- จากการจัดอันดับในรายงานความสุขโลก โดยสหประชาชาติ ประเทศฟินแลนด์ รวมทั้งกลุ่มประเทศนอร์ดิก มักจะติดอันดับต้นๆ ของโลกอยู่เสมอ จนเกิดคำถามว่าประชากรของประเทศเหล่านี้มีความสุขมากกว่าประเทศอื่นอย่างแท้จริง หรือมีปัจจัยอื่นใดเข้ามาเกี่ยวข้อง
- มีการตั้งข้อสังเกตว่าประเทศที่ติดอันดับต้นๆ ส่วนใหญ่มักเป็นประเทศที่ร่ำรวย และมักจะเป็นชาติตะวันตกเป็นส่วนใหญ่ บ้างก็ตั้งข้อสังเกตว่าอาจจะเป็นเรื่องของพันธุกรรมที่ส่งผลให้คนในชนชาติเหล่านั้นมีความสุขที่มากกว่า
- การสำรวจความสุขของประเทศต่างๆ อาจจะไม่ใช่ตัวชี้วัดของคนทั้งประเทศอย่างแท้จริง เพราะยังมีข้อจำกัดในการงดเว้นการสำรวจคนบางกลุ่ม อย่างผู้ต้องขัง บ้านพักคนชรา หรือศูนย์พักฟื้นผู้ป่วย รวมทั้งพื้นที่ที่ไม่มีความปลอดภัยด้วย
จากรายงานของ เวิลด์ แฮปปี้เนส รีพอร์ต ซึ่งจัดทำโดยองค์การสหประชาชาติทุกๆ ปี พบว่าในปีนี้ ประเทศฟินแลนด์ ยังคงที่ ครองอันดับ 1 ประเทศที่มีความสุขมากที่สุดต่อเนื่องเป็นปีที่ 6 ตามมาด้วย เดนมาร์ก ไอซ์แลนด์ อิสราเอล และเนเธอร์แลนด์ แต่เคยสงสัยมั้ยว่า การวัดระดับความสุขที่ทำออกมาเป็นการสะท้อนความสุขที่แท้จริงหรือไม่ และทำไมประเทศที่มีความสุขที่สุดในโลกจึงวนอยู่ในกลุ่มประเทศเพียงไม่กี่ประเทศเท่านั้น หรือทำไมชาวปาเลสไตน์ที่อาศัยอยู่ภายใต้การควบคุมของกองทัพอิสราเอลมานานหลายทศวรรษถึงอยู่ในอันดับที่ 99
สำหรับการจัดอันดับประเทศที่มีความสุขที่สุดในโลก จะเป็นการใช้ข้อมูลการสำรวจโดย กัลลัป เซอร์เวย์ จากผู้เข้าร่วมไม่กี่พันคนในแต่ละประเทศ ซึ่งจะถูกสอบถามเป็นการส่วนตัว เพื่อให้จัดอันดับความพึงพอใจในชีวิตของตัวเองจาก 0 ถึง 10 ซึ่งการประเมินชีวิตของตัวเอง ก็คือความคิดเห็นของพวกเขาที่มีต่อชีวิตในช่วงเวลานั้นๆ ซึ่งข้อมูลที่รวบรวมได้จะถูกนำไปคำนวณร่วมกับปัจจัยอื่นๆ ก่อนที่จะออกมาเป็นรายงานความสุขโลก
...
อย่างไรก็ตามยังคงมีเสียงวิพากษ์วิจารณ์ว่า ยังคงพบข้อขัดแย้ง จุดบอด และอคติที่เห็นได้ชัด รวมถึงยังมีความโน้มเอียงไปยังชาติตะวันตกที่ร่ำรวย ซึ่งเคยแสวงหาผลประโยชน์จากชาติอาณานิคม จนทำให้พวกเขามั่งคั่งขึ้นมา
ซึมเศร้าแต่มีความสุข?
ประเทศที่อยู่ในอันดับต้นๆ ของประเทศที่มีความสุขมากที่สุดในปี 2023 ส่วนใหญ่อยู่ในยุโรปทั้งสิ้น โดยฟินแลนด์ยังคงครองแชมป์อันดับ 1 ทั้งๆ ที่มีอัตราการใช้ยากล่อมประสาทสูงที่สุดในยุโรปก็ตาม เช่นเดียวกับสวีเดนที่อยู่ในอันดับที่ 6 และไอซ์แลนด์ที่ติดอันดับ 2 ซึ่งก็มีอัตราการใช้ยากล่อมประสาทสูงเป็นอันดับต้นๆ ของยุโรปเช่นกัน
ในขณะเดียวกัน อินเดีย ซึ่งติดอันดับประเทศที่ประชากรมีความสุขอยู่ในอันดับที่ 126 ของโลก ซึ่งถือว่าต่ำมาก แต่กลับอยู่ในอันดับต้นๆ ของการสำรวจจากโพลอื่นๆ ซึ่งนำปัจจัยเรื่องของการรักษาสมดุลการใช้ชีวิตกับการทำงานมาพิจารณาด้วย ขณะที่การจัดทำรายงานความสุขโลกอีกฉบับหนึ่งที่มีชื่อว่า โกลบอล แฮปปี้เนส รีพอร์ต ก็จัดอันดับให้จีนเป็นประเทศที่มีความสุขที่สุดในโลก
ร่ำรวยแต่ไม่เท่าเทียม?
ในขณะที่การจัดอันดับความสุขเกิดจากการตอบคำถามเพียงคำถามเดียว แต่รายงานความสุขที่สุดในโลกก็ยืนยันว่ามีการวิเคราะห์คำตอบในเชิงลึก โดยใช้ข้อมูลด้านอื่นๆมาร่วมด้วย หนึ่งในนั้นก็คือจีดีพี หรือผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศ โดยนักวิจัยจะพบความสัมพันธ์ว่าประเทศที่มี GDP ต่อหัวสูง มักเป็นประเทศที่มีอันดับความสุขในอันดับต้นๆ ด้วยเช่นกัน โดยประเทศใน 20 อันดับแรกจะเป็นกลุ่มประเทศในยุโรปที่เศรษฐกิจแข็งแรง
อย่างไรก็ตาม อย่าลืมว่า GDP ต่อหัวสูง ไม่ได้เกี่ยวข้องใดๆ กับความเท่าเทียมกันทางด้านรายได้ อย่างประเทศสหรัฐอเมริกาที่อยู่ในอันดับที่ 15 ของรายงานความสุข ก็มีความเหลื่อมล้ำทางรายได้มากพอๆ กับประเทศพัฒนาแล้วอีกหลายประเทศ โดยประชากรชาวอเมริกันราว 38 ล้านคน อยู่ในสถานะยากจน ขณะที่ประชากรอีกเกือบ 60 เปอร์เซ็นต์ ใช้ชีวิตแบบเงินเดือนชนเดือน
ความสุขของใคร?
เว็บไซต์ของกัลลัป ระบุว่า ผลสำรวจที่ทำขึ้นเป็นการสำรวจจากพลเรือนทั่วไป ไม่ได้สำรวจคนจากองค์กรใดองค์กรหนึ่ง แต่ก็ไม่รวมคนบางกลุ่มอย่างผู้ต้องขัง บ้านพักคนชรา หรือศูนย์พักฟื้นผู้ป่วย รวมทั้งประชาชนที่ใช้ชีวิตอยู่ในพื้นที่เสี่ยง หรืออันตราย ทำให้เกิดประเด็นว่าการสำรวจดังกล่าวอาจจะมีความอคติด้านวัฒนธรรม และการใช้คำถามง่ายๆ อย่างคำถามที่ว่า คุณพึงพอใจกับชีวิตของตัวเองมากแค่ไหน อาจจะเป็นคำถามที่เจาะจงไปที่ความรู้สึกที่เชื่อมโยงกับการประสบความสำเร็จในชีวิตของแต่ละบุคคล มากกว่าที่จะพิจารณาจากปัจจัยแวดล้อมอื่นๆ อย่างความสัมพันธ์กับคนรอบข้าง หรือความสงบสุขของสังคม ดังนั้นการจัดอันดับความสุขอาจจะเปลี่ยนแปลง หากมีการเปลี่ยนคำถามใหม่
...
การจัดอันดับความสุขของโลก จึงอาจจะไม่ใช่มาตรวัดอย่างเที่ยงตรง ที่จะวัดความสุขของประชากรในภาพรวมได้ แต่อาจเป็นเพียงการบอกลำดับชั้นของผู้คนว่าพวกเขาพอใจกับชีวิตของตัวเองเพียงใด โดยอิงตามแนวคิด "ความพึงพอใจ" แบบตะวันตก หรืออาจจะเป็นการจัดอันดับความสุขโดยอ้างอิงตาม GDP ต่อคนในระดับสูง แต่ไม่ว่าจะเป็นด้วยเหตุผลใด เชื่อว่าผู้ปกครองประเทศที่ได้รับการจัดอันดับอยู่ในระดับต้นๆ ก็ย่อมจะมีความสุขในระดับสูง เพราะถือเป็นผลงานชิ้นโบแดงของพวกเขานั่นเอง.
ผู้เขียน : อาจุมมาโอปอล
คลิกอ่าน "รายงานพิเศษ" ที่น่าสนใจ