เมื่อสัปดาห์ก่อน ศาลจังหวัดที่ซัปโปโร ของญี่ปุ่น มีคำพิพากษาในคดีคู่รักเพศเดียวกัน 13 คู่ ยื่นฟ้องต่อศาลใน โตเกียว โอซากา ซัปโปโร และ นาโกยา เมื่อ 14 ก.พ. 2562 เพื่อเรียกร้องความเป็นธรรมและค่าเสียหาย ต่อการ ไม่ยอมรับการสมรสของเพศเดียวกัน โดยศาลมีคำตัดสินว่า “การห้ามคู่รักเพศเดียวกันแต่งงานกันนั้น ถือเป็นการกระทำที่ขัดต่อสิทธิและละเมิดการรับรองความเท่าเทียมตามรัฐธรรมนูญ” ซึ่งสร้างความฮือฮาไปทั่วโลก หลายฝ่ายยังมองว่าคำพิพากษาครั้งนี้ “เป็นชัยชนะในเชิงสัญลักษณ์” ในประเทศที่อาจเรียกได้ว่าสิทธิของชาว LGBTQ ค่อนข้างล้าหลังกว่าประเทศที่พัฒนาแล้วส่วนใหญ่ แต่อย่างไรก็ตาม ผู้พิพากษาได้ยกเลิกคำร้องขอที่เรียกร้องค่าชดเชยจำนวน 1 ล้านเยน สำหรับความเสียหายทางจิตใจ
แม้คำตัดสินดังกล่าวจะยังไม่ได้ทำให้การแต่งงานของเพศเดียวกันเป็นสิ่งที่ถูกต้องตามกฎหมายและไม่มีผลบังคับใช้ทั่วประเทศ เนื่องจากยังเป็นการต่อสู้ในศาลชั้นต้นที่ซัปโปโร ศาลเดียวเท่านั้น แต่ถือว่าเป็นเรื่องที่น่าประหลาดใจ เป็นความก้าวหน้าที่น่ายินดี และยังอาจเป็นจุดเปลี่ยนในการแก้ไขกฎหมาย เมื่อศาลมีแนวคำพิพากษาว่าขัดต่อรัฐธรรมนูญ ดังนั้น จึงต้องกระตุ้นไปที่ฝ่ายนิติบัญญัติที่ต้องปรับเปลี่ยน แก้ไขกฎหมาย โดยเคารพต่อหลักความเสมอภาคตามรัฐธรรมนูญ ซึ่งหนทางนั้นยังอีกยาวไกล แต่ก็เปี่ยมด้วยความหวัง
ญี่ปุ่นเป็นประเทศเดียวในกลุ่มประเทศอุตสาหกรรม G7 ที่ยังไม่ยอมรับการสมรสของเพศเดียวกันโดยสิ้นเชิง แม้ว่าจะมีบางท้องถิ่นอย่าง เขตชิบูยะ ในกรุงโตเกียว ดำเนินการออกหนังสือรับรองความสัมพันธ์ในฐานะ คู่ชีวิต (Partnership Certificates) มาตั้งแต่ปี 2558 แม้ว่าจะไม่มีผลผูกพันเช่นสามี-ภรรยาตามกฎหมาย และมีข้อจำกัดอยู่มาก เพราะเป็นการรับรองการใช้ชีวิตร่วมกันตามความเป็นจริง ในขณะที่ไต้หวันเป็นที่แรกในเอเชียที่รับรองการแต่งงานของเพศเดียวกัน อนุญาตให้จดทะเบียนสมรสได้อย่างถูกต้องตามกฎหมายในเดือนพฤษภาคม 2562 ส่วนประเทศไทยนั้นก็อยู่ระหว่างการพิจารณาร่างกฎหมายคู่ชีวิต ซึ่งเป็นกฎหมายรับรองคู่สมรสเพศเดียวกัน
...
นอกจากนี้ จากการสำรวจความคิดเห็นชาวญี่ปุ่น 60,000 คน โดยบริษัทเดนท์สุ ในปี 2561 พบว่ามากกว่า 78% เห็นด้วยหรือมีแนวโน้มที่จะเห็นด้วยกับการแต่งงานของเพศเดียวกัน แต่ก็ยังพบว่ามากกว่า 65% ไม่เคยเปิดเผยว่าตนเป็น LGBTQ ชี้ให้เห็นว่าสังคมต้องการมากกว่ากฎหมาย เพื่อความเท่าเทียมทางเพศอย่างแท้จริง.
อมรดา พงศ์อุทัย