เมื่อเร็วๆนี้ ทีมนักบรรพชีวินวิทยาจากญี่ปุ่นและจีน ประกาศการค้นพบซากดึกดำบรรพ์หรือซากฟอสซิล (fossil) ของนกที่อาศัยอยู่ช่วงต้นยุคครีเตเชียส ลงวารสาร Communications Biology ซึ่งทีมนักบรรพชีวินวิทยากลุ่มนี้อธิบายว่าคุณสมบัติของซากฟอสซิลนกโบราณดังกล่าวแสดงถึงประวัติศาสตร์วิวัฒนาการของนก
ซากฟอสซิลนี้ถูกค้นพบในเหมืองนอกเมืองคัตซึยามะ ทางภาคกลางของญี่ปุ่น สถาบันวิจัยไดโนเสาร์แห่งมหาวิทยาลัยฟุคุอิและแหล่งข้อมูลอื่นๆ ยืนยันว่าซากถูกขุดขึ้นในเดือน ส.ค.2556 จากพื้นที่ที่เชื่อกันว่ามีอายุเก่าแก่ถึง 120 ล้านปี เป็นช่วงต้นยุคครีเตเชียส ซากฟอสซิลนกดังกล่าวถูกตั้งชื่อว่า ฟุคุอิเทอริกซ์ พรีมา (Fukuipteryx prima) ซากถูกเก็บรักษาไว้ในแบบ 3 มิติ ช่วยให้นักบรรพชีวินวิทยาศึกษาโครงกระดูกและวิเคราะห์ว่านกมีชีวิตอยู่ในยุคใด รวมถึงยังทำให้รู้ว่านกมีขนสีน้ำตาลและมีขนาดเท่ากับนกพิราบยุคใหม่
ก่อนหน้านี้ นกที่เก่าแก่ที่สุดจากยุคครีเตเชียสถูกพบในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของจีน แตกต่างจากฟุคุอิเทอริกซ์ พรีมา ตรงที่ไม่มีกระดูกส่วนหางเชื่อมต่อกันเป็นชิ้นเดียวที่เรียกว่าไพโกสไตล์ (pygostyle) ทำหน้าที่เป็นจุดยึดสำหรับขนหางและกล้ามเนื้อ ขณะที่ฟุคุอิเทอริกซ์ พรีมา กลับมีไพโกสไตล์ ในบางแง่มุมชี้ให้เห็นว่ามันมีเส้นทางวิวัฒนาการไปสู่นกยุคใหม่ในปัจจุบัน แต่แม้จะมีไพโกสไตล์ ฟุคุอิเทอริกซ์ พรีมา ก็มีหลายอย่างที่เหมือนกับอาร์คีออปเทอริกซ์ (Archaeopteryx) หนึ่งในสกุลของไดโนเสาร์เธอโรพอดที่เป็นญาติใกล้ชิดกับนก และการค้นพบนี้ถือเป็นซากฟอสซิลแรกของนกจากต้นยุคครีเตเชียสที่พบนอกประเทศจีน.
ภาพสร้างขึ้นใหม่ของ Fukuipteryx prima. Credit : Masanori Yoshida