3 นักวิทยาศาสตร์คว้ารางวัลโนเบลสาขาเคมี 2023 ไปครอง จากการค้นพบและพัฒนา ควอนตัมดอท ซึ่งถูกใช้ในแสงแอลอีดี, จอโทรทัศน์ ไปจนถึงการผ่าตัดกำจัดเนื้อเยื่อมะเร็ง
สำนักข่าวต่างประเทศรายงานว่า เมื่อวันที่ 4 ต.ค. 2566 ราชบัณฑิตยสภาด้านวิทยาศาสตร์แห่งสวีเดน ประกาศว่า นักวิทยาศาสตร์ 3 ราย คือ นายโมนกี บาเวนดี (Moungi Bawendi), หลุยส์ บรูส (Louis Brus) และ อเล็กเซ เอคิมอฟ (Alexei Ekimov) เป็นผู้คว้ารางวัลโนเบลสาขาเคมี ประจำปี 2023
โยฮัน อัควิสต์ ประธานคณะกรรมการโนเบลสาขาเคมี ระบุในงานประกาศรางวัลที่กรุงสตอกโฮล์ม ประเทศสวีเดน ว่า นักวิทยาศาสตร์ทั้ง 3 คนนี้เป็นผู้บุกเบิกในการสำรวจโลกนาโน “เป็นเวลานานมาแล้ว ที่ไม่มีใครคิดว่าคนเราจะสามารถสร้างอนุภาคขนาดเล็กแบบนั้นได้จริงๆ แต่ผู้ได้รับรางวัลในปีนี้ทำสำเร็จ”
ขณะที่ นายไฮเนอร์ ลิงเคอร์ สมาชิกคณะกรรมการโนเบลสาขาเคมีอธิบายถึงสิ่งที่ทำให้ผลงานของนักวิทยาศาสตร์ทั้ง 3 คน เป็นการปฏิวัติวงการ “แก่นของควอนตัมดอทก็คือ แค่เปลี่ยนขนาดของมัน คุณก็สามารถเปลี่ยนคุณลักษณะของมัน เช่น สี ซึ่งนี่เป็นเรื่องไม่ปกติอย่างสิ้นเชิง”
“หากคุณจินตนาการว่า คุณอยากย้อมสีเสื้อทีเชิ้ตจากสีแดงเป็นสีเขียว จากสีเหลืองเป็นสีน้ำเงิน คุณต้องใช้โมเลกุลที่ต่างกัน เพราะอะตอมที่ต่างกันในกลุ่มต่างๆ จะให้สีที่ต่างกันออกไป นั่นคือวิชาเคมี” นายลิงเคอร์ กล่าวต่อ “แต่ควอนตัมดอททำให้เราสามารถใช้อะตอมในกลุ่มเดียวกันนั้นได้ แค่เปลี่ยนขนาด, จำนวนอะตอม ก็จะได้สีใหม่ คุณลักษณะใหม่”
...
ทั้งนี้ สสารในโลกนาโนเริ่มจากขนาด 1 ส่วนล้านมิลลิเมตรเป็นต้นไป ซึ่งจะเริ่มเกิดปรากฏการณ์ประหลาดที่เรียกว่า ‘ควอนตัม เอฟเฟกต์ส’ โดยควอนตัมดอทประกอบด้วยอะตอมไม่กี่พันอะตอมเท่านั้น หากเทียบขนาด 1 ควอนตัมดอทต่อฟุตบอล 1 ลูก ก็จะเท่ากับฟุตบอล 1 ลูกต่อโลกทั้งใบ
เมื่อแสงเคลื่อนตัวผ่านควอนตัมดอท มันจะเปล่งสีเฉพาะออกมา โดยสามารถปรับได้ขึ้นอยู่กับขนาดของดอท ดอทที่ใหญ่กว่าจะเปล่งสีแดง ส่วนดอทที่เล็กที่สุดจะเปล่งสีเขียวหรือสีน้ำเงิน
ปัจจุบัน ควอนตัมดอท ถูกพบได้ในห้องนั่งเล่น และโรงภาพยนตร์ทั่วโลก เพราะมันถูกใช้อย่างกว้างขวางในการผลิตโทรทัศน์ และมีข้อได้เปรียบมากกว่าจอแอลซีดีทั่วไป สร้างสีที่หลากหลายกว่า และแม่นยำกว่า รวมทั้งใช้พลังงานน้อยกว่าด้วย
นอกจากนั้น ควอนตัมดอท ยังถูกใช้ในการวินิจฉัยทางการแพทย์ หมอจะใช้พวกมันเพื่อให้ความสว่างแก่โมเลกุล ที่สามารถผูกมัดตัวเองกับเนื้องอกมะเร็ง ทำให้ศัลยแพทย์สามารถแยกเนื้อเยื่อที่ดีออกจากเนื้อร้ายได้
อนึ่ง นายบาเวนดี ผู้มีเชื้อสายฝรั่งเศสเป็นศาสตราจารย์ที่สถาบันเทคโนโลยีแมสซาชูเซตส์ (MIT) ส่วนนายบรูสเป็นศาสตราจารย์กิตติคุณชาวอเมริกันที่มหาวิทยาลัยโคลัมเบีย ขณะที่ นายเอคิมอฟ ชาวรัสเซีย ทำงานให้กับบริษัท นาโนครีสตัลส์ เทคโนโลยี อิงค์ ซึ่งมีสำนักงานใหญ่อยู่ในนิวยอร์ก.
ติดตามข่าวต่างประเทศ : https://www.thairath.co.th/news/foreign
ที่มา : cnn