เอกสารจัดซื้อจัดจ้างเผย มหาวิทยาลัยโพลีเทคนิคตะวันตกเฉียงเหนือของจีน ซึ่งมีความเชื่อมโยงกับกองทัพปลดปล่อยประชาชนจีน ซื้อชิปปัญญาประดิษฐ์ Nvidia รุ่น H200 จำนวน 2 ชิ้น เมื่อเดือนตุลาคมที่ผ่านมา แม้ถูกสหรัฐฯ ขึ้นบัญชีดำด้านการส่งออกตั้งแต่ปี 2544 นอกจากนี้ ยังพบการเช่าใช้เซิร์ฟเวอร์ที่ติดตั้งชิป Nvidia รุ่นที่ถูกจำกัดการส่งออกหลายรายการ สะท้อนช่องโหว่ของมาตรการสหรัฐฯ ที่พยายามสกัดกั้นการเข้าถึงเทคโนโลยีขั้นสูงของจีน

เอกสารจัดซื้อจัดจ้างที่สำนักข่าวรอยเตอร์ตรวจสอบพบว่า มหาวิทยาลัยโพลีเทคนิคตะวันตกเฉียงเหนือของจีน ซึ่งมีความเชื่อมโยงอย่างใกล้ชิดกับกองทัพปลดปล่อยประชาชนจีน จัดซื้อชิปประมวลผลปัญญาประดิษฐ์ Nvidia รุ่น H200 จำนวน 2 ชิ้น เมื่อเดือนตุลาคมที่ผ่านมา แม้มหาวิทยาลัยแห่งนี้จะอยู่ในบัญชีรายชื่อหน่วยงานที่สหรัฐฯ จำกัดการส่งออกเทคโนโลยีให้ โดยจ่ายเงินรวม 874,700 หยวน หรือประมาณ 4.4 ล้านบาท ตามบันทึกการจัดซื้อจัดจ้างที่เผยแพร่บนเว็บไซต์ของมหาวิทยาลัยเมื่อวันที่ 21 ตุลาคม

เอกสารระบุว่า การจัดซื้อดังกล่าวดำเนินการโดยคณะบริหารธุรกิจของมหาวิทยาลัย ผ่านบริษัทเทคโนโลยีจีนชื่อ Shaanxi Bosuan Network Technology ไม่ได้ซื้อจากบริษัท Nvidia โดยตรง

ชิป H200 เป็นหนึ่งในหน่วยประมวลผลประสิทธิภาพสูงของ Nvidia สำหรับการฝึกและประมวลผลระบบปัญญาประดิษฐ์ขั้นสูง การส่งออกชิปรุ่นนี้ไปยังจีนต้องได้รับใบอนุญาตจากรัฐบาลสหรัฐฯ ซึ่งโดยปกติจะไม่อนุมัติให้แก่หน่วยงานที่อยู่ในบัญชีดำ เช่น มหาวิทยาลัยแห่งนี้

นอกจากการซื้อชิปโดยตรงแล้ว เอกสารยังพบว่า ในปีนี้มหาวิทยาลัยได้ทำสัญญาเช่าบริการประมวลผลผ่านบริษัทจีนอีก 5 สัญญา เพื่อเข้าถึงชิป Nvidia รุ่น H200 และหน่วยประมวลผลประสิทธิภาพสูงรุ่นอื่น ๆ โดยเป็นการเช่าใช้กำลังประมวลผลจากเซิร์ฟเวอร์ที่ติดตั้งชิปดังกล่าว

รายงานของรอยเตอร์ระบุว่า การจัดซื้อชิปและสัญญาเช่าบริการประมวลผลเหล่านี้ยังไม่เคยได้รับการเปิดเผยมาก่อน โดยมหาวิทยาลัย Nvidia และสำนักงานอุตสาหกรรมและความมั่นคง สังกัดกระทรวงพาณิชย์สหรัฐฯ ซึ่งกำกับดูแลมาตรการควบคุมการส่งออก ยังไม่ได้ตอบคำถามของรอยเตอร์ ขณะที่ไม่สามารถระบุช่องทางติดต่อของบริษัท Shaanxi Bosuan Network Technology ได้

มหาวิทยาลัยโพลีเทคนิคตะวันตกเฉียงเหนือ ตั้งอยู่ในเมืองซีอาน ทางตะวันตกเฉียงเหนือของจีน เป็นหนึ่งในกลุ่มมหาวิทยาลัยชั้นนำ 7 แห่งที่เรียกว่า "7 สถาบันการศึกษาสายกลาโหม" ซึ่งมีความเชี่ยวชาญด้านการวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีเพื่อการป้องกันประเทศ โดยมหาวิทยาลัยแห่งนี้ดำเนินงานวิจัยเกี่ยวกับเครื่องบินทหาร ขีปนาวุธ และดาวเทียม

กระทรวงพาณิชย์สหรัฐฯ เพิ่มชื่อมหาวิทยาลัยแห่งนี้ในบัญชีควบคุมการส่งออก ตั้งแต่ปี 2544 จากข้อกล่าวหาว่ามีส่วนเกี่ยวข้องกับกิจกรรมการแพร่ขยายเทคโนโลยีขีปนาวุธและงานวิจัยทางทหาร ก่อนจะเพิ่มความเข้มงวดของมาตรการในปี 2562 โดยกำหนดให้การส่งออกเทคโนโลยีของสหรัฐฯ ที่อยู่ภายใต้การควบคุมไปยังมหาวิทยาลัยแห่งนี้ ต้องได้รับใบอนุญาต ซึ่งโดยทั่วไปจะใช้นโยบายไม่อนุมัติ

การจัดซื้อของมหาวิทยาลัยดังกล่าวสะท้อนให้เห็นว่า สถาบันการศึกษาของจีนที่มีความเชื่อมโยงกับกองทัพยังคงสามารถเข้าถึงกำลังประมวลผลปัญญาประดิษฐ์ของสหรัฐฯ ผ่านผู้จำหน่ายภายในประเทศได้ ทั้งจากการซื้อชิปโดยตรงและการเช่าใช้เซิร์ฟเวอร์ที่ติดตั้งชิปเหล่านั้น

รอยเตอร์ตรวจสอบเอกสารจัดซื้อจัดจ้างและข้อมูลบริษัทของจีน 26 รายการที่เผยแพร่ในปีนี้ พบว่า มหาวิทยาลัยและสถาบันวิจัยหลายแห่งจัดซื้อชิป Nvidia ที่สหรัฐฯ จำกัดการส่งออก หรือเช่าบริการประมวลผลจากผู้ให้บริการในจีนที่ใช้ชิปดังกล่าว โดยบางแห่งมีความเชื่อมโยงใกล้ชิดกับอุตสาหกรรมป้องกันประเทศและงานวิจัยทางทหารของจีน

เอกสารจัดซื้อจัดจ้างยังระบุว่า ในเดือนมกราคมที่ผ่านมา คณะวิชาความมั่นคงปลอดภัยทางไซเบอร์ของมหาวิทยาลัยได้ทำสัญญาเช่าใช้เซิร์ฟเวอร์เป็นเวลา 7 เดือน จำนวน 2 สัญญา โดยเซิร์ฟเวอร์แต่ละชุดติดตั้งชิป H200 จำนวน 8 ชิ้น มีมูลค่าสัญญา 441,700 หยวน และ 441,000 หยวน ตามลำดับ เพื่อใช้ในการปรับแต่งโมเดลปัญญาประดิษฐ์และฝึกระบบการเรียนรู้แบบเสริมกำลัง

มหาวิทยาลัยยังเช่าใช้เซิร์ฟเวอร์ที่ติดตั้งชิป Nvidia รุ่น A100 จำนวน 8 ชิ้น และ A800 อีก 8 ชิ้นด้วย โดยชิปทั้งสองรุ่นถูกห้ามส่งออกไปยังหน่วยงานในจีนทั้งหมด ขณะที่ H200 เป็นชิปที่มีประสิทธิภาพสูงที่สุดในบรรดารุ่นที่ปรากฏในเอกสารจัดซื้อของมหาวิทยาลัยแห่งนี้

นอกจากนี้ ในเดือนเมษายน สถาบันอีกแห่งหนึ่งภายในมหาวิทยาลัยได้จัดซื้อบริการประมวลผลที่ต้องใช้ชิป A100 อย่างน้อย 24 ชิ้น ภายใต้สัญญามูลค่า 375,000 หยวน เพื่อนำไปใช้จำลองโครงสร้างและพลศาสตร์ของไหล

สัญญาจัดซื้อและเช่าบริการเหล่านี้มอบให้แก่บริษัทเทคโนโลยีจีนหลายแห่งที่ไม่เป็นที่รู้จักในวงกว้าง โดยเอกสารมีข้อมูลจำกัดเกี่ยวกับแหล่งที่มาของชิปและสถานที่ตั้งของเซิร์ฟเวอร์ที่ให้เช่า ทั้งนี้ ตามกฎหมายจีน หน่วยงานจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐต้องตรวจสอบว่าผู้จำหน่ายมีความสามารถในการดำเนินการตามสัญญาก่อนประกาศผู้ชนะและลงนามในสัญญา

การตรวจสอบเอกสารยังพบว่า มหาวิทยาลัยและสถาบันการศึกษาอื่น ๆ ของจีนสามารถจัดซื้อชิป Nvidia รุ่นที่ถูกสหรัฐฯ จำกัดการส่งออกได้เช่นกัน

มหาวิทยาลัยเซินเจิ้นจัดซื้อชิป H100 ซึ่งเป็นชิปประสิทธิภาพสูงอีกรุ่นหนึ่งของ Nvidia จำนวน 3 ชิ้น ในเดือนกันยายนที่ผ่านมา ด้วยมูลค่า 769,800 หยวน

ส่วนมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีอู่ฮั่นจัดซื้อเซิร์ฟเวอร์ที่ติดตั้งชิป H100 จำนวน 1 ชิ้น ในเดือนมิถุนายน มูลค่า 355,000 หยวน และจัดซื้อชิป A100 อีก 4 ชิ้น ภายใต้สัญญาแยกต่างหาก มูลค่า 344,000 หยวน

ขณะที่มหาวิทยาลัยเป่ยหาง ซึ่งเป็นหนึ่งในกลุ่ม "7 สถาบันการศึกษาสายกลาโหม" และมีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับอุตสาหกรรมการบินและอวกาศ รวมถึงอุตสาหกรรมป้องกันประเทศของจีน จัดซื้อชิป A800 จำนวน 4 ชิ้น ในเดือนเมษายน ด้วยมูลค่า 489,000 หยวน โดยมหาวิทยาลัยแห่งนี้ดำเนินงานวิจัยด้านการบินทางทหารและโครงการอวกาศ

นอกจากนี้ ประกาศจัดซื้อจัดจ้างของรัฐบาลจีน 2 ฉบับในเดือนกรกฎาคมและกันยายน ระบุชื่อบริษัทที่ได้รับคัดเลือกให้จัดหาบริการประมวลผลซึ่งใช้ชิป Nvidia รุ่น H800 และ A800 ให้แก่มหาวิทยาลัยสังกัดสถาบันบัณฑิตวิทยาศาสตร์จีน ซึ่งเป็นชิปที่ถูกจำกัดการส่งออกไปยังจีน โดยหนึ่งในสัญญาระบุค่าบริการเข้าถึงชิป H800 ไว้ที่ชั่วโมงละ 10 หยวนต่อชิป

ส่วนเอกสารจัดซื้อจัดจ้างอีกฉบับในเดือนมกราคม ระบุบริษัทผู้จัดหาชิป A100 จำนวน 6 ชิ้น มูลค่า 484,800 หยวน ให้แก่หน่วยงานภาครัฐแห่งหนึ่งในเมืองเซินเจิ้น

ก่อนหน้านี้ รอยเตอร์เคยรายงานว่า สถาบันการศึกษาของจีนที่มีความเชื่อมโยงกับกองทัพจัดหาเซิร์ฟเวอร์ของบริษัท Super Micro Computer, Dell และ Gigabyte ซึ่งติดตั้งชิป Nvidia ที่ถูกจำกัดการส่งออก ผ่านผู้จำหน่ายภายในประเทศ นอกจากนี้ ยังมีการเปิดเผยตลาดใต้ดินในจีนที่จำหน่ายชิป Nvidia ประสิทธิภาพสูงซึ่งถูกจำกัดการส่งออก โดยอาศัยชิปจากคลังสินค้าในต่างประเทศและตัวกลางในประเทศที่สาม

เมื่อสัปดาห์ที่ผ่านมา รอยเตอร์รายงานว่า มีชิป H200 จำนวนไม่มากเดินทางเข้าสู่จีนผ่านช่องทางทางอ้อม แม้ว่ารัฐบาลจีนยังไม่อนุมัติการนำเข้าชิปดังกล่าวในปริมาณมาก

การเปิดเผยข้อมูลดังกล่าวเกิดขึ้นในช่วงที่ Nvidia และเจนเซน หวง ประธานเจ้าหน้าที่บริหารของบริษัท กำลังเผชิญการตรวจสอบอย่างเข้มข้นจากฝ่ายการเมืองในสหรัฐฯ หลังหวงพยายามผลักดันให้รัฐบาลสหรัฐฯ ผ่อนคลายข้อจำกัดการขายชิปปัญญาประดิษฐ์ให้จีน อีกทั้งยังมีรายงานกล่าวหาว่าเขาตกเป็นเป้าหมายของปฏิบัติการสอดแนมที่เชื่อมโยงกับจีน

หวงให้เหตุผลว่า การอนุญาตให้ Nvidia จำหน่ายชิปในจีนต่อไปจะช่วยรักษาความเป็นผู้นำด้านเทคโนโลยีของสหรัฐฯ และทำให้ลูกค้าชาวจีนยังคงพึ่งพาเทคโนโลยีของสหรัฐฯ อย่างไรก็ตาม สมาชิกสภาคองเกรสสหรัฐฯ บางส่วนเตือนว่า การที่จีนเข้าถึงชิป AI ประสิทธิภาพสูงที่สุดของ Nvidia อาจช่วยเร่งการพัฒนาระบบปัญญาประดิษฐ์สำหรับการออกแบบอาวุธ การวิเคราะห์ข่าวกรอง และการปรับปรุงศักยภาพทางทหาร

ทั้งสมาชิกพรรคเดโมแครตและรีพับลิกันในสภาคองเกรสต่างเรียกร้องให้เพิ่มความเข้มงวดในการควบคุมการเข้าถึงชิป AI ขั้นสูงของจีน เช่น การกำหนดให้ติดตามตำแหน่งและการใช้งานชิป รวมถึงเพิ่มบทบาทการกำกับดูแลของสภาคองเกรสต่อการส่งออกเทคโนโลยีดังกล่าว

ขณะเดียวกัน ประธานคณะกรรมาธิการของสภาคองเกรสจากพรรครีพับลิกัน 3 คน ได้ขอให้มีการชี้แจงข้อมูลจากหวงในวันที่ 18 พฤศจิกายนนี้ เกี่ยวกับรายงานที่ระบุว่าเขาเคยติดต่อกับบุคคลที่ถูกกล่าวหาว่าเป็นเจ้าหน้าที่ข่าวกรองของจีน

ด้านรัฐบาลประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ เริ่มอนุญาตให้ส่งออกชิป H200 บางส่วนไปยังจีนเป็นกรณีไปตั้งแต่เดือนมกราคมที่ผ่านมา แต่นโยบายดังกล่าวไม่ได้ยกเลิกข้อจำกัดแยกต่างหากที่ใช้กับหน่วยงานในบัญชี Entity List เช่น มหาวิทยาลัยโพลีเทคนิคตะวันตกเฉียงเหนือ อีกทั้งกฎการอนุญาตส่งออกยังกำหนดมาตรการป้องกันไม่ให้หน่วยงานที่ถูกขึ้นบัญชีดำหรือผู้ใช้งานปลายทางทางทหารสามารถเข้าถึงชิปที่ส่งออกไปได้จากระยะไกล.


ที่มา Reuters