พบนิ้วเท้าช้างโบราณ อาจยืนยันตำนาน “ฮันนิบาล" แม่ทัพแห่งคาร์เธจ นำช้างศึกข้ามเทือกเขาแอลป์

นักโบราณคดีขุดพบกระดูกเท้าช้างในยุคเหล็กทางภาคใต้ของสเปน ซึ่งอาจเป็น "หลักฐานทางกายภาพ" ชิ้นแรกที่ยืนยันการมีอยู่จริงของกองทัพช้างศึกอันเกรียงไกรของ "ฮันนิบาล" แม่ทัพระดับตำนานแห่งคาร์เธจ ที่เคยนำทัพข้ามเทือกเขาแอลป์เพื่อบุกยุโรปหวังโค่นล้มจักรวรรดิโรมันเมื่อกว่า 2,000 ปีก่อน

การค้นพบชิ้นส่วนกระดูกเท้าช้างโดยทีมนักโบราณคดีในพื้นที่ภาคใต้ของสเปน กำลังกลายเป็นหลักฐานสำคัญที่อาจยืนยันว่า กองทัพช้างศึกได้เคยยาตราทัพผ่านยุโรปโบราณจริง ซึ่งนักวิชาการระบุว่านี่อาจเป็นหลักฐานที่เป็นรูปธรรมชิ้นแรกที่เชื่อมโยงถึงกองทัพช้างของ "ฮันนิบาล" (Hannibal) แม่ทัพผู้ยิ่งใหญ่แห่งอาณาจักรคาร์เธจ

แม้ว่าภาพวาดและบันทึกประวัติศาสตร์เกี่ยวกับการทำสงครามของฮันนิบาลกับโรมันจะระบุมานานว่ามีการใช้ช้างในการรบ แต่ที่ผ่านมากลับไม่มีหลักฐานทางกายภาพที่แข็งแรงพอจะสนับสนุนทฤษฎีนี้ จนกระทั่งมีการขุดพบซากกระดูกในแหล่งโบราณคดียุคเหล็ก ใกล้กับเมืองกอร์โดบา

คณะนักวิทยาศาสตร์ระบุในวารสาร Journal of Archaeological Science: Reports ว่า "หากไม่นับรวมงาช้าง การค้นพบซากโครงกระดูกช้างในบริบททางโบราณคดีของยุโรปนั้นถือเป็นเรื่องที่หาได้ยากยิ่ง"

ฮันนิบาลได้รับการยกย่องว่าเป็นหนึ่งในผู้บัญชาการทหารที่ประสบความสำเร็จที่สุดในยุคคลาสสิก เขาผู้นำทัพจากคาร์เธจ (ปัจจุบันคือประเทศตูนีเซีย) เข้าสู่ยุโรปเพื่อชิงอำนาจเหนือทะเลเมดิเตอร์เรเนียน โดยเชื่อกันว่าในปี 218 ก่อนคริสตกาล เขาได้นำทหารและสัตว์ต่างๆ เดินทางผ่านสเปนและฝรั่งเศสเพื่อรุกรานอิตาลี โดยมีการนำช้างศึก 37 เชือกเดินทางข้ามเทือกเขาแอลป์ในช่วงสงครามพิวนิคครั้งที่สอง 

ซากกระดูกที่พบในสเปนครั้งนี้สันนิษฐานว่าเป็นของช้างที่ล้มลงก่อนที่จะเดินทางไปถึงเทือกเขาแอลป์ โดยทีมนักโบราณคดีที่นำโดยศาสตราจารย์ ราฟาเอล เอ็ม. มาร์ติเนซ ซานเชซ พบกระดูกชิ้นนี้อยู่ใต้กำแพงที่พังทลายในแหล่งโบราณคดีชื่อ Colina de los Quemados 

ทีมวิจัยได้ใช้เทคนิคการตรวจวัดอายุจากคาร์บอน เพื่อประเมินอายุของกระดูกรูปทรงลูกบาศก์ขนาด 10 เซนติเมตรชิ้นนี้ ซึ่งผลการตรวจทำให้เชื่อว่ามันมาจากยุคสงครามพิวนิคครั้งที่สองจริง นอกจากนี้ยังมีการเปรียบเทียบกระดูกกับช้างในยุคปัจจุบันและแมมมอธสเตปป์ (Steppe Mammoths) เพื่อระบุชนิดของสัตว์

ในการขุดค้นเมื่อปี 2020 ทีมงานยังพบอาวุธปืนใหญ่โบราณ เหรียญ และเครื่องปั้นดินเผา ซึ่งเป็นเบาะแสสำคัญว่าพื้นที่ดังกล่าวเคยเป็นสมรภูมิรบมาก่อน "ในฐานะที่เป็นสัตว์ต่างถิ่นและเป็นสัตว์บกที่มีขนาดใหญ่ที่สุด สัตว์เหล่านี้น่าจะถูกขนส่งมาโดยเรือ" คณะวิจัยกล่าว พร้อมเสริมว่ามีความเป็นไปได้น้อยมากที่กระดูกเหล่านี้จะถูกขนส่งมาในสภาพที่ตายแล้ว หรือถูกนำมาใช้เพื่อการตกแต่งหัตถกรรม เนื่องจากตัวกระดูกไม่มีความสวยงาม

แม้จะเป็นเรื่องยากที่จะระบุสายพันธุ์ที่แน่ชัดของช้างเชือกนี้ แต่นักวิทยาศาสตร์สรุปในรายงานว่า "แม้กระดูกชิ้นนี้อาจไม่ได้เป็นตัวแทนของช้างศึกตัวที่เดินทางข้ามเทือกเขาแอลป์ แต่มันอาจเป็น "โบราณวัตถุชิ้นแรก" ที่เป็นตัวแทนของสัตว์ที่ถูกใช้ในสงครามพิวนิคเพื่อแย่งชิงอำนาจเหนือเมดิเตอร์เรเนียน ซึ่งเป็นสิ่งที่เหล่านักวิชาการยุโรปยุคใหม่เสาะแสวงหามานาน"

ที่มา BBC