พรุ่งนี้ไม่มีอะไรแน่นอน

ต้น พ.ศ. 2547 ผมตามทีมค้นคว้าหาข้อมูลการกินของอดีตอารยธรรมที่ยิ่งใหญ่ของโลก โดยต้องเดินทางไปหลายประเทศ เช่น มองโกเลีย กรีซ ญี่ปุ่น นิวซีแลนด์ และบัลแกเรีย ทุกประเทศได้รับความสะดวกดีเยี่ยม ยกเว้นที่กรีซ เพราะในตอนนั้นประชาชนคนทั้งประเทศตื่นเต้นกับการเป็นเจ้าภาพการแข่งขันกีฬาโอลิมปิกที่จะจัดระหว่าง 13-29 สิงหาคม 2547

เดิมรัฐบาลกรีซจะกู้มาใช้จ่ายเรื่องโอลิมปิกเพียง 5,500 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ และฝันเฟื่องเรื่องจะปั่นเงินจากการท่องเที่ยวมาใช้คืน แต่พอเอาเข้าจริงๆค่าใช้จ่ายขยายบานปลายขึ้นหลักหมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐฯ ทำให้กรีซเจอปัญหาขาดดุลงบประมาณที่สูงกว่าเกณฑ์ที่สหภาพยุโรปกำหนดกับสมาชิกไว้ไม่ให้เกินร้อยละ 3 ของจีดีพี

สถาบันจัดอันดับความน่าเชื่อถือ Standard & Poor’s เตือนกรีซให้คุมการใช้จ่ายให้เข้มงวด แนะให้รัฐจัดเก็บภาษีให้มีประสิทธิภาพเพื่อลดปัญหาการขาดดุลงบประมาณและหนี้สาธารณะ ตอนที่ผมไปกับทีมงานของพ่อในครั้งนั้น กรีซมีอัตราหนี้สาธารณะอยู่ที่ระดับร้อยละ 102

หลังมหกรรมกีฬาโอลิมปิก กรีซก็ประสบพบภาวะใกล้ล้มละลาย ความวุ่นวายขายปลาช่อนเกิดขึ้นทุกตรอกซอกมุมของประเทศดังที่ผู้อ่านท่านคงจะเคยได้ยินมาบ้างแล้ว ตอนนั้น ประชาชนคนกรีกด่ารัฐบาลในอดีตว่าทะลึ่งหน้าใหญ่ใจโตไปรับเป็นเจ้าภาพกีฬาโอลิมปิกซึ่งต้องใช้สตางค์มาก ขณะที่สถานะทางเศรษฐกิจของประเทศไม่พร้อม

ภายหลัง ผมมีโอกาสไปกรีซอีกหลายครั้ง พบว่าสนามกีฬาต่างๆที่เคยใช้ในการแข่งขันกีฬาโอลิมปิก ไม่มีการนำไปต่อยอดเพื่อใช้ประโยชน์เหมือนในประเทศอื่น ทุกแห่งรกร้างว่างเปล่า พังทลายเสียหายผุพัง เงินหลายหมื่นล้านบาทที่ใช้ไปในการสร้างสนามกีฬาไม่ก่อประโยชน์ทางเศรษฐกิจ แถมยังมีภาระด้านดอกเบี้ยให้กับรัฐบาลรุ่นต่อๆมา

อีกประเทศหนึ่งซึ่งกำลังเจอปัญหาอยู่ตอนนี้ก็คือญี่ปุ่น ญี่ปุ่นจะต้องเป็นเจ้าภาพจัดการแข่งขันกีฬาโอลิมปิกระหว่าง 24 กรกฎาคม -9 สิงหาคม 2020 ทว่า ในห้วงช่วงปีที่แล้วเกิดวิกฤติโควิด-19 รัฐบาลญี่ปุ่นตัดสินใจเลื่อนมาจัดระหว่าง 23 กรกฎาคม - 8 สิงหาคม 2021

ผมยังมองไม่ออกบอกไม่ถูกว่าญี่ปุ่นจะจัดกีฬาโอลิมปิกในปีนี้ได้ยังไง เพราะวิกฤติโควิด-19 ยังไม่เบาลงเลย ญี่ปุ่นลงทุนกับงานนี้ไปแล้ว 1.35 ล้านล้านเยน หรือ 3.9 แสนล้านบาท ถ้าไม่ได้จัด เงินที่ลงทุนไปแล้วก็จะลอยหายไปในอากาศ แถมญี่ปุ่นยังต้องคืนมัดจำค่าโฆษณาที่เป็นเงินนับแสนล้านบาท ต้องคืนค่าลิขสิทธิ์ในการถ่ายทอดสด โรงแรมต่างๆที่มีคนจองไว้เต็มก็ต้องคืนค่ามัดจำ ค่าตั๋วเครื่องบิน ค่าเช่ารถ ตั๋วเข้าชมกีฬาที่ขายล่วงหน้าไปแล้วหลายล้านใบก็ต้องคืน บ้านพักนักกีฬาสร้างมาแล้วก็ไม่มีใครอยู่ สนามแข่งขันทั้งที่รีโนเวทและสร้างใหม่ รวมทั้งแหล่งท่องเที่ยวต่างๆที่สร้างขึ้นมาใหม่ใกล้สนามกีฬาก็จะไม่มีการเปิดใช้

ถ้าญี่ปุ่นเลื่อนการแข่งขันไปใน ค.ศ.2022 ก็จะไปชนกับโอลิมปิกฤดูหนาวที่ปักกิ่ง หากเลื่อนไป ค.ศ.2023 ก็จะใกล้กับกีฬาโอลิมปิกฤดูร้อนที่ฝรั่งเศสจะจัดใน ค.ศ.2024 ความเสียหายเบื้องต้นที่เกิดจากการจัดโอลิมปิกไม่ได้ในครั้งนี้มีมากกว่า 1.6 ล้านล้านเยน หรือ 4.6 แสนล้านบาท

วิกฤติโควิด-19 ไม่ได้สร้างความเสียหายให้กับเศรษฐกิจเพียงอย่างเดียว ทว่าได้ทำลายความหวังของการเป็นเจ้าภาพของผู้คนชนญี่ปุ่นทั้งประเทศ ญี่ปุ่นเคยเป็นเจ้าภาพโอลิมปิกใน ค.ศ. 1964 (พ.ศ. 2507) จากนั้นก็เสนอตัวเป็นเจ้าภาพอีกหลายครั้ง แต่ก็ผิดหวังมาโดยตลอด

กำลังนั่งเขียนหนังสือเพลินๆ ใครไม่รู้เปิดเพลงเดือนเพ็ญลอยมาให้ได้ยิน “เดือนเพ็ญ สวยเย็นเห็นอร่าม...” ฟังเพลงนี้แล้วนึกถึงโครงการจะพาคนไทยไปดวงจันทร์ของท่านหนึ่ง

ขณะกำลังฝันเฟื่องเรื่องคนไทยจะไปดวงจันทร์ เพลงเดือนเพ็ญก็จบลง พร้อมกับเสียงเพลงใหม่ “พรุ่งนี้ไม่มีอะไรแน่นอน” ที่ร้องโดยสนิท ศ. ก็ดังขึ้นมา

พรุ่งนี้ไม่มีอะไรแน่นอน เราจึงควรประหยัดเงินไว้ใช้ในเรื่องจำเป็นดีกว่าครับ.

นิติการุณย์ มิ่งรุจิราลัย
songlok1997@gmail.com