เปิดไทม์ไลน์ความสัมพันธ์อินเดีย-แคนาดา ตึงเครียดสุดในรอบหลายปี

• ความสัมพันธ์ทางการทูตระหว่างแคนาดา และอินเดีย ตกอยู่ภายใต้แรงกดดันอันตึงเครียดมานานหลายปี จากกรณีกลุ่มแบ่งแยกดินแดนชาวซิกข์ที่เคลื่อนไหวอยู่ในแคนาดา และจนกระทั่งเกิดชนวนเหตุ นายฮาร์ดีป สิงห์ นิจจาร์ แกนนำชาวซิกข์ ถูกสังหารในแคนาดา และล่าสุดแคนาดาจับกุมตัวพร้อมตั้งข้อหาชาวอินเดีย 3 คน ในฐานะผู้ต้องสงสัย
• นายกรัฐมนตรีจัสติน ทรูโด และนายกรัฐมนตรีอินเดีย นเรนทรา โมดี ตอบโต้วิวาทะกันอย่างรุนแรง เกี่ยวกับกลุ่มแบ่งแยกดินแดนซิกข์ในแคนาดา และบทบาทของหน่วยข่าวกรองอินเดีย ที่แคนาดาเชื่อว่าอยู่เบื้องหลัง

แคนาดาเป็นที่ตั้งของชุมชนซิกข์ที่ใหญ่ที่สุดนอกประเทศอินเดีย ข้อมูลของรัฐบาลกลางแคนาดาระบุว่ามีประชากรชาวซิกข์อยู่ประมาณ 770,000 คน หรือคิดเป็นประมาณร้อยละ 2.1 ของประชากรทั้งหมดของประเทศ

ชาวซิกข์ในแคนาดาบางคนยืนยันว่า การผลักดันให้เกิด "คาลิสถาน" (Khalistan) ถือเป็นอิสระในการเคลื่อนไหวอย่างสันติเพื่อเอกราชของชาวซิกข์ในอินเดีย และที่ผ่านมาชาวซิกข์ในแคนาดาจำนวนหนึ่ง สนับสนุนการก่อตั้งดินแดนชาวซิกข์ที่แยกออกมาจากอินเดีย พวกเขาได้ส่งเงินและทรัพยากรไปเพื่อสนับสนุนการแบ่งแยกดินแดน และยังจัดการลงประชามติอย่างไม่เป็นทางการในแคนาดา เพื่อสนับสนุนการเคลื่อนไหว ซึ่งทางการอินเดียออกมาประณามการกระทำของคนกลุ่มนี้ 

ขณะที่ นายทรูโด ผู้นำแคนาดาก็เหมือนกับผู้นำคนก่อนๆ ที่ยืนยันว่า รัฐบาลแคนาดาสนับสนุน "อินเดียที่รวมกันเป็นหนึ่ง" แต่ก็ไม่ได้ปราบปรามการแสดงวาทกรรมแบ่งแยกดินแดนของกลุ่มชาวซิกข์ แม้ว่ารัฐบาลอินเดียจะเคยดำเนินการกดดันแคนาดาอย่างหนักให้ทำเช่นนั้นก็ตาม

เมื่อฤดูใบไม้ร่วงปีที่แล้ว ความสัมพันธ์อินเดียและแคนาดาร้าวฉานอย่างหนัก เมื่อผู้นำแคนาดากล่าวต่อสาธารณะว่า ทางการแคนาดา "ดำเนินการตามข้อกล่าวหาที่น่าเชื่อถือเกี่ยวกับความเชื่อมโยงที่อาจเกิดขึ้น" ระหว่างกลุ่มตัวแทนที่ทำงานให้กับรัฐบาลอินเดีย และการฆาตกรรมนายฮาร์ดีป สิงห์ นิจจาร์ Hardeep นอกคุรุทวารา ในเมืองเซอร์เรย์ รัฐบริติชโคลัมเบีย เกิร์ดวารา ในเดือนมิถุนายน 2023

ขณะที่รัฐบาลอินเดียปฏิเสธคำกล่าวอ้างของนายทรูโด โดยบอกว่า "ไร้สาระ" และกล่าวหาว่ารัฐบาลแคนาดาพยายามแทรกแซงกิจการภายในของอินเดีย จากนั้นทั้งสองประเทศก็มีคำสั่งขับนักการทูตของแต่ละฝ่ายออกจากประเทศ 

ล่าสุดเมื่อวันศุกร์ ที่ผ่านมา นายมานดีป มูเคอร์ ผู้กำกับการตำรวจทีมสืบสวนคดีฆาตกรรมร่วมของแคนาดา (IHIT) กล่าวว่า ตำรวจได้ดำเนินการจับกุมชาวอินเดีย 3 คน พร้อมตั้งข้อหาพวกเขาว่ามีส่วนเกี่ยวข้องกับการสังหาร นายฮาร์ดีป สิงห์ นิจจาร์ 

โดยระบุว่า ผู้ต้องสงสัยทั้ง 3 คนได้แก่ นายคาราน บราร์ อายุ 22 ปี นายคามาล พรีต สิงห์ อายุ 22 ปี และนายคาราน พรีต สิงห์ อายุ 28 ปี ทั้ง 3 คนอาศัยอยู่ในเมืองเอ็ดมอนตัน รัฐแอลเบอร์ตา และพวกเขาถูกตั้งข้อหา ฆาตกรรมโดยเจตนาและไตร่ตรองไว้ก่อน และข้อหาสมคบคิดกันก่อเหตุฆาตกรรม

ตำรวจแคนาดาระบุว่า ผู้ต้องสงสัยทั้ง 3 คน อยู่ในแคนาดามา 3-5 ปีแล้ว และตอนนี้เจ้าหน้าที่กำลังดำเนินการสืบสวนในประเด็นอื่นๆของคดี รวมถึงความเชื่อมโยงกับรัฐบาลอินเดีย ขณะที่มีความเป็นไปได้ว่าจะมีคนอื่นเกี่ยวข้องกับคดีฆาตกรรมนี้ และอาจมีการจับกุมหรือตั้งข้อหาเพิ่มอีก อย่างไรก็ตาม ตำรวจแคนาดาบอกอีกว่า เจ้าหน้าที่สืบสวนกำลังทำงานร่วมกับตำรวจอินเดีย แต่ความร่วมมือค่อนข้างยากลำบากและท้าทายมานานหลายปีแล้ว

ย้อนดูไทม์ไลน์เหตุการณ์ต่างในอดีตที่ทำให้ความสัมพันธ์ทางการทูตระหว่างอินเดียกับแคนาดามีความซับซ้อนและตึงเครียดขึ้นเรื่อยๆ

กุมภาพันธ์ 2018

นายกรัฐมนตรีจัสติน ทรูโด เดินทางไปเยือนอินเดีย เพื่อกระชับความสัมพันธ์กับประเทศประชาธิปไตยที่ใหญ่ที่สุดในโลก และหวังบรรเทาความตึงเครียดที่คุกรุ่นมายาวนานเกี่ยวกับการสนับสนุนการแบ่งแยกดินแดนของชาวซิกข์พลัดถิ่นในแคนาดาพลัดถิ่น และเพื่อสนับสนุนความสัมพันธ์ทางการค้าที่ค่อนข้างอ่อนแอของแคนาดากับอินเดีย แต่สุดท้ายทริปนี้กลับโดนวิพากษ์วิจารณ์อย่างหนัก 

แต่การมาเยือนต้องหยุดชะงักลงเมื่อมีข่าวว่ายัสปาล อัตวาล จากรัฐบริติชโคลัมเบีย ผู้ถูกตัดสินว่ามีความผิดฐานพยายามสังหารนักการเมืองชาวอินเดียในแคนาดา ได้รับเชิญจากสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรเสรีนิยมให้ไปร่วมงาน ซึ่งมีนายทรูโดเข้าร่วมด้วย แม้ว่าคำเชิญนี้จะไม่ได้ผ่านการอนุมัติจากนายทรูโด แต่ก็ถือเป็นเรื่องน่าอับอายทางการทูต

นอกจากนี้ ทรูโด และครอบครัวของเขา ยังถูกล้อเลียนที่สวมชุดอินเดียแบบดั้งเดิมในระหว่างการเยือน ซึ่งเป็นการถูกวิพากษ์วิจารณ์ทั้งในแคนาดาและต่างประเทศ

มิถุนายน 2023

เกิดวิวาทะของที่ปรึกษาด้านความมั่นคงแห่งชาติของนายทรูโด ซึ่งออกมากล่าวหาอินเดียเป็นเบอร์ใหญ่อันดับต้นๆ ของการแทรกแซงจากต่างชาติในแคนาดา

และต่อมา นายเอส. ชัยชังการ์ รัฐมนตรีต่างประเทศของอินเดีย วิพากษ์วิจารณ์แคนาดาที่อนุญาตให้มีขบวนแห่ในขบวนพาเหรดที่แสดงภาพการลอบสังหาร นางอินทิรา คานธี นายกรัฐมนตรีอินเดียในขณะนั้น ซึ่งเป็นฝีมือของบอดี้การ์ดของเธอ ในปี 1984 อินเดียมองว่า เป็นความพยายามในการเชิดชูความรุนแรงของกลุ่มแบ่งแยกดินแดนชาวซิกข์

สองสัปดาห์ต่อมา ในวันที่ 18 มิถุนายน นายฮาร์ดีพ ซิงห์ นิจจาร์ ผู้นำชุมชนชาวซิกข์ถูกยิงเสียชีวิตนอกคุรุทวารา ศาสนสถานของศาสนาซิกข์ ในเมืองเซอร์เรย์ รัฐบริติชโคลัมเบีย บรรดาผู้ชุมนุมต่างเรียกการสังหารว่าเป็นการโจมตีที่มีแรงจูงใจทางการเมือง การเสียชีวิตของนายนิจจาร์ นำไปสู่การประท้วงอย่างดุเดือดต่อเจ้าหน้าที่อินเดียตลอดฤดูร้อนปีที่แล้ว

ทางด้านกลุ่ม Sikhs for Justice เรียกร้องให้ประชาชนปิดล้อม สถานกงสุลอินเดีย และเสนอรางวัลเงินสดสำหรับการบุกรุกบ้านของนักการทูตอินเดีย

กันยายน 2023

เกิดความเคลื่อนไหวที่ไม่คาดคิด เมื่อแคนาดาระงับการเจรจาเกี่ยวกับสนธิสัญญาการค้าที่เสนอกับอินเดีย ขณะที่นางแมรี อัง รัฐมนตรีการค้าระหว่างประเทศของแคนาดา ยังได้เลื่อนภารกิจไปเยือนอินเดีย ซึ่งวางแผนไว้สำหรับเดือนตุลาคมด้วย

ขณะที่ความตึงเครียดเด่นชัดอย่างมาก ระหว่างนายกรัฐมนตรีทรูโด และนายกรัฐมนตรีนเรนทรา โมดี ระหว่างการประชุมสุดยอดผู้นำ G20 ที่กรุงนิวเดลี

หนึ่งสัปดาห์ต่อมา ในวันที่ 18 กันยายน นายทรูโดเปิดเผยว่า หน่วยข่าวกรองของแคนาดากำลัง "ติดตามข้อกล่าวหาที่น่าเชื่อถือเกี่ยวกับความเชื่อมโยงที่อาจเกิดขึ้น" ระหว่างรัฐบาลอินเดียกับการเสียชีวิตของนายนิจจาร์

ต่อมาอินเดียออกกฎ จำกัดวีซ่าสำหรับชาวแคนาดา โดยอ้างถึงความกังวลเกี่ยวกับความปลอดภัยของนักการทูตอินเดียในแคนาดา พร้อมโจมตีแคนาดาว่าเป็น "ที่หลบภัยสำหรับผู้ก่อการร้าย กลุ่มหัวรุนแรง" และ "นักกิจกรรมต่อต้านอินเดีย"

ตุลาคม 2023

อินเดียยกเลิกความคุ้มครองทางการทูตสำหรับนักการทูตแคนาดา 41 คน พร้อมคุ้มครองความปลอดภัยสำหรับญาติของพวกเขา นั่นทำให้นักการทูตแคนาดา กว่า 2 ใน 3 ต้องเดินทางกลับประเทศในทันที ทำให้รัฐมนตรีกระทรวงการต่างประเทศแคนาดา นางเมลานี โจลี ออกมาให้คำมั่นที่จะหารือเพิ่มเติมกับอินเดียเป็นการส่วนตัวต่อไป

พฤศจิกายน 2023

ศาลนิวยอร์กเปิดผนึกคำฟ้องร้องที่กล่าวหาว่านักการทูตอินเดียมีการจ้างวานวางแผนฆาตกรรมเพื่อต่อต้านกลุ่มแบ่งแยกดินแดนชาวซิกข์ เมื่อต้นปีนั้น เจ้าหน้าที่อเมริกันกล่าวหาว่า ผู้อยู่เบื้องหลังแผนการนี้กำลังวางแผนจะลอบสังหารอีก 3 ครั้งในแคนาดา รวมถึงเหตุการณ์สังหารนายนิจจาร์ ด้วย

มกราคม 2024

คณะกรรมการไต่สวนอิสระเกี่ยวกับการแทรกแซงกิจการของแคนาดาโดยต่างประเทศขอให้รัฐบาลแคนาดาแบ่งปันข้อมูลเกี่ยวกับความเป็นไปได้ที่อินเดียจะเข้าไปแทรกแซงในการเลือกตั้ง

ด้านรัฐบาลนิวเดลีปฏิเสธข้อกล่าวหานี้ และย้ำมุมมองที่มีมายาวนานว่าแคนาดายอมให้กลุ่มแบ่งแยกดินแดนซิกข์เข้ามาแทรกแซงกิจการของอินเดีย

มีนาคม 2024

สำนักข่าวบลูมเบิร์กรายงานว่า รัฐบาลอินเดียส่งรายงานไปยังสหรัฐฯ ซึ่งรับทราบว่าสายลับอินเดียมีส่วนเกี่ยวข้องในแผนการฆาตกรรมของสหรัฐฯ โดยอ้างว่าเป็นฝ่ายปฏิบัติการรุนแรง

รายการ The Fifth Estate ของ CBC เผยแพร่วิดีโอจากกล้องรักษาความปลอดภัย เผยให้เห็นรายละเอียดการโจมตีที่มีการประสานงานระดับสูง และจบลงด้วยการสังหารนายนิจจาร์

พฤษภาคม 2024

CBC News รายงานว่า ตำรวจแคนาดาได้จับกุมชาวอินเดีย 3 คนโดยเชื่อว่าได้รับมอบหมายงานมาจากรัฐบาลอินเดียให้สังหารนายนิจจาร์.