ไลฟ์สไตล์
100 year

ถึงเวลาแล้วจริงหรือ? สหรัฐฯ ถอนทหารจากอัฟกานิสถาน ยุติสงคราม 20 ปี

ไทยรัฐออนไลน์
16 เม.ย. 2564 09:00 น.
SHARE

ถึงเวลาแล้วจริงหรือ? สหรัฐฯ ถอนทหารจากอัฟกานิสถาน ยุติสงคราม 20 ปี

ไทยรัฐออนไลน์

16 เม.ย. 2564 09:00 น.
  • สหรัฐฯ บุกโจมตีอัฟกานิสถานหลังเกิดเหตุวินาศกรรมเวิลด์เทรดเซ็นเตอร์ เมื่อ 20 ปีก่อน และประจำการทหารที่นั่นมาตลอด เพื่อป้องกันไม่ให้กลุ่มก่อการร้ายใช้เป็นสถานที่ซ่องสุมกำลังได้อีก

  • ในที่สุด โจ ไบเดน ประธานาธิบดีคนล่าสุดของสหรัฐฯ ก็กำหนดเส้นตายการถอนทหารออกจากอัฟกานิสถานใหม่ เป็นวันที่ 11 ก.ย. ระบุว่า ถึงเวลาแล้วที่จะยุติสงครามที่ยาวนานครั้งนี้ โดยไม่ฟังเสียงคัดค้านจากผู้นำกองทัพ

  • หลังจากถอนทหาร สหรัฐฯ จะไปช่วยสนับสนุนการเจรจาสันติภาพระหว่างรัฐบาลอัฟกันกับกลุ่มตาลีบันเพียงอย่างเดียว แต่ดูเหมือนหนทางข้างหน้าจะไม่ราบรื่น เพราะตาลีบันยังโจมตีกองทัพรัฐบาลอย่างต่อเนื่อง ท่ามกลางความกังวลว่า ชาวอัฟกันอาจต้องกลับไปอยู่ใต้การกดขี่ของกลุ่มตาลีบันอีกครั้ง

ประธานาธิบดี โจ ไบเดน แห่งสหรัฐฯ กำหนดเส้นตายการถอนทหารออกจากอัฟกานิสถานใหม่ เป็นวันที่ 11 กันยายนนี้ ซึ่งตรงกับวันครบรอบ 20 ปี เหตุวินาศกรรมเวิลด์เทรดเซ็นเตอร์ ชนวนที่ทำให้เกิดสงครามยาวนานที่สุดในประวัติศาสตร์สหรัฐฯ ครั้งนี้

นายไบเดน เป็นประธานาธิบดีคนที่ 4 ที่รับช่วงต่อการทำสงครามในอัฟกานิสถาน ซึ่งเขาตัดสินใจยุติวงจรอุบาทว์ครั้งนี้ โดยไม่สนเสียงคัดค้านจากเหล่าผู้นำกองทัพ และลดบทบาทของสหรัฐฯ ไปเป็นผู้ช่วยเหลือในการเจรจาสันติภาพระหว่างรัฐบาลอัฟกันกับกลุ่มตาลีบันเท่านั้น

แต่การจากไปของกองทัพสหรัฐฯ และกองกำลังนาโต อาจทำให้เกิดความเปลี่ยนแปลงด้านขุมกำลังในภูมิภาค กลุ่มตาลีบันที่จนถึงตอนนี้ยังครอบครองพื้นที่หลายส่วนของประเทศ อาจกลับมาครองอำนาจได้อีกครั้ง ซึ่งจะทำให้สิ่งที่เกิดขึ้นตลอด 2 ทศวรรษที่ผ่านมานั้นสูญเปล่า จนเกิดเป็นคำถามตัวโตๆ ว่า ถึงเวลาหรือที่สหรัฐฯ จะถอนทหารจากอัฟกานิสถาน?

ข่าวแนะนำ

สหรัฐฯ เข้าไปในอัฟกานิสถานทำไม?

สหรัฐฯ เปิดฉากปฏิบัติการทางทหารในอัฟกานิสถาน 1 สัปดาห์ หลังเกิดเหตุวินาศกรรมตึกเวิลด์เทรดเซ็นเตอร์ ในนครนิวยอร์ก เมื่อวันที่ 11 กันยายน 2544 (9/11) โดยผู้ที่ก่อเหตุดังกล่าวเป็นสมาชิกของเครือข่ายก่อการร้าย ‘อัลเคดา’ หรือ ‘อัลกออิดะฮ์’ ไม่ใช่กลุ่มตาลีบัน ซึ่งเป็นกลุ่มการเมืองและกองกำลังทหารซึ่งปกครองอัฟกานิสถานอยู่

แต่กลุ่มผู้วางแผนก่อวินาศกรรม ซึ่งรวมถึง นายโอซามา บิน ลาเดน ออกปฏิบัติการโดยได้รับการช่วยเหลือปกปิดจากกลุ่มตาลีบัน ซึ่งปฏิเสธที่จะส่งตัว นายบิน ลาเดน ให้สหรัฐฯ ทำให้ตาลีบันตกเป็นเป้าหมายการโจมตีไปด้วย

ต้นกำเนิดกลุ่มตาลีบัน

ในช่วงทศวรรษที่ 80 อัฟกานิสถานอยู่ภายใต้การปกครองของสหภาพโซเวียต ก่อนจะต้องถอนตัวออกไปเพราะเผชิญการต่อต้านอย่างหนักจากกลุ่มนักรบที่ตอนนี้รู้จักกันในชื่อ ‘มูจาฮิดีน’ และในกลุ่มนั้นมี บิน ลาเดน รวมอยู่ด้วย และเป็นสหรัฐฯ นี่แหละที่จัดหาอาวุธและช่วยเหลือในการต่อต้านโซเวียตครั้งนี้

แต่การถอนตัวของโซเวียตทำให้เกิดสุญญากาศทางอำนาจในอัฟกานิสถาน ทำให้มูจาฮิดีนรวมตัวกันก่อตั้งเป็นกลุ่มตาลีบัน ภายใต้การนำของ มุลเลาะห์ โมฮัมเหม็ด โอมาร์ ผู้ต้องการสร้างสังคมอิสลาม ขับไล่อิทธิพลจากต่างชาติ เช่น โทรทัศน์ และดนตรี ออกไปจากประเทศ รวมทั้งบังคับใช้กฎหมาย ‘ชาริอะห์’ ซึ่งควบคุมสิทธิของผู้หญิงอย่างเข้มงวดเป็นพิเศษ พวกเขายึดครองอัฟกานิสถานได้เกือบทั้งหมดในปี 2544 ก่อนถูกสหรัฐฯ โค่นล้ม

สหรัฐฯ ต้องการอะไรจากการบุกอัฟกานิสถาน

เป้าหมายในการบุกอัฟกานิสถานของสหรัฐฯ ไม่ใช่การทำเพื่อปลดปล่อยประชาชนจากการกดขี่ของตาลีบัน หรือเพื่อโค่นล้มรัฐบาล แต่ที่พวกเขาอยู่ที่นั่นมาจนถึงตอนนี้ก็เพื่อไม่ให้อัฟกานิสถานถูกใช้เป็นฐานของกลุ่มก่อการร้ายอย่างพวกอัลเคดาอีก เหมือนกรณีของอิรัก ที่การถอนกำลังของพวกเขาทำให้เกิดสุญญากาศทางอำนาจ เปิดโอกาสให้กลุ่มติดอาวุธรัฐอิสลามลุกฮือขึ้นมา

แต่สิ่งที่สหรัฐฯ ต้องการจากการบุกอัฟกานิสถานนั้นเปลี่ยนไปเรื่อยๆ ในยุคประธานาธิบดีแต่ละคน ซึ่งความไร้จุดหมายนี้ได้รับการเปิดเผยในเอกสารการศึกษาภายในรัฐบาลที่เรียกว่า “อัฟกานิสถาน เพเพอร์ส” ปี 2558 ซึ่งรั่วไหลออกมา และถูกเผยแพร่สู่สาธารณะโดยสำนักข่าว วอชิงตัน โพสต์ ในปี 2562

เอกสารระบุว่า ผู้นำรัฐบาลชี้นำชาวอเมริกันไปในทางที่ผิด เกี่ยวกับสิ่งที่จะได้รับจากการบุกอัฟกานิสถานมานานแล้ว ขณะที่ผู้นำกองทัพอเมริกันบอกกับเจ้าหน้าที่รัฐบาลว่า สหรัฐฯ ไม่มีความพร้อมในการบุกอัฟกานิสถาน และชาวอเมริกันก็ไม่รู้ถึงขอบเขตของความผิดปกติในการทำสงครามครั้งนี้ด้วย

โจ ไบเดน ประธานาธิบดีสหรัฐฯ
โจ ไบเดน ประธานาธิบดีสหรัฐฯ

สหรัฐฯ ถอนทหาร ถึงเวลาแล้วหรือ?

คำสั่งถอนทหารของนายไบเดนครั้งนี้จะไม่มีการเปลี่ยนแปลง ไม่ว่าสถานการณ์ในอัฟกานิสถานระหว่างวันนี้จนถึงเส้นตายวันที่ 11 กันยายนจะเป็นอย่างไรก็ตาม โดยจะเหลือทหารไว้น้อยที่สุดเพื่อช่วยนักการทูตอเมริกัน และหลังจากนี้สหรัฐฯ จะช่วยเหลือในการเจรจาสันติภาพระหว่างรัฐบาลอัฟกันกับกลุ่มตาลีบัน

แต่คำถามสำคัญคือ นี่เป็นเวลาเหมาะสมที่จะถอนทหารแล้วหรือ ตามรายงานของสำนักข่าว ซีเอ็นเอ็น ไบเดนออกคำสั่งนี้โดยขัดต่อความต้องการของผู้บัญชาการกองทัพอเมริกัน ซึ่งกังวลว่ากลุ่มตาลีบันจะยึดครองรัฐบาลอัฟกัน หลังสหรัฐฯ ถอนตัวออกไป แล้วกลับมาเรืองอำนาจอีกครั้ง

“มีโอกาสที่กลุ่มตาลีบันจะได้รับชัยชนะในการต่อสู้มากขึ้น และรัฐบาลอัฟกันจะประสบปัญหาในการควบคุมกลุ่มตาลีบัน หลังกองกำลังต่างชาติถอนการสนับสนุน” เอกสารการประเมินความเสี่ยงทั่วโลกของหน่วยข่าวกรองสหรัฐฯ ระบุ

ด้านสมาชิกสภาคองเกรสจากทั้งพรรคเดโมแครตและพรรครีพับลิกัน ก็ออกมาแสดงความไม่เห็นด้วยต่อการถอนทหารออกจากอัฟกานิสถาน เช่น นายมิตช์ แมคคอนเนล ผู้นำเสียงข้างน้อยของพรรครีพับลิกันในวุฒิสภา ระบุว่า นี่เหมือนเป็นการห่ออัฟกานิสถานใส่กล่องของขวัญแล้วมอบให้กับกลุ่มตาลีบัน

หนทางสู่สันติภาพไม่ราบรื่น

จริงอยู่ว่าหลังจากสหรัฐฯ ในยุครัฐบาลอดีตประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ลงนามข้อตกลงสันติภาพกับกลุ่มตาลีบันเมื่อปีก่อน การปะทะกันในอัฟกานิสถานก็ลดลงอย่างเห็นได้ชัด แต่เมื่อเข้าสู่ปี 2564 ตาลีบันปรับยุทธศาสตร์ใหม่ ใช้ปฏิบัติการทางทหารมากขึ้น โดยไม่โจมตีกองกำลังต่างชาติ แต่มุ่งเล่นงานกองทัพรัฐบาลอัฟกัน

ขณะที่ นายอับดุลเลาะห์ อับดุลเลาะห์ ประธานสภาสูงเพื่อความปรองดองแห่งชาติของอัฟกานิสถาน กล่าวหลังไบเดนประกาศวันถอนทหารใหม่ว่า การถอนตัวของกองกำลังต่างชาติหมายความว่า เราต้องหาทางอยู่ร่วมกัน “เราเชื่อว่าไม่มีผู้ชนะในสงครามอัฟกัน และเราหวังว่าตาลีบันจะตระหนักเช่นเดียวกัน”

แต่ผู้นำตาลีบันบางคนอาจไม่รู้สึกเช่นนั้น นักข่าวของสำนักข่าว บีบีซี ได้ลงพื้นที่พูดคุยกับสมาชิกระดับสูงของกลุ่มตาลีบันชื่อ ฮาจี เฮคมัต ที่ตอนนี้เป็นนายกเทศมนตรีเงาของเขตบัล์คห์ ซึ่งห่างจากเมืองมาซาร์-อี-ชาริฟ ที่รัฐบาลปกครองอยู่ไม่ไกล ทำให้รู้ว่า กลุ่มตาลีบันไม่ได้มองตัวเองเป็นกลุ่มกบฏ แต่เป็นรัฐบาลที่กำลังรอกลับไปมีอำนาจอีกครั้ง

ฮาจี เฮคมัต เรียกกลุ่มของตัวเองตลอดว่า “รัฐเอมิเรตส์อิสลามอัฟกานิสถาน” ซึ่งเป็นชื่อที่ตาลีบันใช้สมัยครองอำนาจ พร้อมประกาศกร้าวว่า “เราชนะสงครามนี้ และอเมริกาเป็นฝ่ายแพ้” นายเฮคมัตยังประณามรัฐบาลอัฟกานิสถาน หรือที่เขาเรียกว่า “คณะบริหารกรุงคาบูล” ว่ามีแต่การทุจริต และไม่เป็นอิสลาม ซึ่งไม่แน่ชัดว่าผู้นำตาลีบันคนอื่นๆ มีมุมมองแบบเดียวกันหรือไม่ แต่ดูเหมือนหนทางสู่สันติภาพคงไม่ราบรื่นนัก

“นี่คือญิฮาด” นายเฮคมัตกล่าว “นี่คือการสักการะ เราไม่ได้ทำเพื่ออำนาจ แต่เพื่อพระอัลเลาะห์และกฎของพระองค์ เพื่อนำกฎหมายชาริอะห์มาสู่ประเทศนี้ ใครก็ตามที่ขัดขวาง เราจะต่อสู้กับพวกเขา”

ประชาชนกลัวกลับสู่ยุคมืด

บีบีซีบอกด้วยว่า ตอนนี้ตาลีบันวางโครงสร้างผู้นำเงา จัดเจ้าหน้าที่ดูแลเรื่องต่างๆ ในเขตที่พวกเขาควบคุม ตาลีบันซึ่งเคร่งครัดเรื่องความเป็นอนุรักษนิยม เคยห้ามผู้หญิงศึกษา ตอนนี้เริ่มให้เด็กหญิงเข้าเรียน แต่ยังไม่มีการสอนวิชาศิลปะ และวิชาสร้างความเป็นพลเมือง โดยแทนที่ด้วยหลักศาสนาอิสลาม พวกเขายังอนุญาตให้ผู้หญิงทำงานที่คลินิก และไปไหนมาไหนในหมู่บ้านได้อย่างอิสระ

อย่างไรก็ตาม ชาวอัฟกานิสถานโดยเฉพาะในเมืองต่างๆ ที่เงื้อมมือของตาลีบันยังเอื้อมไม่ถึง กลัวว่ากลุ่มติดอาวุธกลุ่มนี้จะปลุกรัฐอิสลามอันโหดร้ายเหมือนช่วงทศวรรษที่ 90 ขึ้นมา พรากเสรีภาพที่คนหนุ่มสาวมากมายได้รับในช่วง 2 ทศวรรษที่ผ่านมาไป

ชาวบ้านผู้ไม่ประสงค์ออกนามคนหนึ่ง บอกกับบีบีซีว่า ตาลีบันมีกฎเข้มงวดมากกว่าที่พวกเขาบอกกับบีบีซี บ่อยครั้งที่ชาวบ้านถูกตบหรือทุบตีเพราะโกนเครา หรือโดนทุบวิทยุเพราะฟังเพลง “ผู้คนไม่มีทางเลือกนอกจากต้องทำตามที่พวกเขาบอก แม้แต่ปัญหาเล็กน้อยพวกเขาก็ลงไม้ลงมือ ผู้คนต่างหวาดกลัว”

บีบีซี ได้ถามนายเฮคมัตด้วยว่า การปกครองของตาลีบันในอดีตผิดพลาดหรือไม่ และพวกเขาจะทำแบบเดิมอีกหรือเปล่า และได้รับคำตอบว่า “ตาลีบันเมื่อก่อนกับตอนนี้คือสิ่งเดียวกัน หากเปรียบเทียบตอนนั้นกับตอนนี้ไม่มีอะไรเปลี่ยนแปลง แต่แน่นอนว่ามีความเปลี่ยนแปลงในตัวบุคคล บางคนแข็งกร้าวกว่า ขณะที่บางคนใจเย็นกว่า เป็นเรื่องปกติ”

สำหรับรัฐบาลสหรัฐฯ นี่อาจเป็นเวลาเหมาะสมแล้วที่จะยุติปฏิบัติการทางทหารในอัฟกานิสถาน หลังจากสูญเสียเจ้าหน้าที่ถึง 2,488 นาย กับงบประมาณอีกหลายล้านล้านดอลลาร์สหรัฐไปกับสิ่งที่ไม่มีเป้าหมายชัดเจน ขณะที่สำหรับตาลีบัน นี่เป็นสิ่งที่ควรเกิดขึ้นตั้งนานแล้ว แต่สำหรับชาวอัฟกัน การจากไปของกองกำลังต่างชาติอาจทำให้พวกเขาต้องกลับไปอยู่ภายใต้การปกครองของตาลีบันตามเดิม และทำให้สิ่งที่ต่อสู้กันมาตลอด 20 ปี กลายเป็นความสูญเปล่า.



ผู้เขียน: H2O

ที่มา: BBC, CNN

กราฟิก: Phantira

แท็กที่เกี่ยวข้อง

ถอนทหารspecial contentสหรัฐอัฟกานิสถานตาลีบันสงครามโจ ไบเดนอัลเคดาวินาศกรรมเวิลดเทรดเซ็นเตอร์ก่อการร้ายข่าวต่างประเทศpremium content

คุณอาจสนใจข่าวนี้

thairath-logo

ApplicationMy Thairath

ios-app-logoandroid-app-logohuawei-app-logo
Trendvg3 logo
วันเสาร์ที่ 15 พฤษภาคม 2564 เวลา 09:36 น.