ไม่ว่าจะเบลอหรือไม่เบลอ หากจะนำเสนอให้นำเสนอภาพที่ดีที่ได้จากญาติ หรือได้รับอนุญาตในการใช้แล้ว

    สาม...อย่าคาดเดาหรือเอาไมค์ไปจ่อปากเพื่อน แม่ หรือญาติคนร้าย ให้พูดแก้ตัวแทนคนร้ายถึงเหตุผลในการฆ่าคน รายงานเฉพาะข้อมูลที่ทางการแถลงแล้วเท่านั้น

    สี่...อย่าอธิบายรายละเอียดในการก่อเหตุอย่างละเอียด เพราะมันจะกลายเป็นการก่อให้เกิดการเลียนแบบ และอาจมีข้อมูลผิดพลาด โดยเฉพาะลักษณะของการวางแผนและการต่อสู้

    ห้า...อย่าละเมิดสิทธิผู้อื่นในการทำข่าว โดยเฉพาะญาติผู้เสียชีวิต อย่าทำอะไรที่จะเป็นการซ้ำเติมความโศกเศร้า อย่ามองเห็นพวกเขาเป็นเพียงแค่แหล่งข่าว แต่แสดงความเห็นอกเห็นใจในฐานะเพื่อนมนุษย์ผู้กำลังประสบความทุกข์อย่างยิ่ง

    หก...อย่าวนเวียนเอาแต่นำเสนอข่าวความสูญเสียหรือดราม่าต่างๆที่จะเกิดขึ้นจากช่วงเวลาที่ก่อเหตุ ที่ก่อให้เกิดความโศกเศร้า จิตตก หวาดกลัว แต่ควรคิดและสนับสนุนการทำกิจกรรมสร้างสรรค์ ให้กำลังใจ และช่วยกันสร้างสังคมเราให้ดีขึ้น ป้องกันและเฝ้าระวัง นำเสนอเรื่องดีๆน่าประทับใจที่เกิดขึ้น

    เพื่อสร้างแรงบันดาลใจให้คนกล้า คนเสียสละ คนทำดี คนเหล่านี้ต่างหากที่เราทุกคนต้องจดจำ ไม่ใช่คนร้าย

    “เราทุกคนก็เช่นกันครับ ช่วยกันให้กำลังใจผู้ประสบเหตุ เจ้าหน้าที่ ช่วยกันคิดว่าจะสร้างสังคมเราให้ดีขึ้นได้อย่างไร ถ้าพบเห็นการทำผิดข้อใดข้อหนึ่ง ช่วยกันเข้าไปทักท้วง ใครส่งภาพโหดเหี้ยมสยดสยองมาต้องบอกว่าอย่าทำแบบนี้...แต่ก็เชื่อได้เลยว่า พูดยังไงสื่อก็จะทำข้อใดข้อหนึ่งอย่างแน่นอน”

    แต่ขอให้ “สื่อ” รู้ไว้ว่า ต่อจากนี้เค้าจะไม่ด่า “คนร้าย” แล้ว...เค้าจะด่าสื่อ!

    จำไม่ได้ว่าใครแชร์ส่งต่อมาให้ ท่ามกลาง “วิกฤติเลวร้าย” ที่สุดที่ไม่เคยพบเจอในชีวิตมาก่อน เปรียบเทียบได้กับการเผชิญกับ “พิบัติภัย” ครั้งใหญ่ จะเกิด “ความผิดปกติทางจิตใจภายหลังภยันตราย (PostTraumatic Stress Disorder)”

    ผศ.นพ.พนม เกตุมาน ภาควิชาจิตเวชศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล เขียนคู่มือแพทย์ในเรื่องนี้ไว้อย่างละเอียด ขออนุญาตคัดลอกตัดตอนมาเผยแพร่ดังนี้...หลังจากเหตุการณ์ธรณีพิบัติภัยเมื่อวันที่ 26 ธันวาคม 2547 ปัญหาทางจิตเวชที่มีการกล่าวถึงกันมากคือ “ความผิดปกติทางจิตใจภายหลังภยันตราย (PTSD)”

    ความชุกของ “PTSD” พบได้มากเป็นอันดับ 4 ของโรคทางจิตเวชทั้งหมด...ความชุกชั่วชีวิต (life time prevalence) พบได้ ร้อยละ 10.3 ในผู้ชาย และร้อยละ 18.3 ในผู้หญิง

    โรคนี้เป็นที่รู้จักหลังจากแพทย์พบอาการทางจิตใจในทหารผ่านศึกที่ผ่านการสู้รบรุนแรงถึงคุกคามชีวิต หรือมีเพื่อนเสียชีวิต เมื่อกลับแนวหลังยังมีอาการทางจิตเวชหลายประการ ซึ่งเป็นที่รู้จักกันภายหลัง คือ PTSD

    นอกจากนี้ PTSD อาจพบได้ในเหตุการณ์ภัยรุนแรงทุกชนิด หรือ... สถานการณ์อื่นๆ เช่น ภัยธรรมชาติ อุบัติเหตุ หรืออุบัติภัยหมู่ การถูกทำร้ายทางร่างกายหรือทางเพศ การถูกทารุณทางเพศ การถูกข่มขืน ถูกทรมาน เด็กที่อยู่ในบ้านที่มีความรุนแรง คนที่อยู่ในเหตุการณ์สงคราม หรือการก่อการร้ายที่นับวันจะมีมากขึ้น

    “ภัยที่คุกคามรุนแรงเกินภัยปกติที่คนเผชิญเหล่านั้นล้วนทำให้เกิดได้เช่นกัน การศึกษาในระยะหลังพบว่าคนทั่วไปส่วนใหญ่มีโอกาสพบภัยพิบัติอย่างน้อยหนึ่งครั้งในชีวิตและร้อยละ 25 ของผู้ที่ประสบภัยจะเกิดโรคนี้”

    ประเด็นสำคัญมีว่า...ผู้ที่รอดชีวิตจาก “ภัยพิบัติ” หรือ “ภยันตราย” มีโอกาสเกิดโรคทางจิตเวชอีกหลายโรค ได้แก่ โรคซึมเศร้า โรคแพนิค โรคประสาทวิตกกังวล การใช้และติดยาเสพติด...ในเด็กและวัยรุ่นที่เคยเผชิญภัยพิบัติมาแล้ว มีความเสี่ยงที่จะเกิดโรค PTSD หลังเหตุภัยพิบัติอื่น

    และเกิดโรคทางร่างกาย เช่น โรคความดันโลหิตสูง หอบหืด โรคทางกายจากความเครียดได้ง่าย

    อาการของโรค PTSD รบกวนการดำเนินชีวิต การเรียน การทำงาน ในเด็กอาการอาจไม่ชัดเจนทำให้พ่อแม่หรือครูมองข้ามไป...ประสิทธิภาพของการปรับตัวที่ลดลงเกิดจากสมาธิและความจำที่ลดลง การหลีกเลี่ยงสถานการณ์ หลบหลีกงานหรือการเรียน ผลการเรียนที่ตกลงจะทำให้เกิดความสูญเสียเรื้อรัง

    ...การวินิจฉัยและรักษาอาการของโรคได้ จะช่วยป้องกันปัญหานี้

    เงื่อนปัญหาสำคัญที่ต้องรู้...การพูดคุยสัมภาษณ์ผู้ประสบภัยพิบัติ

    ถ้าทำไม่ถูกต้อง อาจเป็นการซ้ำเติมทางจิตใจทำให้อาการของโรคมากขึ้น รบกวนการหายของโรคนี้ แพทย์จึงควรสนใจมีความรู้เรื่องนี้ และนึกถึงเพื่อช่วยคัดกรอง...มีทักษะในการสัมภาษณ์และให้คำปรึกษาเบื้องต้น โดยไม่เกิดผลเสียต่อการดำเนินของโรค

    ย้ำว่า...ลักษณะและประเภทของ “ภัยพิบัติ” หรือ “ภยันตราย” ที่ทำให้เกิดผลเป็น PTSD ได้ต้องมีลักษณะรุนแรงมากเพียงพอที่จะทำให้เกิด “อาการ” และ “ปัญหา” ในการปรับตัวได้อย่างเรื้อรัง ในคนส่วนใหญ่ที่เผชิญภัยพิบัตินั้นมิใช่เหตุการณ์ที่ทำให้เกิดความเครียดธรรมดาหรือการสูญเสียตามปกติที่พบในชีวิต

    แต่...เป็นสถานการณ์ที่ “รุนแรง” นอกเหนือจากเหตุของ “ความเครียด” ปกติของชีวิตและมีลักษณะ “คุกคาม” ต่อชีวิตของผู้นั้น หรือคนอื่นๆ

    จนทำให้เกิดความกลัว...ความหวาดหวั่นอย่างรุนแรงและความรู้สึกช่วยเหลือแก้ไขไม่ได้...ผู้ประสบภัยอยู่ในเหตุการณ์นั้น อาจได้เห็นผู้อื่นบาดเจ็บและเสียชีวิต แต่ตนเองรอดชีวิตมาได้

    ...ในเหตุการณ์มีการเสียชีวิต หรือความเสียหายอย่างมาก

    สำหรับการช่วยเหลือเบื้องต้นเพื่อให้ผู้ประสบภัยพ้นภาวะอันตรายทางร่างกายและประคับประคองทางจิตใจไปพร้อมกับการช่วยเหลือด้านอื่นๆ... ภายใน 24 ชั่วโมงแรกจัดสิ่งแวดล้อมให้สงบ เกิดความมั่นคงทางจิตใจ...จัดหาสถานที่ปลอดภัย สงบ เงียบ เป็นสัดส่วน...ให้ความช่วยเหลือทางร่างกาย จัดให้ครอบครัวได้อยู่ร่วมกัน...ให้รู้สึกปลอดภัย ป้องกันการซ้ำเติมทางจิตใจ การปฐมพยาบาลทางจิตใจ เบนความสนใจจากอาการและเหตุการณ์...

    ต่อมาใน 4 สัปดาห์แรก จัดระบบดูแลให้ปลอดภัยมีความมั่นคงทางจิตใจ การช่วยเหลือทางจิตใจ การช่วยเหลือทางสังคมสิ่งแวดล้อม การค้นหาผู้ที่มีปัญหาสุขภาพจิต ช่วยเหลือและส่งต่อ ซึ่งการรักษามีหลากหลายวิธีทั้งไม่ต้องใช้ยาและใช้ยา

    ท้ายที่สุดแล้วให้รู้ไว้ด้วยว่า อาการของ “PTSD” มีด้วยกัน 3 แบบ ...เฉียบพลัน, เรื้อรังและอาการเกิดช้า...เกิดหลังจากเหตุร้ายแรงที่เผชิญมากกว่า 6 เดือน.

    อ่านเพิ่มเติม...

    แท็กที่เกี่ยวข้อง

    สกู๊ปหน้า 1ภาวะวิกฤติวิกฤติเลวร้ายพิบัติภัยความผิดปกติทางจิตใจภายหลังภยันตรายPTSDอาการทางจิตใจสุขภาพ

    ข่าวแนะนำ

    Most Viewed

    คุณอาจสนใจข่าวนี้

    thairath-logo

    ApplicationMy Thairath

    ios-app-logoandroid-app-logohuawei-app-logo
    Trendvg3 logo
    วันจันทร์ที่ 26 ตุลาคม 2563 เวลา 13:55 น.