นายกรัฐมนตรีฮุน มาเนต ของกัมพูชา เสนอจัดตั้งเครือข่ายป้องกันและไกล่เกลี่ยความขัดแย้งในกลุ่มประเทศผู้ใช้ภาษาฝรั่งเศส หรือ ฟรังโกโฟนี โดยมีนักการทูต ผู้เชี่ยวชาญ และสถาบันต่าง ๆ ร่วมดำเนินการ ทั้งยังกล่าวถึงประเด็นความขัดแแย้งบริเวณชายแดนไทย-กัมพูชา ระบุกัมพูชาไม่ได้เป็นฝ่ายยิงก่อน พร้อมเรียกร้องให้กลับมาเดินหน้าสำรวจและปักปันเขตแดน ขณะที่ไทยย้ำไม่ควรนำข้อพิพาททวิภาคีไปสู่เวทีระหว่างประเทศ
นายกรัฐมนตรีฮุน มาเนตของกัมพูชา เสนอให้จัดตั้ง "เครือข่ายป้องกันและไกล่เกลี่ยความขัดแย้งกลุ่มประเทศผู้ใช้ภาษาฝรั่งเศส" หรือ Francophone Prevention and Mediation Network เพื่อสนับสนุนกัมพูชาและประเทศสมาชิกในการรับมือกับความขัดแย้ง โดยข้อเสนอดังกล่าวมีขึ้นเมื่อวันที่ 15 พฤศจิกายน ระหว่างกล่าวเปิดการประชุมสุดยอดกลุ่มประเทศผู้ใช้ภาษาฝรั่งเศส ครั้งที่ 20 ที่กรุงพนมเปญ
ฮุน มาเนตระบุว่า เครือข่ายดังกล่าวจะประกอบด้วยนักการทูต ผู้เชี่ยวชาญ และสถาบันต่าง ๆ ซึ่งสามารถเข้ามาสนับสนุนการเจรจาเมื่อประเทศต่าง ๆ ร้องขอ ก่อนที่สถานการณ์จะบานปลายเป็นความรุนแรง พร้อมกล่าวว่า การป้องกันย่อมมีค่าใช้จ่ายน้อยกว่าการฟื้นฟูประเทศหลังเกิดความเสียหาย
ข้อเสนอนี้ถูกมองว่าเป็นการเรียกร้องให้ฝรั่งเศส ซึ่งเคยปกครองกัมพูชาเป็นเวลา 90 ปีจนถึงปี 2496 รวมถึงประเทศสมาชิกกลุ่มผู้ใช้ภาษาฝรั่งเศส ให้สนับสนุนกรุงพนมเปญในกรณีเกิดความขัดแย้ง
ผู้เข้าร่วมการประชุมครั้งนี้ยังรวมถึงเอ็มมานูเอล มาครง ประธานาธิบดีฝรั่งเศส ซึ่งเดินทางเยือนกัมพูชา โต ลัม ประธานาธิบดีเวียดนาม และพอล คากาเม ประธานาธิบดีรวันดา
ในสุนทรพจน์ภาษาฝรั่งเศสความยาวประมาณ 10 นาที ฮุน มาเนตใช้เวลาช่วงต้นกล่าวถึงความขัดแย้งบริเวณชายแดนกัมพูชา-ไทย ซึ่งเกิดขึ้นระหว่างเดือนกรกฎาคมถึงธันวาคม 2568
เขาระบุว่า กัมพูชาไม่ได้เป็นฝ่ายยิงก่อน พร้อมกล่าวว่าเหตุการณ์ดังกล่าวทำให้มีผู้เสียชีวิตและประชาชนจำนวนมากต้องอพยพออกจากบ้านเรือน โดยย้ำว่าเหตุการณ์เหล่านี้สะท้อนให้เห็นว่า สันติภาพไม่ใช่สิ่งที่สามารถถือเป็นเรื่องแน่นอนได้
ในช่วงที่ความขัดแย้งทวีความรุนแรงเมื่อปี 2568 มีประชาชนทั้งในกัมพูชาและไทยต้องพลัดถิ่นประมาณ 1 ล้านคน และมีผู้เสียชีวิตอย่างน้อย 100 คน แม้ผู้พลัดถิ่นชาวไทยเกือบทั้งหมดจะเดินทางกลับบ้านแล้ว แต่รัฐบาลกัมพูชาระบุว่า ยังมีประชาชนประมาณ 20,000 คนที่ไร้ที่อยู่อาศัยจนถึงปัจจุบัน
ฮุน มาเนตยังกล่าวถึงข้อตกลงหยุดยิงชั่วคราวระหว่างไทยกับกัมพูชา โดยระบุว่าเป็นสถานการณ์ที่เปราะบางและซับซ้อน พร้อมเรียกร้องให้ทั้งสองฝ่ายกลับมาเดินหน้าสำรวจและปักปันเขตแดนทางบกร่วมกัน
เขากล่าวว่า เขตแดนดังกล่าวไม่ได้เพิ่งเกิดขึ้นในยุคปัจจุบัน แต่เป็นพรมแดนระหว่างประเทศที่ได้รับการยอมรับและกำหนดไว้อย่างชัดเจนมานานกว่าหนึ่งศตวรรษแล้ว พร้อมย้ำว่าควรได้รับการยอมรับและเคารพตามกฎหมายระหว่างประเทศ
ถ้อยแถลงดังกล่าวมีแนวโน้มสร้างความไม่พอใจให้กับประเทศไทย ซึ่งยืนยันมาโดยตลอดว่า ความขัดแย้งชายแดนเป็นเรื่องทวิภาคีระหว่างสองประเทศ และไม่ควรนำไปสู่การเป็นประเด็นระหว่างประเทศในเวทีต่าง ๆ
ก่อนหน้านี้ เมื่อวันที่ 11 พฤศจิกายน สีหศักดิ์ พวงเกตุแก้ว รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศไทย แสดงความกังวลว่า กัมพูชาอาจใช้เวทีระหว่างประเทศกล่าวหาไทยด้วยข้อมูลที่บิดเบือน โดยระบุว่า ไทยไม่ต้องการให้มีการกล่าวหาอย่างไม่เป็นธรรมและนำเสนอข้อมูลเพียงด้านเดียว พร้อมเรียกร้องให้หลีกเลี่ยงการยกระดับข้อพิพาททวิภาคีไปสู่เวทีระหว่างประเทศ
นอกจากข้อพิพาททางบกแล้ว ไทยและกัมพูชายังมีข้อพิพาททางทะเลในพื้นที่ทับซ้อน ซึ่งอยู่ระหว่างกระบวนการประนอมข้อพิพาทภายใต้อนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยกฎหมายทะเล หรือ UNCLOS ที่ศาลอนุญาโตตุลาการถาวร โดยการประชุมครั้งที่ 3 มีกำหนดจัดขึ้นในวันที่ 24 พฤศจิกายน ที่กรุงกัวลาลัมเปอร์ ประเทศมาเลเซีย
การประชุมสุดยอดครั้งนี้ถือเป็นครั้งแรกที่กัมพูชาเป็นเจ้าภาพ นับตั้งแต่เข้าร่วมองค์การระหว่างประเทศของกลุ่มประเทศผู้ใช้ภาษาฝรั่งเศส หรือ OIF ในฐานะผู้สังเกตการณ์เมื่อปี 2534 ก่อนเข้าเป็นสมาชิกเต็มรูปแบบในปี 2536
กลุ่มประเทศผู้ใช้ภาษาฝรั่งเศส หรือ Francophonie ประกอบด้วยประชากรที่ใช้ภาษาฝรั่งเศสทั่วโลกประมาณ 400 ล้านคน โดยองค์การ OIF มีสมาชิกและประเทศที่เกี่ยวข้องประมาณ 90 ประเทศ รวมถึงฝรั่งเศส แคนาดา คองโก เวียดนาม และลาว ซึ่งร่วมประชุมเพื่อหารือเกี่ยวกับการเสริมสร้างความร่วมมือด้านการเมือง เศรษฐกิจ และวัฒนธรรม ขณะที่ประเทศไทยซึ่งไม่ได้ใช้ภาษาฝรั่งเศสเป็นภาษาหลัก เข้าร่วมการประชุมในฐานะผู้สังเกตการณ์
ด้านประธานาธิบดีเอ็มมานูเอล มาครงของฝรั่งเศส กล่าวต่อที่ประชุมว่า การประชุมครั้งนี้มีความสำคัญอย่างยิ่ง เนื่องจากกลับมาจัดในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้อีกครั้ง หลังจากเคยจัดขึ้นที่เวียดนามเมื่อปี 2540
แม้มาครงไม่ได้ตอบสนองโดยตรงต่อข้อเสนอของฮุน มาเนตเรื่องการจัดตั้งเครือข่ายไกล่เกลี่ย แต่เขากล่าวว่า ในช่วงเวลาที่โลกกำลังเผชิญวิกฤตหลายด้าน ภาษาฝรั่งเศสที่ใช้ร่วมกันถือเป็นเครื่องมือและพื้นที่พิเศษสำหรับการสร้างความปรองดอง
มาครงระบุว่า ภาษาที่ใช้ร่วมกันเรียกร้องให้ประเทศต่าง ๆ เปิดการเจรจาและดำเนินการไกล่เกลี่ย อีกทั้งช่วยเสริมสร้างความสามารถในการเชื่อมโยงผู้คนและพัฒนาทางออกผ่านการหารือ พร้อมกล่าวว่า ภาษาฝรั่งเศสยังเป็นเครื่องมือที่ช่วยให้หลักนิติธรรมมีอำนาจเหนือการใช้กำลัง
ประธานาธิบดีฝรั่งเศสยังเรียกร้องให้สมาชิกกลุ่มประเทศผู้ใช้ภาษาฝรั่งเศสมีความเป็นเอกภาพมากขึ้น เพื่อรับมือกับความท้าทายต่าง ๆ โดยเคารพกฎหมายระหว่างประเทศและกฎบัตรสหประชาชาติ
เมื่อสิ้นสุดการประชุมสุดยอดระยะเวลา 2 วันในวันที่ 16 พฤศจิกายน สมาชิกจะรับรองเอกสารสำคัญ 3 ฉบับ ได้แก่ ปฏิญญาพนมเปญ ซึ่งยืนยันความมุ่งมั่นของประเทศสมาชิกในการส่งเสริมสันติภาพ การอยู่ร่วมกันอย่างสงบ ความเป็นน้ำหนึ่งใจเดียวกัน และการพัฒนาสังคมและวัฒนธรรมอย่างยั่งยืน
ส่วนเอกสารอีก 2 ฉบับจะเกี่ยวข้องกับการป้องกันความขัดแย้งและการแก้ไขวิกฤต ตลอดจนข้อริเริ่มเพื่อเสริมสร้างการคุ้มครองมรดกทางวัฒนธรรมและส่งเสริมความหลากหลายทางวัฒนธรรม.
ที่มา The Straits Times