ญี่ปุ่นบุกตรวจ 4 บริษัทเบียร์ยักษ์ใหญ่ สงสัย "ฮั้วราคาขายส่ง" ผิดกฎหมายต่อต้านผูกขาด

คณะกรรมการการค้าที่เป็นธรรมของญี่ปุ่นเข้าตรวจค้นและสอบสวนผู้ผลิตเบียร์รายใหญ่ 4 แห่ง ได้แก่ อาซาฮี คิริน ซัปโปโร และซันโทรี หลังต้องสงสัยตั้งกลุ่มเพื่อร่วมกันกำหนดราคาและประสานช่วงเวลาปรับขึ้นราคาผลิตภัณฑ์เบียร์และเครื่องดื่มประเภทเบียร์ อาจเข้าข่ายละเมิดกฎหมายต่อต้านการผูกขาด

คณะกรรมการการค้าที่เป็นธรรมของญี่ปุ่น หรือ JFTC เปิดการสอบสวนผู้ผลิตเบียร์รายใหญ่ 4 แห่งของประเทศ หลังต้องสงสัยว่าบริษัททั้ง 4 แห่งร่วมกันกำหนดราคาเพื่อปรับขึ้นราคาขายส่งเบียร์และเครื่องดื่มประเภทเบียร์ อันอาจเข้าข่ายละเมิดกฎหมายต่อต้านการผูกขาดของญี่ปุ่น

แหล่งข่าวระบุว่า เจ้าหน้าที่ JFTC ได้เข้าตรวจค้นบริษัทผู้ผลิตเบียร์รายใหญ่ทั้ง 4 แห่ง ได้แก่ อาซาฮี บริวเวอรีส์ (Asahi Breweries), คิริน บริวเวอรี (Kirin Brewery), ซัปโปโร บริวเวอรีส์ (Sapporo Breweries) และ ซันโทรี (Suntory)

การตรวจค้นครั้งนี้ถือเป็นครั้งแรกที่ JFTC ใช้อำนาจในการสืบสวนเชิงอาญาเข้าตรวจค้นผู้ผลิตเบียร์รายใหญ่ทั้ง 4 แห่งพร้อมกัน ในข้อสงสัยว่าร่วมกันจำกัดการแข่งขันด้านราคา โดยเจ้าหน้าที่สามารถตรวจค้นและยึดหลักฐานได้ภายใต้หมายศาล และอาจนำไปสู่การส่งเรื่องให้พนักงานอัยการพิจารณาดำเนินคดี

JFTC ต้องสงสัยว่า ฝ่ายบริหารฝ่ายขายและผู้เกี่ยวข้องของบริษัททั้ง 4 แห่งมีการพบปะหารือและแลกเปลี่ยนข้อมูลด้านราคามาเป็นเวลาหลายปี รวมถึงประสานงานเกี่ยวกับระดับราคาและช่วงเวลาที่จะปรับขึ้นราคาเบียร์และเครื่องดื่มประเภทเบียร์

ผลิตภัณฑ์ที่อยู่ในข่ายการตรวจสอบไม่ได้จำกัดเฉพาะเบียร์ทั่วไป แต่รวมถึง ฮัปโปชู (happoshu) ซึ่งเป็นเบียร์มอลต์ต่ำ และเครื่องดื่มประเภทเบียร์ราคาถูกที่ญี่ปุ่นเรียกว่า "เบียร์ประเภทที่ 3" ซึ่งมีส่วนผสมและภาษีแตกต่างจากเบียร์ทั่วไป

เจ้าหน้าที่สงสัยว่า บริษัททั้ง 4 แห่งอาจประสานการปรับราคาขายส่ง ทำให้ราคาขายปลีกเพิ่มขึ้นตั้งแต่ไม่กี่เยนไปจนถึงหลายสิบเยนต่อสินค้าแต่ละรายการ โดยราคาขายส่งมีผลโดยตรงต่อราคาที่ผู้บริโภคจ่ายในซูเปอร์มาร์เก็ต ร้านสะดวกซื้อ ตลอดจนร้านอาหารและบาร์ทั่วประเทศ

บริษัททั้ง 4 แห่งถือเป็นผู้ผลิตเบียร์รายใหญ่ที่สุดของญี่ปุ่น และมีสัดส่วนรวมกันในตลาดสูงมาก โดยข้อมูลของสมาคมผู้ผลิตเบียร์แห่งญี่ปุ่นระบุว่า ในปี 2018 บริษัททั้ง 4 แห่งมีสัดส่วนรวมกันประมาณ 99% ของปริมาณการจัดส่งผลิตภัณฑ์เบียร์ทั้งหมด

อย่างไรก็ตาม สมาคมฯ หยุดเปิดเผยข้อมูลดังกล่าวตั้งแต่ปี 2019 โดยให้เหตุผลว่า การเพิ่มขึ้นของเบียร์คราฟต์จากผู้ผลิตรายย่อย รวมถึงสินค้าแบรนด์ของห้างค้าปลีก ทำให้ไม่สามารถประเมินแนวโน้มของตลาดโดยรวมได้อย่างแม่นยำ

แหล่งข่าวระบุว่า ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา ผู้ผลิตทั้ง 4 รายปรับขึ้นราคาผลิตภัณฑ์หลายครั้ง โดยอ้างถึงต้นทุนวัตถุดิบและค่าขนส่งที่เพิ่มสูงขึ้น ขณะที่ JFTC กำลังตรวจสอบว่าบริษัทมีการประสานราคากันเบื้องหลังเพื่อรักษาหรือเพิ่มผลกำไรหรือไม่

หากพบว่ามีการประสานราคาจริง อาจหมายความว่ากลไกการแข่งขันด้านราคาในตลาดไม่ได้ทำงานอย่างเต็มที่ และผู้บริโภคอาจต้องแบกรับต้นทุนที่สูงขึ้น

บริษัททั้ง 4 แห่งยืนยันว่ากำลังถูก JFTC ตรวจสอบ และระบุว่าจะให้ความร่วมมือกับการสอบสวนอย่างเต็มที่ โดยซันโทรีเปิดเผยว่า บริษัทอยู่ระหว่างการถูกตรวจค้นในประเด็นที่เกี่ยวข้องกับข้อสงสัยว่าละเมิดกฎหมายต่อต้านการผูกขาดในการดำเนินธุรกิจเครื่องดื่มแอลกอฮอล์

ข้อมูลจากสำนักงานภาษีแห่งชาติญี่ปุ่นระบุว่า ยอดขายเบียร์และเบียร์มอลต์ต่ำภายในประเทศในปี 2024 มีมูลค่ารวมประมาณ 1.6 ล้านล้านเยน หรือราว 1 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐ

ขณะที่ยอดขายรวมของผู้ผลิตและผู้ประกอบการเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ในญี่ปุ่นในปีเดียวกันอยู่ที่ประมาณ 3.84 ล้านล้านเยน หรือราว 2.43 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐ โดยเบียร์คิดเป็นประมาณ 30% หรือราว 1.15 ล้านล้านเยน และเบียร์มอลต์ต่ำคิดเป็นประมาณ 10% หรือ 457,800 ล้านเยน

แม้ปริมาณการบริโภคหรือยอดขายเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ในปีงบประมาณ 2024 จะลดลงประมาณ 20% จากระดับสูงสุดในปีงบประมาณ 1996 แต่บริษัทผู้ผลิตรายใหญ่ทั้ง 4 แห่งยังสามารถเพิ่มรายได้จากการขยายธุรกิจในต่างประเทศและการกระจายธุรกิจไปยังผลิตภัณฑ์ประเภทอื่น

การสอบสวนผู้ผลิตเบียร์ครั้งนี้เกิดขึ้นหลัง JFTC เดินหน้าตรวจสอบกรณีต้องสงสัยฮั้วราคาครั้งอื่นในอุตสาหกรรมอาหารและเครื่องดื่ม รวมถึงกรณีบริษัทไอศกรีมรายใหญ่ 6 แห่ง ซึ่งถูกกล่าวหาว่าประสานงานกันปรับขึ้นราคาเป็นเวลาหลายปี โดยระดับการปรับราคาอาจสูงกว่าที่ต้นทุนวัตถุดิบที่เพิ่มขึ้นจะอธิบายได้.

ที่มา KYODO NEWS / The Mainichi / Jiji Press