“มะนาวด่านเกวียน” กับที่มาพันธุ์ใหญ่น้ำเยอะ

มะนาวชนิดนี้ เป็นสายพันธุ์ดั้งเดิมของ อ.ด่านเกวียน จ.นครราชสีมา นิยมปลูกเฉพาะถิ่นมาตั้งแต่โบราณแล้ว มีลักษณะประจำพันธุ์คือ ผลมีขนาดใหญ่และเวลาติดผลจะเป็นพวงตามภาพประกอบคอลัมน์ให้น้ำเยอะ รสชาติเปรี้ยวจัดแต่จะไม่มีกลิ่นหอมเหมือนน้ำมะนาวพันธุ์ดังๆทั่วไป จึงทำให้ “มะนาวด่านเกวียน” ไม่ได้รับความนิยมปลูกเช่นมะนาวดังทั่วไป และทำให้กลายเป็นมะนาวที่ถูกลืมและเกรงว่าถ้าไม่กระตุ้นให้คนรู้จักรับรองว่าไม่ช้าต้องสูญพันธุ์แน่นอน

มะนาวด่านเกวียน มีชื่อวิทยาศาสตร์และมีลักษณะทางพฤกษศาสตร์เหมือนกับต้นมะนาวทั่วไปเกือบทุกอย่าง คือ เป็นไม้พุ่มต้นสูงเต็มที่ไม่เกิน 2-4 เมตร กิ่งอ่อนมีหนามแหลม ใบเป็นใบประกอบชนิดมีใบย่อยเพียงใบเดียว ออกเรียงสลับเป็นรูปไข่แกมรูปขอบขนาน ผิวใบมีจุดน้ำมันกระจายทั่ว ก้านใบสั้น มีครีบขนาดเล็ก ใบมีกลิ่นหอมเมื่อเด็ดขยี้ดม ดอก ออกเป็นดอกเดี่ยวๆหรือเป็นช่อที่ซอกใบและปลายยอด มีกลีบดอก 4 กลีบ เป็นสีขาว กลีบดอกเป็นรูปขอบขนานยาว ปลายแหลม เมื่อดอกบานเต็มที่กลีบดอกจะม้วนลงอย่างชัดเจน กลีบดอกร่วงง่าย ดอกมีกลิ่นหอมเย็น ใจกลางดอกมีเกสรสีเหลืองจำนวนมาก

ผล รูปกลมรี ปลายผลแหลมเป็นจุก ติดผลเป็นพวงแน่นไม่ต่ำกว่า 8–10 ผลต่อพวง ผลโตเต็มที่เกือบเท่าผลส้มเขียวหวานทั่วไป จะหย่อนกว่าเพียงเล็กน้อยเท่านั้น เปลือกผลบางและเกลี้ยง เนื้อในฉ่ำน้ำ ให้น้ำเยอะ มีเมล็ดหลายเมล็ด ใน 1 ผลสามารถผ่าบีบหรือคั้นเอาน้ำได้เกินครึ่งถ้วยกาแฟ น้ำรสชาติเปรี้ยวจัดแต่ไม่มีกลิ่นหอม มีดอกและติดผลดกตลอดทั้งปี ขยายพันธุ์ด้วยเมล็ด ตอนกิ่ง ทาบกิ่ง และเสียบยอด ปลูกได้ใน
ดินทั่วไป ชอบแดดจัดไม่ชอบน้ำท่วมขัง ชอบความชื้นสูง เหมาะจะปลูกเพื่อเก็บผลกินหรือใช้ประโยชน์ในครัวเรือน หรือปลูกหลายต้นเก็บผลขายและปลูกเพื่ออนุรักษ์สายพันธุ์ “มะนาวด่านเกวียน” เอาไว้ก่อนที่จะสูญพันธุ์ไป

เคยมีต้นแท้ขายที่ ตลาดนัดไม้ดอกไม้ประดับ สวนจตุจักร ทุกวันพุธ-พฤหัสฯ หลายแผงหลายเจ้า ราคาแต่ละแผงไม่เท่ากันอยู่ที่ขนาดของต้น ปัจจุบันไม่ค่อยพบเห็นแล้วครับ.

“นายเกษตร”