อัยการสูงสุดแห่งศาลอาชญากรรมระหว่างประเทศบังกลาเทศ เตือน "ชีค ฮาสินา" อดีตนายกรัฐมนตรีวัย 79 ปี หากเดินทางกลับประเทศจะต้องถูกประหารชีวิตด้วยการแขวนคอทันที หลังพ้นกำหนดเวลาอุทธรณ์โทษตามกฎหมาย 30 วัน จากคดีก่ออาชญากรรมต่อมนุษยชาติในการสั่งปราบปรามผู้ประท้วงปี 2024 ขณะที่รัฐบาลยืนยันปฏิเสธการออกหนังสือเดินทางให้ผู้ต้องโทษประหาร
อัยการบังกลาเทศซึ่งเป็นผู้ดำเนินคดีจนศาลพิพากษาประหารชีวิตนางชีค ฮาสินา อดีตนายกรัฐมนตรีที่ถูกโค่นอำนาจยืนยันว่า หากฮาสินาเดินทางกลับบังกลาเทศ เธอจะต้องเผชิญการบังคับโทษประหารชีวิตตามคำพิพากษา โดยระบุว่าเธอไม่มีช่องทางทางกฎหมายเหลือสำหรับอุทธรณ์คดีอีกต่อไป
นายเอ็มดี อามินุล อิสลาม หัวหน้าอัยการศาลอาชญากรรมระหว่างประเทศบังกลาเทศ กล่าวกับผู้สื่อข่าวว่า ฮาสินาพลาดกำหนดเวลายื่นอุทธรณ์คำพิพากษา ซึ่งกฎหมายกำหนดให้ต้องยื่นภายใน 30 วันนับจากวันที่มีการประกาศคำพิพากษา
เขาระบุว่า หากฮาสินาต้องการกลับประเทศจริง เธอควรเดินทางกลับระหว่างที่การพิจารณาคดียังดำเนินอยู่ เพื่อเข้ารับการไต่สวนและต่อสู้คดีด้วยตนเอง หรือเดินทางกลับภายใน 30 วันหลังประกาศคำพิพากษาเพื่อยื่นอุทธรณ์ อามินุลยังตั้งข้อสงสัยว่า กลุ่มบุคคลบางส่วนภายในพรรคอวามีลีก อาจใช้ฮาสินาเป็นเครื่องมือทางการเมืองเพื่อสร้างความไร้เสถียรภาพในบังกลาเทศ
ฮาสินา วัย 79 ปี ถูกศาลในกรุงธากาพิพากษาประหารชีวิตเมื่อเดือนพฤศจิกายน 2568 ในความผิด 3 กระทงฐานอาชญากรรมต่อมนุษยชาติ ได้แก่ การยุยง การสั่งให้สังหาร และการไม่ดำเนินการเพื่อป้องกันการกระทำอันโหดร้ายระหว่างการปราบปรามผู้ประท้วงเมื่อปี 2567
การประท้วงครั้งนั้นนำไปสู่การสิ้นสุดการปกครองของฮาสินาที่ดำเนินมา 15 ปี หลังรัฐบาลพยายามใช้กำลังปราบปรามการลุกฮือของประชาชน โดยองค์การสหประชาชาติประเมินว่า มีผู้เสียชีวิตจากการปราบปรามดังกล่าวมากถึง 1,400 คน
ฮาสินาหลบหนีไปยังอินเดียด้วยเฮลิคอปเตอร์เมื่อเดือนสิงหาคม 2567 หลังผู้ชุมนุมบุกเข้าไปในทำเนียบของเธอ และพำนักอยู่ในอินเดียนับแต่นั้น โดยแทบไม่ปรากฏตัวต่อสาธารณะ มีเพียงบางครั้งที่เธอให้สัมภาษณ์หรือแถลงข่าวทางโทรศัพท์
เธอเคยประกาศหลายครั้งว่าจะเดินทางกลับบังกลาเทศในเดือนธันวาคมนี้ พร้อมยอมรับว่าเข้าใจดีว่าการกลับประเทศอาจทำให้เธอถูกแขวนคอ แต่ยืนยันว่า “ความกลัวไม่อาจกำหนดหน้าที่ต่อประชาชนได้”
ฮาซินาปฏิเสธคำสั่งศาลให้เดินทางกลับประเทศเพื่อเข้าร่วมการพิจารณาคดีเมื่อปีที่ผ่านมา ซึ่งมุ่งตรวจสอบว่าเธอมีความรับผิดชอบในฐานะผู้บังคับบัญชาต่อการปราบปรามนองเลือดที่นำโดยนักศึกษาหรือไม่ พยานในคดีรวมถึงชายคนหนึ่งที่ใบหน้าถูกกระสุนปืนทำลายอย่างรุนแรง
เธอได้รับการแต่งตั้งทนายความจากรัฐให้ต่อสู้คดี และเรียกกระบวนการพิจารณาคดีว่าเป็น "เรื่องตลกทางนิติศาสตร์"
ก่อนหน้านี้ นักวิจารณ์กล่าวหาฮาสินาว่าจับกุมฝ่ายตรงข้ามทางการเมือง ออกกฎหมายควบคุมสื่ออย่างเข้มงวด และดูแลรัฐบาลที่ละเมิดสิทธิมนุษยชนอย่างกว้างขวาง รวมถึงการสังหารนักเคลื่อนไหวฝ่ายค้าน
กระทรวงการต่างประเทศบังกลาเทศได้ยื่นคำร้องขอส่งตัวฮาสินากลับจากอินเดียเพื่อดำเนินการตามคำพิพากษา โดยรัฐบาลอินเดียระบุว่าคำร้องดังกล่าวอยู่ระหว่างการพิจารณาตามกระบวนการทางกฎหมาย การพำนักของฮาสินาในอินเดียยังส่งผลให้ความสัมพันธ์ระหว่างสองประเทศเพื่อนบ้านตึงเครียด
นายซาเฮด อูร์ ราห์มาน ที่ปรึกษาด้านข้อมูลข่าวสารและการกระจายเสียงของนายกรัฐมนตรีบังกลาเทศ กล่าวเมื่อวันที่ 10 พฤศจิกายนว่า รายงานที่ระบุว่าฮาสินายื่นขอหนังสือเดินทางนั้นไม่ถูกต้อง เขาชี้แจงว่า มีสำนักงานกฎหมายแห่งหนึ่งส่งหนังสือถึงรัฐบาลเพื่อขอให้ดำเนินการออกหนังสือเดินทางให้ฮาสินา แต่การยื่นคำร้องต้องดำเนินการโดยเจ้าตัว และฮาซินาไม่ได้ยื่นคำขอด้วยตนเอง ดังนั้นจึงไม่จำเป็นต้องหารือเรื่องดังกล่าวต่อไป
ราห์มานระบุว่า การมีหรือไม่มีหนังสือเดินทางไม่เป็นอุปสรรคต่อการนำตัวฮาสินากลับประเทศ เพราะรัฐบาลได้ยื่นคำร้องขอส่งผู้ร้ายข้ามแดนจากอินเดียไปแล้ว และมีกรอบกฎหมายรองรับการส่งตัวผู้ต้องโทษกลับบังกลาเทศ
เขาย้ำว่า ฮาสินาไม่ได้ถูกตัดสินในคดีทั่วไปหรือคดีฆาตกรรม แต่เป็นความผิดที่ร้ายแรงกว่านั้นอย่างอาชญากรรมต่อมนุษยชาติ พร้อมอ้างมาตรา 47 ของรัฐธรรมนูญบังกลาเทศว่า บุคคลที่ถูกพิพากษาว่ามีความผิดฐานอาชญากรรมต่อมนุษยชาติจะไม่สามารถอ้างสิทธิขั้นพื้นฐานบางประการได้
นอกจากคดีอาชญากรรมต่อมนุษยชาติแล้ว ฮาสินายังเผชิญคดีอื่นอีกหลายคดี รวมถึงข้อกล่าวหาเกี่ยวกับการทุจริตคอร์รัปชัน
ขณะเดียวกัน ที่ปรึกษานายกรัฐมนตรีบังกลาเทศกล่าวถึงเหตุวางเพลิงและการขว้างระเบิดขวดในช่วงที่ผ่านมา โดยยอมรับว่าเหตุการณ์เหล่านี้อาจทำให้ประชาชนรู้สึกไม่ปลอดภัย พร้อมยืนยันว่ารัฐบาลกำลังเร่งควบคุมสถานการณ์ และมีผู้เกี่ยวข้องกับเหตุระเบิดขวดบางส่วนถูกจับกุมได้ขณะก่อเหตุแล้ว
เขาปฏิเสธว่าความรุนแรงดังกล่าวสะท้อนความล้มเหลวของหน่วยข่าวกรอง โดยระบุว่าหน่วยงานความมั่นคงสามารถป้องกันเหตุได้จำนวนมากก่อนเกิดขึ้นจริง แต่ความสำเร็จเหล่านั้นมักไม่ปรากฏเป็นข่าว พร้อมเรียกร้องให้ประชาชนอย่าตื่นตระหนก.
ที่มา The Daily Star / AFP