มุมไบ เมืองแห่งอนาคต บนรากฐานประวัติศาสตร์

การกลับมาเยือน นครมุมไบ เมืองเศรษฐกิจสำคัญทางชายฝั่งตะวันตกของอินเดียอีกครั้งในรอบ 2 ปี ทำให้เห็นความเปลี่ยนแปลงของมหานครแห่งนี้ได้อย่างชัดเจน โครงสร้างพื้นฐานสมัยใหม่กำลังขยายตัวอย่างรวดเร็ว ทั้งถนนเลียบชายฝั่ง รถไฟใต้ดินสายใหม่ และโครงการพัฒนาเมืองขนาดใหญ่ ขณะเดียวกัน มุมไบยังคงรักษาเสน่ห์ของประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม และวิถีชีวิตที่หยั่งรากลึกไว้ได้อย่างน่าประทับใจ

มุมไบ เมืองหลวงของรัฐมหาราษฏระ ไม่ได้เป็นเพียงศูนย์กลางเศรษฐกิจที่มีประชากรกว่า 13 ล้านคน และสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจราว 6.1% ของ GDP อินเดียเท่านั้น แต่ยังเป็นหัวใจของอุตสาหกรรมภาพยนตร์บอลลีวูดที่ผลิตภาพยนตร์ป้อนตลาดโลกมากกว่าฮอลลีวูด อีกทั้งยังโดดเด่น ด้วยอาคารสถาปัตยกรรมยุควิกตอเรียนและอาร์ตเดโคที่บอกเล่าเรื่องราวความรุ่งเรืองของเมืองในอดีต

การเดินทางครั้งนี้ตรงกับช่วงเทศกาล คเณศจตุรถี หนึ่งในเทศกาลสำคัญที่สุดของชาวฮินดู บรรยากาศทั่วเมืองจึงเต็มไปด้วยขบวนแห่ เสียงดนตรี การร้องรำทำเพลง และผู้คนที่ออกมาร่วมฉลองอย่างคึกคัก สีสันแห่งศรัทธาปรากฏอยู่ทั่วทุกมุมเมือง สะท้อนให้เห็นว่าแม้มุมไบจะเติบโตรวดเร็วเพียงใด ประเพณีและความเชื่อยังคงเป็นส่วนสำคัญในชีวิตของผู้คน

เราเริ่มต้นสำรวจเมืองด้วยรถไฟใต้ดินสาย Aqua Line 3 ระบบขนส่งยุคใหม่ที่ช่วยให้การเดินทางในมหานครที่ขึ้นชื่อเรื่องการจราจรหนาแน่นสะดวกขึ้นอย่างมาก จุดหมายคือ ย่านนาริมันพอยต์ (Nariman Point) ศูนย์กลางธุรกิจริมทะเลอาหรับที่ได้รับฉายา “แมนฮัตตันแห่งมุมไบ” ตึกระฟ้าเรียงรายริมชายฝั่งสะท้อนภาพความทันสมัยของอินเดียยุคใหม่อย่างชัดเจน แต่เมื่อแสงอาทิตย์เริ่มคล้อยต่ำ บรรยากาศกลับเปลี่ยนไป ครอบครัว กลุ่มเพื่อน และคู่รักต่างพากันมานั่งรับลมริมทะเล ชมพระอาทิตย์ลับขอบฟ้าเหนือผืนน้ำ เป็นอีกด้านของมุมไบที่เต็มไปด้วยเสน่ห์และชีวิตชีวา

เมื่อมาเยือนศูนย์กลางการเงินและการค้าของประเทศทั้งที จุดหมายที่ไม่ควรพลาดคือ Bombay Stock Exchange (BSE) ตลาด หลักทรัพย์เก่าแก่ที่สุดแห่งหนึ่งของเอเชีย และสัญลักษณ์สำคัญของพลังทางเศรษฐกิจอินเดีย เรื่องราวของ BSE ย้อนกลับไปถึงศตวรรษที่ 19 เมื่อกลุ่มนายหน้าซื้อขายหุ้นรวมตัวกันใต้ต้นไทร ก่อนพัฒนาสู่ตลาดทุนระดับโลกในปัจจุบัน จากยุคที่การซื้อขายเต็มไปด้วยเสียงตะโกนและสัญญาณมือ วันนี้ธุรกรรมส่วนใหญ่ถูกขับเคลื่อนด้วยเทคโนโลยี ขณะที่อินเดียมีนักลงทุนรายย่อยกว่า 260 ล้านคน จากประชากรราว 1,400 ล้านคน สะท้อนศักยภาพอันมหาศาลของเศรษฐกิจที่ยังมีพื้นที่ให้เติบโตอีกมาก

ในการเยือนครั้งนี้ “สุทารารามัน รามามูร์ตี” กรรมการผู้จัดการและประธานเจ้าหน้าที่บริหารของ BSE เปรียบตลาดหลักทรัพย์แห่งนี้เป็น “วิหารแห่งความไว้วางใจ” เพราะทำหน้าที่เปลี่ยนเงินออมของประชาชนให้กลายเป็นทุนสำหรับขับเคลื่อนภาคธุรกิจและเศรษฐกิจของประเทศ เป็นการอธิบายการเติบโตของอินเดียในยุคใหม่ได้ดีที่สุด

จากโลกการเงินขับเคลื่อนด้วยเทคโนโลยี เราย้อนสู่อดีตที่ Gateway of India หรือ “ประตูสู่อินเดีย” สถาปัตยกรรมสูง 26 เมตร สัญลักษณ์สำคัญของมุมไบ ตั้งตระหง่านริมทะเลอาหรับ ตัวอาคารสร้างเสร็จในปี 2467 โดดเด่นด้วยศิลปะแบบอินโด-ซาราเซนิก ผสานสถาปัตยกรรมอินเดีย อาหรับ และตะวันตกด้วยกันอย่างงดงาม

ในอดีต สถานที่แห่งนี้คือภาพจำของจุดเริ่มต้น และจุดจบของยุคอาณานิคม ทว่าในปัจจุบัน Gateway of India คือสัญลักษณ์แห่งความภาคภูมิใจของชาติอินเดีย รอบบริเวณมักเต็มไปด้วยนักท่องเที่ยว เรือโดยสาร และผู้คนที่มารวมตัวกันอย่างคึกคัก แม้จะเคยมาเยือนแล้ว แต่ที่แห่งนี้ยังคงสร้างความประทับใจได้เช่นเคย

 จากท่าเรือหน้า Gateway of India เรานั่งเรือสปีดโบ๊ตราว 20 นาที สู่เกาะฆาราปุรี (Gharapuri) ที่ตั้งของถ้ำ เอเลแฟนตา (Elephanta Caves) มรดกโลกทางวัฒนธรรมของยูเนสโก สร้างขึ้นระหว่างคริสต์ศตวรรษที่ 5-7 หลังเดินขึ้นบันไดราว 120 ขั้น ผ่านร้านค้าพื้นเมืองเรียงรายตลอดทาง ความเหนื่อยล้าก็หายไปเมื่อก้าวเข้าสู่ถ้ำหลัก เบื้องหน้าคืองานแกะสลักหินบะซอลต์ขนาดมหึมาอายุกว่าพันปี สะท้อนความเป็นเลิศทางศิลปะและความศรัทธาอันลึกซึ้งของผู้คนในอดีต

ไฮไลต์สำคัญคือ “ตรีมูรติ” หรือ “สทาศิวะ” ประติมากรรมพระศิวะสามพักตร์สูงราว 7 เมตร ได้รับการยกย่องว่าเป็นหนึ่งในผลงานชิ้นเอกของศิลปะอินเดีย พระพักตร์ทั้งสามสื่อถึงการสร้างสรรค์ การปกป้องรักษา และการทำลายล้าง อันเป็นสัจธรรมพื้นฐานของจักรวาลตามคติศาสนา ฮินดู ความสงบนิ่งของรูปสลักที่ตั้งตระหง่านอยู่กลางถ้ำมานานกว่าพันปี ชวนให้ผู้มาเยือนหยุดมองด้วยความอัศจรรย์ใจ

แม้ชื่อ “เอเลแฟนตา” จะมาจากรูปปั้นช้างขนาดใหญ่ที่เคยอยู่บนเกาะ แต่ทุกวันนี้ลิงเจ้าถิ่นกลับเป็นอีกหนึ่งสีสันของการเดินทาง ด้วยความซุกซนและพฤติกรรมชอบแย่งขวดน้ำจากนักท่องเที่ยวอย่างหน้าตาเฉย

ตั้งแต่รถไฟใต้ดินสายใหม่และตึกระฟ้าริมทะเล ไปจนถึงตลาดทุนระดับโลก ประตูประวัติศาสตร์ และถ้ำโบราณ มุมไบแสดงให้เห็นว่าไม่จำเป็นต้องเลือกระหว่าง “อดีต” กับ “อนาคต” หากแต่สามารถหลอมรวมประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม และความทันสมัย เข้าไว้ด้วยกันอย่างกลมกลืน นี่คือเสน่ห์ของมหานครที่กำลังทะยานไปข้างหน้า โดยยัง ยืนหยัดอยู่บนรากฐานทางประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมอันแข็งแกร่ง.

อมรดา พงศ์อุทัย

คลิกอ่านคอลัมน์ “7 วันรอบโลก” เพิ่มเติม