นอกจากเรียนปริญญาโท สถาบันเทคโนโลยีแมสซาชูเสตส์ (MIT) ที่ฮ่องกงแล้ว ผมยังบริหารภัตตาคารในสาธารณรัฐประชาชนจีนด้วยบริษัท Balance Restaurants Group ซึ่งจดทะเบียนในฮ่องกงด้วย ผมจึงต้องไปฮ่องกงบ่อย การประท้วงวุ่นวายทำให้ฮ่องกงเป็นที่สนใจของคนทั้งโลก หลายท่านไม่เข้าใจว่า ทำไมชาวฮ่องกงต้องออกมาประท้วงกันอย่างยืนหยัด แม้แต่จะโดนแก๊สน้ำตา ระเบิดฟองน้ำ สเปรย์พริกไทย และไม้ตะบอง แต่ทุกคนก็ไม่หวั่น แถมยังสู้กับตำรวจด้วยร่ม ท่อนไม้ และวัสดุอื่น
ผมชอบฮ่องกงตรงที่มีความเก่าและความใหม่อยู่ในสถานที่เดียวกัน มีการขุดพบวัตถุโบราณสมัยวัฒนธรรมหลงชาน สมัยยุคหินใหม่ หรือ 5 พันปีที่แล้ว จีนเพิ่งเข้ามาตั้งค่ายทหารและฐานทัพเรือในสมัยราชวงศ์ถัง ฮ่องกงเพิ่งเป็นมณฑลของจีนในสมัยราชวงศ์หมิงนี่เอง พอถึง ค.ศ.1729 ราชวงศ์ชิงห้ามค้าฝิ่น และให้ชาวต่างชาติค้าขายได้เฉพาะตอนภาคใต้ของกว่างตงเท่านั้น
ทุกครั้งที่มีการนัดกันที่ฮ่องกง ผมต้องถามผู้นัดว่าเจอกันที่ส่วนไหนของฮ่องกง ฮ่องกงมีพื้นที่ 1,031 ตร.กม. เป็นเกาะฮ่องกง 75 ตร.กม. แหลมเกาลูนและเกาะสโตนคัตเตอส์ 8 ตร.กม. ดินแดนใหม่รวมหมู่เกาะ 948 ตร.กม. พลเมืองฮ่องกงมี 10 ล้านคน เพราะความที่มีท่าเรือน้ำลึกดีที่สุดแห่งหนึ่งของโลก ฮ่องกงจึงกลายเป็นศูนย์กลางเศรษฐกิจที่สำคัญที่สุดของทวีปเอเชีย
เมื่อจีนห้ามค้าฝิ่น อังกฤษก็ส่งทูตมาเปิดการค้า ทว่าจีนไม่เอาด้วย อังกฤษจึงต้องเปิดศึกเมื่อ ค.ศ.1839 เพื่อยึดฮ่องกง เพื่อใช้ ฮ่องกงเป็นทางผ่านเอาฝิ่นเข้าไปในจีน ผลของการรบ อังกฤษยกพลขึ้นบก ปักธง และประกาศยึดฮ่องกงได้เมื่อ 26 มกราคม 1841
เมื่ออังกฤษยึดฮ่องกงได้แล้ว พวกบริษัทต่างชาติในจีนก็แห่กันย้ายมาซื้อที่ดินเพื่อเปิดธุรกิจในฮ่องกง จากนั้นอังกฤษก็บังคับให้จีนลงนามในสนธิสัญญาหนานจิง ในสัญญาระบุให้จีนยกฮ่องกงแก่อังกฤษ จากนั้นอังกฤษก็เริ่มสร้างถนนหนทาง โบสถ์ วิหาร บ้านเรือน จัดให้มีการเก็บภาษีที่ดินและการประมูลฝิ่น ตามด้วยการประกาศใช้กฎหมายอังกฤษปกครองฮ่องกง
...
ธรรมชาติของฝรั่งมังค่า ได้คืบเอาศอก ได้ศอกเอาวา ค.ศ.1856 อังกฤษก็ทำสงครามแอร์โรว์ หรือสงครามฝิ่นครั้งที่ 2 กับจีน เมื่อชนะ อังกฤษก็บังคับให้จีนลงนามในสนธิสัญญาเทียนจินและยืนยันด้วยอนุสัญญาปักกิ่ง ให้จีนยกคาบสมุทรเกาลูนและเกาะสโตนคัตเตอส์ รวมกับเกาะฮ่องกงของอังกฤษ และบังคับให้มีการค้าฝิ่นในจีนได้โดยเสรี
อังกฤษให้คนฮ่องกงเข้าร่วมในสภานิติบัญญัติได้ แต่ห้ามไปยุ่งย่ามในสโมสรของชาวตะวันตก ออกกฎหมายห้ามคนเอเชียมีที่ดินวิวสวยบนยอดเขา ที่ดินผืนสวยมองเห็นวิวทะเลจากมุมสูงต้องเป็นของชาวตะวันตกเท่านั้น จากนั้นอังกฤษก็สร้างรถเคเบิลสายแรกของเอเชียขึ้นไป
ดร.ซุน ยัต เซน เรียนวิทยาลัยแพทย์ฮ่องกงและตั้งสมาคมปฏิวัติถงเหมินหุ้ยเพื่อล้มล้างราชวงศ์ชิงที่นี่ จนสามารถล้มราชวงศ์ชิงได้สำเร็จเมื่อ ค.ศ.1911 และตั้งสาธารณรัฐจีนได้ใน ค.ศ.1912
ค.ศ.1926 อังกฤษประกาศเปลี่ยนชื่อจาก Hongkong ไปเป็น Hong Kong อีก 10 ปีต่อมา ฮ่องกงก็กลายเป็นศูนย์กลางการบินของโลกตะวันออก มีสนามบินชื่อไคตั๊ก โดยมีเครื่องบินลำแรกบินมาจากกรุงลอนดอน
ระหว่างสงครามโลกครั้งที่ 2 อังกฤษโดนญี่ปุ่นตีจนม่อยกระรอก จนอังกฤษต้องยกฮ่องกงให้ญี่ปุ่นปกครองอยู่นาน 3 ปี 8 เดือน ญี่ปุ่นเข้ามาตอนแรกคนฮ่องกงก็เฮ เฮ เฮ ทว่าต่อมาทหารญี่ปุ่นเริ่มทรมานคนอังกฤษและคนพื้นเมือง ยึดทรัพย์สินคนฮ่องกงส่งกลับไปที่ญี่ปุ่น อ้าวเฮ้ย ไม่ใช่แล้วมั้ง นอกจากไม่เฮแล้ว คนฮ่องกงยังหันไปช่วยอังกฤษต่อต้านญี่ปุ่น
สงครามโลกจบลง ญี่ปุ่นออกไปจนหมดฮ่องกงแล้ว ค.ศ.1946 คนฮ่องกงจึงตั้งสายการบินแห่งชาติของตนเองที่มีชื่อว่า “คาเทย์แปซิฟิก”
พรุ่งนี้ขออนุญาตมารับใช้กันต่อครับว่า ยุคที่แผ่นดินใหญ่ถูกปกครองโดยคอมมิวนิสต์ ที่ฮ่องกงเป็นอย่างไร.
นิติการุณย์ มิ่งรุจิราลัย
songlok1997@gmail.com