‘วัคซีนทัวร์’ ดึงดูดชาวต่างชาติด้วยวัคซีนที่มีในมือ

• วัคซีนทัวร์ กลายเป็นนโยบายที่ดูเหมือนจะเป็นทางออกที่น่าสนใจในช่วงเวลานี้ เนื่องจากเศรษฐกิจและการท่องเที่ยวได้รับผลกระทบหนัก ทางออกสำคัญคือการเชื้อเชิญนักท่องเที่ยวต่างชาติเข้ามากระตุ้นเศรษฐกิจ
• หลายประเทศเริ่มใช้วัคซีนทัวร์ กระตุ้นความอยากเดินทางของผู้คนทั่วโลก ด้วยข้อเสนอการพักผ่อนพร้อมฉีดวัคซีนยี่ห้อต่างๆ ที่มีโดยไม่เสียค่าใช้จ่าย บางประเทศมีวัคซีนหลายยี่ห้อ บางประเทศมีไม่กี่ยี่ห้อแต่มีประสิทธิภาพสูง ก็สามารถดึงดูดนักท่องเที่ยวได้จำนวนมาก
• วัคซีนทัวร์กลายเป็นตัวเลือกสำหรับคนที่พร้อมจ่าย หลายคนเลือกวัคซีนทัวร์ในประเทศที่มียี่ห้อวัคซีนที่ตรงตามความต้องการ ที่ทำให้หลายคนพร้อมฉีดวัคซีนเพื่อสร้างภูมิคุ้มกันแก่ร่างกาย

“เท้าแตะสนามบินเมื่อไหร่ คุณจะได้ฉีดวัคซีนป้องกันโควิด-19 ที่เรามี” ประโยคโปรยดังกล่าว คือการเชิญชวนให้ชาวต่างชาติเดินทางมายังประเทศของตัวเอง แม้โลกกำลังจะอยู่ในสถานการณ์ที่ไม่ควรเดินทางข้ามพรมแดนเลยก็ตาม

เวลานี้หลายพื้นที่ยังคงเผชิญกับการระบาดสาหัสสากรรจ์ แต่ด้วยเศรษฐกิจที่พังครืน ทำให้รัฐบาลของแต่ละประเทศเล็งเห็นถึงความจำเป็นที่ต้องทำบางอย่าง อะไรก็ตามที่ดึงดูดให้นักท่องเที่ยวเข้ามาช่วยกระตุ้นเศรษฐกิจที่ซบเซา ‘วัคซีนทัวร์’ จึงกลายเป็นนโยบายที่คาดว่าเป็นหนึ่งในทางออกที่น่าสนใจในช่วงเวลานี้

วัคซีนทัวร์ (Vaccine Tourism) ถือเป็นการท่องเที่ยวเชิงการแพทย์รูปแบบใหม่ เกิดขึ้นจากสถานการณ์โรคระบาดทั่วโลก หลายประเทศต่างต้องเร่งฟื้นฟูส่งเสริมการท่องเที่ยว ด้วยการเสนอแพ็กเกจเที่ยวพร้อมฉีดวัคซีน ซึ่งนโยบายดังกล่าวจะเกิดขึ้นเฉพาะประเทศที่ฉีดวัคซีนให้กับประชาชนของตัวเองในระดับที่ตั้งเป้าเอาไว้แล้ว และมีวัคซีนเพียงพอแจกจ่ายให้กับชาวต่างชาติที่สนใจโดยไม่คิดค่าใช้จ่าย รวมถึงการจัดทัวร์ท่องเที่ยวโดยบริษัทนำเที่ยวหลายเจ้า

ประเทศแรกๆ ที่เริ่มนโยบายวัคซีนทัวร์แล้วได้รับความสนใจจากทั่วโลกคือ มัลดีฟส์ กับโครงการว่า ‘V3’ มาจาก Visit (เยี่ยมเยือน) Vaccinate (ฉีดวัคซีน) และ Vacation (การพักผ่อน) นักท่องเที่ยวที่สนใจเดินทางมายังมัลดีฟส์ในช่วงเวลานี้ จะได้รับวัคซีนป้องกันโควิด-19 ยี่ห้อ โควิชีลด์ (Covishield) ครบทั้ง 2 โดส กินระยะเวลาอยู่ในประเทศนานหลายสัปดาห์ แต่หากลองคำนวณค่าวัคซีน 2 เข็ม กับเงินที่นักท่องเที่ยวชาวต่างประเทศจะต้องจ่ายระหว่างพักอาศัย ก็นับว่าเป็นเม็ดเงินที่ได้คืนมาอย่างคุ้มค่า

ในเวลาไม่นาน วัคซีนทัวร์กลายเป็นสิ่งที่ถูกพูดถึงอย่างรวดเร็ว หลายพื้นที่เริ่มเพื่อดึงดูดให้นักท่องเที่ยวเดินเข้าประเทศ อาทิ บาร์เบโดส ประเทศในทะเลแคริบเบียน ก็ใช้นโยบายวัคซีนทัวร์ ประกาศฉีดวัคซีนยี่ห้อ แอสตราเซเนกา (AstraZenega) แก่ผู้มาเยือน

เซอร์เบีย เริ่มใช้นโยบายวัคซีนทัวร์ในเดือนมีนาคม 2021 มีวัคซีนให้เลือกหลายยี่ห้อ ทั้ง ไฟเซอร์ (Pfizer), แอสตราเซเนกา, สปุตนิก วี (Sputnik V) และ ซิโนฟาร์ม (Sinopharm) ส่งผลให้มีนักท่องเที่ยวในแถบใกล้เคียงเดินทางเข้ามาเป็นจำนวนมาก ก่อนกลางเดือนเมษายน 2021 รัฐบาลตัดสินใจระงับการฉีดวัคซีนให้ชาวต่างชาติชั่วคราว และกลับไปให้ความสนใจกับพลเมืองของตนอีกครั้ง แต่ระหว่างที่เปิดให้นักท่องเที่ยวเดินทางเข้ามา ก็สามารถกระตุ้นเศรษฐกิจได้ไม่น้อย

สาธารณรัฐมอริเชียส ประเทศในมหาสมุทรอินเดียตะวันตกเฉียงใต้ ใกล้กับมาดากัสการ์ ประกาศใช้นโยบายวัคซีนทัวร์ควบคู่กับการอนุญาตให้ชาวต่างชาติที่มีอายุมากกว่า 18 ปี ที่กำลังยื่นขอวีซ่า ได้สิทธิท่องเที่ยว 1 ปี และเมื่อเดินทางมาถึงจะได้รับวัคซีนฟรียี่ห้อ โควิชีลด์ และ โควาซิน (COVAXIN) ที่ผลิตโดยบริษัทบารัตไบโอเทค (Bharat Biotech)

หลายรัฐของสหรัฐอเมริกาใช้นโยบายวัคซีนทัวร์ด้วยเช่นกัน อาทิ รัฐอะแลสกา ที่ตอนนี้มีประชาชนได้รับวัคซีนแล้วกว่า 42 เปอร์เซ็นต์ ตัดสินใจเปิดเมืองต้อนรับนักท่องเที่ยว พร้อมประกาศว่าทันทีที่มาถึง จะได้รับวัคซีนยี่ห้อ ไฟเซอร์ และโมเดอร์นา (Moderna)

ส่วนเมืองที่มีผลต่อระบบเศรษฐกิจอันดับต้นๆ ของสหรัฐฯ อย่างนครนิวยอร์ก ก็อนุญาตให้นักท่องเที่ยวที่ถือวีซ่าอเมริกาฉีดวัคซีนไฟเซอร์และโมเดอร์นาโดยไม่เสียค่าใช้จ่าย

การท่องเที่ยวพร้อมฉีดวัคซีนจะไม่ประสบความสำเร็จหากประชาคมโลกทุกคนได้ฉีดวัคซีนตามที่ตนต้องการ หลายพื้นที่ยังคงไม่สามารถสร้างภูมิคุ้มกันหมู่ หรือกระจายวัคซีนที่รวดเร็วตามที่ตั้งเป้าไว้ ประชาชนจำนวนมากไม่สามารถเลือกยี่ห้อวัคซีนได้ เนื่องจากรัฐบาลนำเข้าวัคซีนเพียงแค่ 1 หรือ 2 ยี่ห้อเท่านั้น รวมถึงความรู้สึกไม่ไว้วางใจวัคซีนที่ประเทศของตนมีอยู่ อาจเป็นเพราะรายงานประสิทธิภาพป้องกันวัคซีนบางยี่ห้อที่ไม่ได้อยู่ในระดับสูง หรือข่าวเรื่องการฉีดวัคซีนแล้วเกิดผลข้างเคียงที่อันตรายต่อร่างกาย

อย่างไรก็ตาม กระแสวัคซีนทัวร์ในประเทศไทยยังคงเป็นที่วิพากษ์วิจารณ์อยู่จนถึงตอนนี้ บางคนเห็นด้วยกับการเดินทางไปต่างประเทศเพื่อรับวัคซีนที่ตนไว้วางใจ หลายคนเรียกร้องให้รัฐบาลของตน นำเข้าวัคซีนหลากหลายยี่ห้อ หรือวัคซีนที่มีประสิทธิภาพป้องกันสูงเข้ามาเพิ่ม

นายแพทย์โอภาส การย์กวินพงศ์ อธิบดีกรมควบคุมโรค เคยกล่าวถึงประเด็นวัคซีนทัวร์ไว้เมื่อวันที่ 4 เมษายนที่ผ่านมาว่า มีการแชร์ในโลกออนไลน์เรื่องคนไทยบินไปต่างประเทศ เช่น สหรัฐอเมริกา เพื่อรับการฉีดวัคซีนป้องกันโควิด-19 ฟรี รวมถึงการจัดแพ็กเกจบินไปเป็นกลุ่มเพื่อฉีดวัคซีนว่า จากการสอบถามข้อมูลกับกระทรวงการต่างประเทศ ยืนยันว่า ไม่เป็นความจริง หากเราใช้สามัญสำนึกเล็กน้อย ในการวิเคราะห์ สหรัฐฯ ยังฉีดคนของเขาได้ไม่ถึงครึ่ง แล้วเขาจะไปแจกวัคซีนให้คนอื่นได้อย่างไร ถ้าว่าฉีดแบบเสียเงินก็ยังพอมีเหตุผล

การตอบคำถามเกี่ยวกับเรื่องวัคซีนทัวร์ของอธิบดีกรมควบคุมโรค ทำให้ทางกระทรวงต่างประเทศต้องออกแถลงการณ์ในวันเดียวกัน ว่าในตอนนี้ ผู้เดินทางเข้าสหรัฐฯ แม้จะไม่ได้เป็นพลเมืองสหรัฐฯ ก็สามารถขอรับวัคซีนได้โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย บางรัฐก็เปิดรับนักท่องเที่ยว และยังมีบางรัฐที่จะฉีดวัคซีนให้กับประชากรของตนก่อนเท่านั้น ซึ่งบริษัททัวร์ในประเทศไทยส่วนใหญ่จะจัดทัวร์ไปในรัฐที่ฉีดวัคซีนให้นักท่องเที่ยว

นอกจากประเทศแถบยุโรปและสหรัฐอเมริกาที่ออกนโยบายวัคซีนทัวร์ รัสเซียซึ่งเป็นประเทศผู้ผลิตวัคซีนยี่ห้อ สปุตนิก วี ที่ได้รับการอนุมัติแล้วกว่า 66 ประเทศ เริ่มให้ความสนใจกับการกระตุ้นเศรษฐกิจเชิงท่องเที่ยวด้วยการใช้วัคซีนที่ตนมีให้เป็นประโยชน์

ประธานาธิบดีรัสเซีย วลาดิเมียร์ ปูติน (Vladimir Putin) เปิดเผยวาระการประชุมสัมมนาทางเศรษฐกิจที่เกิดขึ้นเมื่อวันที่ 4 มิถุนายน 2021 ว่า รัสเซียกำลังหาทางเสริมสร้างชื่อเสียงให้กับวัคซีน สปุตนิก วี หนึ่งในวิธีการสร้างความเชื่อมั่น คือการเปิดประเทศรับนักท่องเที่ยวต่างชาติที่มีความประสงค์อยากฉีดวัคซีนยี่ห้อนี้ โดยคาดว่าจะเริ่มในเดือนกรกฎาคมนี้

ถึงจะมีความพยายามเริ่มทำวัคซีนทัวร์ แต่รัสเซียยังคงเป็นหนึ่งประเทศพัฒนาแล้วที่ฉีดวัคซีนได้ล่าช้า และฉีดได้น้อยกว่าหลายประเทศที่ไม่ได้เป็นผู้ผลิตวัคซีน จากตัวเลขในเดือนเมษายนที่ผ่านมา มีชาวรัสเซียเข้ารับการฉีดวัคซีนเพียง 8 เปอร์เซ็นต์ ขณะที่สหรัฐอเมริกามีประชากรเข้ารับวัคซีน 43 เปอร์เซ็นต์

นอกจากนี้ กระทรวงสาธารณสุขรัสเซียได้เปิดเผยข้อมูลการฉีดวัคซีนช่วงปลายเดือนพฤษภาคม มีประชากรได้รับวัคซีนแล้วอย่างน้อย 17 ล้านโดส ต่อประชากร 144 ล้านคน

หลายพื้นที่บนโลกเริ่มควบคุมการระบาด เริ่มผ่อนคลายมาตรการควบคุมโรคอย่างการเว้นระยะห่างทางสังคม หรือการสวมหน้ากากอนามัยในที่สาธารณสุข เริ่มจัดงานและกิจกรรมต่างๆ เหมือนก่อนที่โลกจะเผชิญกับวิกฤติไวรัส แต่ขณะเดียวกัน ต้องยอมรับว่ายังคงมีอีกหลายแห่งบนโลกที่ยังไม่สามารถควบคุมการระบาดได้

วัคซีนทัวร์กลายเป็นตัวเลือกสำหรับคนที่พร้อมจ่าย หลายคนเลือกวัคซีนทัวร์ในประเทศที่มียี่ห้อวัคซีนที่ตรงตามความต้องการ ที่ทำให้หลายคนพร้อมถกแขนเสื้อฉีดวัคซีนด้วยความเต็มใจ