“เมื่อก่อนผักกระชับขึ้นตามท้องนา สร้างปัญหาให้กับชาวนาชุมชนทะเลน้อย กำจัดด้วยวิธีไหนไม่เคยสำเร็จ ยิ่งหลังฝนตกช่วงเดือนพฤศจิกายนผักกระชับจะงอกขึ้นเต็มทั่วท้องนา”
นางลำดวน ถวิล ชาวบ้านทะเลน้อย ต.ทางเกวียน อ.แกลง จ.ระยอง เล่าที่ไปที่มาของวัชพืชที่จับพลัดจับผลูกลายมาเป็นอาหารขึ้นชื่อของจังหวัด...เริ่มจากแต่ไหนแต่ไร ชาวนาเห็นต้นอ่อนของต้นกระชับที่งอกโผล่ขึ้นมาขาวอวบน่ากิน จึงลองถอนมาลิ้มลอง รสชาติมันกรุบกรอบ นำมาเป็นผักเคียงจิ้มน้ำพริก และขยับขยายไปสู่กับข้าวหลายเมนู แล้วแต่จะคิดอยากจะทำกินกันเอง
แต่รู้จักกันเฉพาะคนในทะเลน้อยเท่านั้น...คนที่อื่นไม่มีใครได้ลิ้มรส
ด้วยสภาพบ้านเมืองเปลี่ยนไป การต่อสู้ดิ้นรนหาเงินเลี้ยงปากท้องมีมากขึ้น คนชนบทเปลี่ยนวิถีเป็นคนเมือง ของที่เคยปลูกทำกินกันเองกลายเป็นต้องซื้อหา ปี 2552 เป็นโอกาสให้ ป้าลำดวล เก็บผักกระชับจากท้องนามาขายในตลาดของหมู่บ้านรวมกับผักพื้นบ้านอื่นๆ ขายแค่กำละ 5-15 บาท
คนต่างถิ่นเห็นเป็นของแปลกจากธรรมชาติ ปลอดสารเคมี จึงช่วยกันอุดหนุน ปรากฏว่า ติดใจกันเป็นแถว จากปากต่อปาก แชร์บอกต่อๆกันทางโซเชียล กลายเป็นที่รู้จักและต้องการทั้งโรงแรม เกสต์เฮาส์ ร้านอาหาร
...
ผักกระชับในธรรมชาติให้ผลผลิตแค่เดือนพฤศจิกายนเท่านั้น มีไม่พอป้อนตลาด
ปี 2557 ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร (ธ.ก.ส.) เข้ามาทำโครงการชุมชนต้นแบบเศรษฐกิจพอเพียง เข้ามาส่งเสริมฝึกอบรมอาชีพในชุมชน ชักชวนชาวบ้านรวมกลุ่มหาวิธีปลูกให้มีผลผลิตป้อนตลาดได้ทั้งปี...สิ่งสำคัญที่สุดต้องมีเมล็ดพันธุ์ให้เพาะได้ทั้งปี
“ผักกระชับงอกได้ดีในนา เราจึงใช้วิธีหลังเกี่ยวข้าวจะไถปรับพื้นที่ นำเมล็ดผักกระชับมาปลูกเหมือนกับปลูกถั่วลิสง อายุ 100 วัน ใส่ปุ๋ยเคมีสูตรเสมอ กระทั่งอายุ 140-150 วัน เก็บฝักมาผึ่งแดดให้แห้ง แล้วกะเทาะฝักด้วยการใช้รถบดทับ นำเมล็ดแช่น้ำ 85-100 วัน ทุกๆ วันเปลี่ยนน้ำ ป้องกันไม่ให้เมล็ดผักกระชับเน่า เมล็ดส่วนหนึ่งเก็บไว้ทำพันธุ์ อีกส่วนนำมาปลูกขายเป็นต้นอ่อน”
ใช้อิฐบล็อกมากั้นเป็นกระบะปลูกขนาด 1×2 เมตร ชั้นแรกใส่ดินท้องนา ตีหน้าดินให้แน่น โรยเมล็ดผักกระชับ 10 กก. เกลี่ยเมล็ดให้เรียบ ต้นอ่อนจะได้งอกขึ้นสม่ำเสมอ โรยทรายปิดทับ ใช้ไม้ระแนงตีหน้าทรายให้เรียบ ปิดผ้าใบคลุมให้มิด ทิ้งไว้ 5 วัน ต้นอ่อนจะงอกขึ้นเต็มกระบะทราย เก็บเปลือกเมล็ดออกจากใบทีละต้น หากมีน้ำต้องไล่ออกจากใบ เพื่อไม่ให้เกิดใบด่างดำ จะทำให้เสียราคา ผู้บริโภคไม่ต้องการ...รอไปอีก 3 วัน ได้เวลาเก็บขาย
...
จากกำละ 5 บาท วันนี้ราคาขยับไปถึง กก.ละ 250-300 บาท ถึงราคาจะยั่วให้คนแห่กันปลูก แต่ผลผลิตยังมีไม่พอขาย...เพราะดูแลยาก
ขนาดกลุ่มนี้เดิมมีสมาชิก 30 ราย วันนี้เหลือแค่ 4 ราย ราคาจึงไม่ตก แถมผักกระชับส่วนใหญ่ยังส่งเข้าโรงแรมในจังหวัด ใครอยากชิม ต้องสั่งจองกันล่วงหน้า 08-1177-7485 จร้า.
เพ็ญพิชญา เตียว