การวิจัยเกี่ยวกับฮอร์โมนที่ควบคุมความหิวและความอิ่ม รวมถึง GLP-1 ซึ่งเป็นพื้นฐานสำคัญของยาลดน้ำหนักอย่าง Ozempic และ Mounjaro ถูกจับตามองว่าอาจคว้ารางวัลโนเบลสาขาการแพทย์ประจำปี 2026 ขณะที่การประกาศรางวัลโนเบลทั้ง 6 สาขาจะมีขึ้นระหว่างวันที่ 5-12 ต.ค.
การประกาศรางวัลโนเบลประจำปี 2026 เริ่มขึ้นในวันที่ 5 ต.ค. โดยรางวัลแรกที่จะประกาศคือรางวัลโนเบลสาขาการแพทย์ ท่ามกลางการคาดการณ์ว่า งานวิจัยเกี่ยวกับฮอร์โมนที่ควบคุมความหิวและความอิ่ม ซึ่งนำไปสู่การพัฒนายาลดน้ำหนักที่ได้รับความนิยมทั่วโลก อาจได้รับรางวัลในปีนี้
คณะกรรมการโนเบลมีกำหนดประกาศรางวัลสาขาการแพทย์ในเวลา 11.30 น. ตามเวลาท้องถิ่นสวีเดน หรือ 16.30 น. ตามเวลาไทย โดยผู้ติดตามการประกาศรางวัลจำนวนมากมองว่า งานวิจัยที่ปูทางไปสู่การพัฒนายากลุ่ม GLP-1 เช่น Ozempic และ Mounjaro มีโอกาสได้รับรางวัล
เดวิด เพนเดิลเบอรี หัวหน้าฝ่ายวิเคราะห์งานวิจัยของ Clarivate บริษัทวิเคราะห์ข้อมูลที่ใช้จำนวนการอ้างอิงผลงานทางวิชาการเป็นหนึ่งในปัจจัยคาดการณ์ผู้มีโอกาสได้รับรางวัลโนเบล กล่าวว่า งานวิจัยด้านดังกล่าวมีโอกาสสูงที่จะได้รับรางวัล และเขามองว่าการค้นพบและพัฒนาองค์ความรู้เกี่ยวกับ GLP-1 มีความโดดเด่นที่สุด เนื่องจากส่งผลกระทบต่อการรักษาผู้ป่วยทั่วโลกอย่างกว้างขวาง
หนึ่งในแนวทางสำคัญคือการศึกษาฮอร์โมน GLP-1 หรือ "กลูคากอน-ไลก์ เปปไทด์-1" ซึ่งเป็นฮอร์โมนที่ลำไส้หลั่งออกมาหลังรับประทานอาหาร และส่งสัญญาณไปยังสมองว่าร่างกายอิ่มแล้ว ยากลุ่ม GLP-1 ทำงานเลียนแบบกลไกดังกล่าว ช่วยลดความอยากอาหารและควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด จึงถูกนำมาใช้ทั้งในการรักษาโรคเบาหวานและการควบคุมน้ำหนัก
นักวิทยาศาสตร์หลายคนมีบทบาทสำคัญในการพัฒนาองค์ความรู้ด้านนี้ โดยชื่อที่ถูกกล่าวถึงบ่อยครั้งในฐานะผู้มีโอกาสได้รับรางวัล ได้แก่ แดเนียล ดรักเกอร์ นักต่อมไร้ท่อชาวแคนาดา, เยนส์ ยูล โฮลสต์ แพทย์ชาวเดนมาร์ก และสเวตลานา มอยซอฟ นักเคมีชาวอเมริกันเชื้อสายยูโกสลาเวีย
อย่างไรก็ตาม งานวิจัยด้านการแพทย์ที่อาจได้รับรางวัลไม่ได้จำกัดอยู่เฉพาะเรื่องยาลดน้ำหนัก โดยอีกสาขาที่ถูกจับตามองคือการวิจัยเซลล์ต้นกำเนิดเกี่ยวกับกระบวนการฟื้นฟูและสมานบาดแผลของผิวหนัง โดยเอเลน ฟุคส์ นักชีววิทยาเซลล์ชาวอเมริกัน และฟิโอนา วัตต์ นักวิทยาศาสตร์ชาวอังกฤษ เป็นนักวิจัยชั้นนำในสาขานี้
นอกจากนี้ ยังมีเทคนิคการสร้างภาพทางการแพทย์ที่เรียกว่า Optical Coherence Tomography หรือ OCT ซึ่งใช้แสงสะท้อนสร้างภาพตัดขวางความละเอียดสูงของเนื้อเยื่อ โดยเฉพาะจอประสาทตาและเส้นประสาทตา เทคนิคดังกล่าวไม่จำเป็นต้องผ่าตัด และช่วยให้แพทย์สามารถตรวจพบและติดตามโรคได้อย่างละเอียด
อีกสาขาหนึ่งที่มีโอกาสได้รับการพิจารณาคือการค้นพบตัวรับการยึดเกาะของเซลล์ในระบบภูมิคุ้มกัน ซึ่งศึกษาโดยทิโมธี สปริงเกอร์ นักภูมิคุ้มกันวิทยาชาวอเมริกัน ตัวรับเหล่านี้ทำหน้าที่เสมือน “จุดยึด” บนเซลล์ภูมิคุ้มกัน ช่วยให้เซลล์เกาะกับหลอดเลือด เคลื่อนเข้าสู่เนื้อเยื่อ และเดินทางไปยังบริเวณที่เกิดการติดเชื้อ จึงมีความสำคัญต่อการควบคุมการตอบสนองของระบบภูมิคุ้มกัน และอาจนำไปสู่การรักษาโรคอักเสบและโรคภูมิคุ้มกันทำลายตนเองหลายชนิด
งานวิจัยเกี่ยวกับมะเร็งเต้านม รวมถึงการพัฒนาเทคนิคการถอดรหัสดีเอ็นเอที่มีส่วนช่วยต่อการรับมือกับโควิด-19 ก็เป็นอีกกลุ่มผลงานที่มีโอกาสได้รับการยกย่อง
หลังจากประกาศรางวัลสาขาการแพทย์ในวันจันทร์แล้ว จะประกาศรางวัลสาขาฟิสิกส์ในวันอังคาร และสาขาเคมีในวันพุธ ก่อนประกาศรางวัลสาขาวรรณกรรมในวันพฤหัสบดี
สำหรับรางวัลโนเบลสาขาวรรณกรรม นักวิจารณ์บางส่วนคาดการณ์ว่า สถาบันสวีเดนอาจเลือกนักเขียนหญิงเป็นผู้ได้รับรางวัล หลังจากปีที่แล้วมอบรางวัลให้แก่ ลาสโล คราสนาฮอร์ไค นักเขียนชาวฮังการี
หนึ่งในชื่อที่ถูกกล่าวถึงคือ ซามันตา ชเวบลิน นักเขียนชาวอาร์เจนตินาวัย 48 ปี ขณะที่ชื่ออื่น ๆ ที่มักปรากฏในการคาดการณ์ ได้แก่ จาไมกา คินเคด นักเขียนชาวแอนติกาและอเมริกัน, คาน เสวี่ย นักเขียนชาวจีน, เจอรัลด์ เมอร์เนน และอเล็กซิส ไรต์ จากออสเตรเลีย, โธมัส พินชอน นักเขียนชาวอเมริกัน และคริสตินา ริเวรา การ์ซา นักเขียนชาวเม็กซิโก
หนึ่งในรางวัลที่ได้รับความสนใจมากที่สุดคือรางวัลโนเบลสาขาสันติภาพ ซึ่งจะประกาศในวันที่ 9 ต.ค. และเป็นรางวัลเดียวที่มอบในกรุงออสโล ประเทศนอร์เวย์ ปีนี้ผู้เชี่ยวชาญบางรายคาดว่า คณะกรรมการอาจเลือกบุคคลหรือองค์กรที่ได้รับการยอมรับในวงกว้าง หลังจากปีที่แล้วการมอบรางวัลให้มาเรีย โกรินา มาชาโด ผู้นำฝ่ายค้านเวเนซุเอลา ก่อให้เกิดข้อถกเถียงอย่างมาก
โดนัลด์ ทรัมป์ ประธานาธิบดีสหรัฐฯ เคยรณรงค์อย่างหนักเพื่อให้ได้รับรางวัลโนเบลสาขาสันติภาพเมื่อปีที่แล้ว ขณะที่มาชาโดได้มอบเหรียญรางวัลโนเบลของเธอให้แก่ทรัมป์ และคณะกรรมการโนเบลระบุว่าทราบดีว่ารางวัลในปีนี้จะได้รับความสนใจจากทรัมป์อีกครั้ง
คริสเตียน แบร์ก ฮาร์พวิคเคน เลขาธิการคณะกรรมการโนเบลสาขาสันติภาพ กล่าวว่า การล็อบบี้เพื่อให้บุคคลหรือองค์กรได้รับรางวัลเกิดขึ้นเป็นประจำ และบางครั้งมีความพยายามกดดันคณะกรรมการ แต่คณะกรรมการคุ้นเคยกับสถานการณ์ดังกล่าวเป็นอย่างดี
ผู้ที่ถูกกล่าวถึงว่าอาจได้รับรางวัลในปีนี้ ได้แก่ องค์กร Save the Children และมิโคลา คูเลบา นักเคลื่อนไหวด้านสิทธิเด็กชาวยูเครน ซึ่งรณรงค์ให้ส่งตัวเด็กชาวยูเครนที่ถูกนำออกจากพื้นที่ยึดครองและพาไปยังรัสเซียกลับคืนสู่ครอบครัว
อีกชื่อที่ถูกจับตามองคือ Emergency Response Rooms หรือ ERR เครือข่ายอาสาสมัครขนาดใหญ่ในซูดานที่เสี่ยงชีวิตช่วยเหลือประชาชนซึ่งเผชิญทั้งสงครามและภาวะขาดแคลนอาหาร
นอกจากนี้ ยังมีคณะกรรมการเพื่อปกป้องนักข่าว หรือ CPJ ซึ่งอาจได้รับการพิจารณาหลังปี 2025 ถูกระบุว่าเป็นปีที่มีนักข่าวและบุคลากรด้านสื่อเสียชีวิตจากการปฏิบัติหน้าที่มากที่สุดเป็นประวัติการณ์
การประกาศรางวัลโนเบลประจำปี 2026 จะสิ้นสุดลงด้วยรางวัลสาขาเศรษฐศาสตร์ในวันที่ 12 ต.ค.
ที่มา AFP