ข่าว
100 year

"TCP Spirit พยาบาลลุ่มน้ำ #1" ชวนคนเมืองหันมาดูแลทรัพยากรน้ำอย่างยั่งยืน

Advertorial12 ก.ย. 2562 06:01 น.
SHARE

ข่าวคราวเรื่องปัญหาภัยแล้งเกิดขึ้นทุกปี ไม่เพียงภาคการเกษตรเท่านั้นที่ได้รับผลกระทบ แต่น้ำสำหรับการอุปโภคบริโภคก็เริ่มมีจำกัดมากยิ่งขึ้น แม้ประเทศไทยจะมีปริมาณน้ำฝนค่อนข้างมาก แต่การบริหารจัดการน้ำในหลายๆ ระดับยังทำได้ไม่มีประสิทธิภาพเท่าที่ควร ก่อให้เกิดทั้งปัญหาภัยแล้งและน้ำท่วม จึงเป็นที่มาให้ ‘กลุ่มธุรกิจ TCP’ จัดงานอาสาสมัคร ‘TCP Spirit พยาบาลลุ่มน้ำ #1’ พาคนเมืองไปเรียนรู้การดูแลลุ่มน้ำอย่างยั่งยืน

โครงการนี้ เป็นส่วนหนึ่งของ ‘TCP โอบอุ้มลุ่มน้ำไทย’ ซึ่งเป็นโครงการพัฒนาทรัพยากรน้ำอย่างยั่งยืน เพื่อสิ่งแวดล้อม และชุมชน โดยมุ่งหวังให้ชุมชนได้มีแหล่งน้ำไว้ใช้ในการอุปโภคบริโภคอย่างเพียงพอ อีกทั้งยังเป็นการพัฒนาคุณภาพชีวิตและเศรษฐกิจของชุมชน สร้างรายได้เพิ่มให้กับเกษตรกรอย่างยั่งยืน ซึ่งริเริ่มจากแนวคิดในการคืนกลับสู่สังคมของ กลุ่มธุรกิจ TCP ที่ประกอบด้วยบริษัท ที.ซี. ฟาร์มาซูติคอล อุตสาหกรรม จำกัด ผู้ผลิตสินค้าของกลุ่ม บริษัท เครื่องดื่มกระทิงแดง จำกัด รับผิดชอบในการทำตลาดและจำหน่ายผลิตภัณฑ์ของกลุ่ม บริษัท ที.จี. เวนดิ้ง แอนด์ โชว์เคสอินดัสทรีส์ จำกัด เป็นเจ้าของและบริหารจัดการตู้จำหน่ายเครื่องดื่มอัตโนมัติสำหรับผลิตภัณฑ์ของกลุ่มและแบรนด์อื่นๆ รวมถึง บริษัท เดอเบล จำกัด ที่ดูแลการจัดจำหน่ายผลิตภัณฑ์ของกลุ่มและแบรนด์อื่นๆ ปัจจุบันมีพนักงานกว่า 5,000 คนทั้งในประเทศไทยและทั่วโลก

ทำไมการ ‘พยาบาลลุ่มน้ำ’ จึงมีความจำเป็น

ความโชคดีอย่างหนึ่งของประเทศไทยเรา คือ ในแต่ละปีจะมีฝนตกลงมาในปริมาณมาก ทว่ามีหลายปัจจัยที่ทำให้การกักเก็บน้ำทำได้เพียงร้อยละ 5.7 ของฝนที่ตกลงมา โดยปัจจัยหนึ่งที่ส่งผลอย่างมากคือ ‘ลุ่มน้ำ’

‘ลุ่มน้ำ’ หมายถึงพื้นที่รับน้ำฝน ซึ่งประกอบไปด้วย ต้นน้ำ กลางน้ำ และปลายน้ำ ‘ต้นน้ำ’ คือพื้นที่สูง ภูเขา และป่าไม้ ‘ต้นน้ำ’ ที่ดีจะช่วยเก็บน้ำไว้ที่ต้นไม้และดิน ชะลอการไหลของน้ำออกจากลุ่มน้ำ และค่อยๆ ปล่อยน้ำให้ไหลทั้งปีได้อย่างพอดี ในขณะที่ ‘กลางน้ำ’ จะเป็นพื้นที่ ‘ส่วนกลาง’ ของลุ่มน้ำ ที่ส่วนใหญ่เป็นพื้นที่เกษตรกรรม ส่วน ‘ปลายน้ำ’ เป็นพื้นที่ต่ำที่สุดในลุ่มน้ำ ส่วนใหญ่เป็นแม่น้ำ และชุมชนเมืองขนาดใหญ่

‘ลุ่มน้ำ’ จึงมีความสำคัญในหลายมิติ และลุ่มน้ำที่ดีก็หมายถึงพื้นที่ที่มีป่าไม้และหน้าดินที่อุดมสมบูรณ์ เมื่อฝนตกต้องตามฤดูกาล ลุ่มน้ำจะเก็บน้ำได้ประมาณร้อยละ 96 น้ำจึงไม่ท่วมในฤดูฝน ในขณะเดียวกันก็มีน้ำใช้เพียงพอในฤดูแล้ง อย่างไรก็ตาม ‘ลุ่มน้ำ’ สามารถเปลี่ยนแปลงไปตามสภาพแวดล้อม และกาลเวลา หรือฝีมือของมนุษย์ ‘การพยาบาลลุ่มน้ำ’ จึงเกิดขึ้นเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพของลุ่มน้ำในการกับเก็บปริมาณน้ำฝนจากธรรมชาติ ไปจนถึงลดความเสียหายที่อาจเกิดขึ้นจากปัญหาน้ำท่วมได้เช่นกัน

‘การพยาบาลลุ่มน้ำ’ เสมือนการเยียวยาหัวใจสายน้ำ

เพราะทุกชีวิตเริ่มต้นจากน้ำ ‘กลุ่มธุรกิจ TCP’ จึงเล็งเห็นความสำคัญในเรื่องนี้ และจัดงานอาสาสมัคร ‘TCP Spirit พยาบาลลุ่มน้ำ #1’ จากส่วนหนึ่งของ ‘TCP โอบอุ้มลุ่มน้ำไทย’ ซึ่งเป็นโครงการพัฒนาทรัพยากรน้ำอย่างยั่งยืน โดยพาอาสาสมัครกว่า 100 ชีวิต เดินทางไปกับ TCP Spirit Brand Ambassador อเล็กซ์ เรนเดล สู่หน่วยจัดการต้นน้ำสบสาย และชุมชนต้นน้ำน่าน อำเภอหวังผา จังหวัดน่าน เพื่อเรียนรู้วิธีดูแลลุ่มน้ำกันถึงพื้นที่ป่าต้นน้ำ และค้นหาเทคนิคการเก็บน้ำด้วยวิธีการที่สร้างผลกระทบกับธรรมชาติน้อยที่สุดที่คนเมืองสามารถนำกลับมาประยุกต์ใช้ได้ เมื่อวันที่ 30 สิงหาคม – 2 กันยายน 2562 ที่ผ่านมา โดยเรียนรู้ ‘การพยาบาลลุ่มน้ำ’ ตั้งแต่การดูแลลุ่มน้ำ จนถึงการดูแลการทำกิจกรรมต่างๆ บนลุ่มน้ำนั้น อาทิ เกษตรกรรม หรือที่อยู่อาศัยที่ไม่เปิดที่ดินให้โล่ง เพื่อคงความสมบูรณ์ของพื้นที่ป่าต้นน้ำ ไปจนถึงการทำ Rain Harvesting หรือ การเรียนรู้วิธีเก็บน้ำฝนไว้ใช้ในยามจำเป็น

หลายกิจกรรมที่เกิดขึ้นจากการที่กลุ่มอาสาสมัครได้เดินทางไปสัมผัสพื้นที่จริงในครั้งนี้ ทำให้ทุกคนเข้าใจและเห็นความสำคัญของลุ่มน้ำอันเป็นจุดกำเนิดของทุกชีวิต รวมถึงได้เห็นความเป็นจริงของสภาพพื้นที่มากขึ้น อย่าง ‘การเรียนรู้วิธีฟื้นฟูต้นน้ำ’ ซึ่งจะต้องเดินป่าศึกษาธรรมชาติในระยะทางไปกลับ 4 กิโลเมตร บนพื้นที่ที่อดีตเคยเป็นภูเขาหัวโล้นจากที่เคยถูกบุกรุกทำลายเพื่อทำการเกษตรเชิงเดี่ยวมาก่อน ปัจจุบันหน่วยจัดการต้นน้ำสบสายได้ฟื้นฟูภูเขาลูกนี้ด้วย ‘ป่าปลูก’ ผ่านแนวคิดปลูกป่า 3 อย่างประโยชน์ 4 อย่าง ปลูกพืชพื้นถิ่นเพื่อฟื้นป่า พร้อมชักชวนชาวบ้านให้เข้ามาเป็นส่วนหนึ่งในการดูแลรักษาป่าต้นน้ำร่วมกัน ครั้งนี้ผู้เข้าร่วมโครงการได้ทำกิจกรรม ‘เรียนรู้แนวทางการแก้ปัญหาของคนลุ่มน้ำน่าน’ และกิจกรรม ‘แบ่งคนให้ได้งาน’ เพื่อลงมือปฏิบัติบนพื้นที่จริง

‘การสร้างแหล่งเก็บน้ำ’ ก็เป็นกิจกรรมที่ได้ลงมือพร้อมกับเรียนรู้ความรู้ใหม่ที่มีคุณค่า ซึ่งการสร้างแหล่งเก็บน้ำที่กลุ่มอาสาสมัครได้เรียนรู้ในครั้งนี้มี 2 รูปแบบ นั่นคือ ‘แท็งก์น้ำไม้ไผ่’ และ ‘บ่อน้ำรูปทรงเลียนแบบธรรมชาติ’

⦁ ‘แท็งก์น้ำไม้ไผ่’ เป็นเครื่องมือเก็บน้ำฝน ที่โครงด้านในทําจากไม้ไผ่สานเหมือนตะกร้าขนาดใหญ่ โบกปูนทับอีกชั้น เพื่อความแข็งแรงทนทาน เส้นผ่านศูนย์กลาง 6-7 เมตร จุได้ประมาณ 1.7 แสนลูกบาศก์เมตร ปัจจุบันใช้โซลาร์เซลล์เพื่อสูบน้ำขนไปเก็บไว้ และทําระบบท่อน้ำใต้ดินแรงดันสูงเพื่อนําไปใช้ในครัวเรือน หากมีน้ำล้น ก็จะไหลล้นลงบนดินไปตาม ‘คลองไส้ไก่’ ที่ขุดไว้โดยรอบช่วยกระจายความชื้นให้พื้นดินได้ ทําให้พืชผักและต้นไม้บริเวณนั้นมีน้ำหล่อเลี้ยงตลอดปี และเจริญเติบโตได้อย่างสมบูรณ์อีกด้วย

⦁ ‘บ่อน้ำรูปทรงเลียนแบบธรรมชาติ’ เป็นบ่อน้ำที่ขุดพื่อกักเก็บน้ำไว้ใช้ตลอดปี มีความคดโค้ง มีระดับชัน ความตื้นลึกที่แตกต่างกันไป เพื่อให้แสงแดดส่องถึง ข้อดีคือจะเป็นที่อยู่ให้กับสิ่งมีชีวิตต่างๆ เช่น สาหร่าย ปลา โดยคํานึงถึงปริมาณน้ำที่จะระเหยออกไปด้วยการออกแบบที่ต้องเน้นลึก ไม่กว้าง แต่คํานวณขนาดของบ่อหรือหนองให้เพียงพอกับปริมาณที่ต้องการใช้งาน นอกจากนี้ยังมีการทำ ‘หัวคันนากินได้’ โดยการเก็บน้ำไว้ในนาด้วยวิธียกหัวคันนาสูงขึ้นอย่างน้อย 1 เมตร พื้นที่ด้านบนกว้างอย่างน้อย 1 เมตร ฐานกว้างอย่างน้อย 2 เมตร ใช้น้ำควบคุมหญ้า ทําให้ข้าวในนาได้ผลผลิตดี แถมเลี้ยงปลา กุ้ง สัตว์น้ำต่างๆ ในนาได้ ความที่ดินชุ่มชื้นสมบูรณ์ บนหัวคันนายังปลูกพืชอื่นๆ เพื่อบริโภคได้อีกด้วย

การเดินทางเพื่อเข้าไปสัมผัสพื้นที่จริงของธรรมชาติและลุ่มน้ำ รวมถึงวิถีชีวิตของผู้คน ก่อนลงมือปฏิบัติจริง ได้ทำให้อาสาสมัครทุกคนมองเห็นความสำคัญของน้ำต่อชีวิตมากยิ่งขึ้น สร้างความเปลี่ยนแปลงในมุมมองและพฤติกรรมการใช้น้ำ อีกทั้งยังได้พบปะ แลกเปลี่ยนประสบการณ์กับเพื่อนใหม่ที่ตั้งใจมาดูแลลุ่มน้ำเหมือนกัน ซึ่งเป็นสิ่งงดงามอย่างหนึ่งของกิจกรรมในครั้งนี้

สำหรับใครที่รอคอยกิจกรรมดีๆ แบบนี้ สามารถเป็นส่วนหนึ่งกับ กิจกรรม ‘TCP Spirit พยาบาลลุ่มน้ำ #2’ ที่จะมีขึ้นอีกครั้งในเดือนพฤศจิกายนนี้ ติดตามรายละเอียดที่ www.tcp.com และ facebook.com/TCPGroupThailand/ 

อ่านเพิ่มเติม...

แท็กที่เกี่ยวข้อง

พยาบาลลุ่มน้ำTCP Spiritทรัพยากรน้ำภัยแล้งTCPน้ำท่วม

ข่าวแนะนำ

Most Viewed