กรมทรัพย์สินทางปัญญา เตือนผู้ผลิตและจำหน่ายแอบอ้างใช้ชื่อ "ชามไก่ลำปาง" วางขายในท้องตลาด เข้าข่ายผิด พ.ร.บ.คุ้มครองสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ และ พ.ร.บ.เครื่องหมายการค้า โทษสูงสุดจำคุก 4 ปี ปรับ 4 แสนบาท พร้อมแนะประชาชนเลือกซื้อสินค้าติดตรา GI แท้
นางอรมน ทรัพย์ทวีธรรม อธิบดีกรมทรัพย์สินทางปัญญา กระทรวงพาณิชย์ เปิดเผยถึงกรณีที่มีสินค้าจากต่างประเทศเลียนแบบ “ชามไก่ลำปาง” สินค้าสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (GI) ของไทย ว่า กรมขอแจ้งเตือนผู้ที่ผลิต และจำหน่ายชามไก่ลำปาง โดยแอบอ้างใช้ชื่อ “ชามไก่ลำปาง” หรือ Lampang Chicken Bowl ไปใช้กับสินค้าที่ไม่ได้ผลิตในแหล่งที่กำหนด หรือไม่มีกระบวนการผลิตตามมาตรฐานที่ขึ้นทะเบียน GI ไว้ เพราะเข้าข่ายความผิดตาม พ.ร.บ.คุ้มครองสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ พ.ศ.2546 มีโทษปรับสูงสุด 200,000 บาท และหากนำตรา GI ไทยไปใช้โดยไม่ได้รับอนุญาต ก็จะเข้าข่ายความผิดตาม พ.ร.บ.เครื่องหมายการค้า พ.ศ.2534 มีโทษจำคุกสูงสุด 4 ปี ปรับสูงสุด 400,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
แต่หากเป็นกรณีใช้ลวดลายหรือรูปแบบที่คล้ายคลึงกับสินค้า GI โดยไม่ได้ใช้ชื่อ GI ไม่ใช้ตราสัญลักษณ์ GI ไทย หรือไม่ได้แสดงข้อความอันเป็นการระบุถึงแหล่งกำเนิด แม้ชามที่ผลิตได้ จะมีลักษณะใกล้เคียงกับสินค้า GI ของแท้ ก็อาจไม่เข้าข่ายความผิดตาม พ.ร.บ.คุ้มครองสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ ซึ่งเป็นข้อจำกัดของกฎหมายที่ใช้หลักการคุ้มครองชื่อ และการแสดงแหล่งกำเนิด มิใช่การคุ้มครองรูปแบบของผลิตภัณฑ์โดยทั่วไป
“กรมขอเชิญชวนประชาชนเลือกซื้อชามไก่ลำปางที่มีการแสดงชื่อสินค้า GI และตราสัญลักษณ์ GI อย่างถูกต้อง หากไม่พบตราสัญลักษณ์ GI หรือไม่มีการระบุแหล่งกำเนิดอย่างชัดเจน ผู้บริโภคควรตรวจสอบข้อมูลให้รอบคอบก่อนตัดสินใจซื้อ เพื่อสนับสนุนผู้ประกอบการ GI ไทย และลดความเสี่ยงจากการซื้อสินค้าที่อาจแอบอ้างเป็นสินค้า GI และในกรณีที่พบเห็นหรือสงสัยว่า สินค้าที่ใช้ชื่อสินค้า GI อาจไม่ได้มาจากแหล่งผลิตที่กำหนด หรือไม่ได้มาตรฐานตามที่ขึ้นทะเบียนไว้ สามารถติดต่อได้ที่สำนักงานพาณิชย์จังหวัดทุกจังหวัด หรือสายด่วนกรม 1368 เพื่อจะได้ตรวจสอบและประสานหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับการคุ้มครองผู้บริโภคต่อไป”
แหล่งกำเนิดและภูมิปัญญา "ชามไก่ลำปาง"
สำหรับการผลิตชามไก่ในจังหวัดลำปางเริ่มต้นในช่วงปี 2550 (พ.ศ. 2500) หลังจากมีการพบแหล่งแร่ดินขาวคุณภาพดีในอำเภอแจ้ห่ม ซึ่งเหมาะกับการทำเซรามิก โดยชาวจีนร่วมกันก่อตั้งโรงงานแห่งแรก และถ่ายทอดวัฒนธรรมการปั้นดินเผาจนแพร่หลาย ชามไก่ลำปางได้รับการขึ้นทะเบียนเป็น GI ตั้งแต่ปี 2554 เนื่องจากเป็นสินค้าที่มีคุณภาพ โดดเด่น และเชื่อมโยงกับภูมิปัญญาในพื้นที่
ขั้นตอนการผลิตตามมาตรฐาน GI
ใช้วัตถุดิบเฉพาะถิ่น ใช้ดินขาวลำปางผสมดินดำ หินฟันม้า และทรายแก้ว เพื่อให้ได้เนื้อดินเหนียวและแข็งแกร่งคงรูป
ขึ้นรูปตามภูมิปัญญา ขึ้นรูปด้วยเครื่องปั้น Jiggering ใช้มีดและฟองน้ำตกแต่งชิ้นงาน ผึ่งให้แห้งหรือเผาที่อุณหภูมิ 800 องศาเซลเซียส
วาดลายและเผาเคลือบ วาดมือด้วยลวดลายไก่ ต้นกล้วย และดอกโบตั๋น เคลือบด้วยส่วนผสมหินฟันม้า ทรายแก้ว ดินขาว และหินปูน นำไปเผาที่อุณหภูมิ 1,200–1,250 องศาเซลเซียส นาน 6–9 ชั่วโมง ทำให้สีสันติดทนและใช้งานยาวนาน
ปัจจุบันมีผู้ประกอบการผลิตชามไก่ลำปางราว 10 ราย มีปริมาณการผลิต 2,600 ชิ้นต่อปี โดยผู้ผ่านการประเมินจากคณะกรรมการตรวจสอบจะได้รับอนุญาตให้ใช้ตรา GI ไทยบนผลิตภัณฑ์เป็นเวลา 2 ปี เพื่อให้ผู้บริโภคมั่นใจในคุณภาพและการตรวจสอบย้อนกลับ
อ่านข่าว "นโยบายรัฐ" เพิ่มเติม