(Forbes Quarry cranium. Credit : Trustees of the Natural History Museum)

ซากดึกดำบรรพ์หรือฟอสซิล (fossil) ของมนุษย์นีแอนเดอร์ธัล (Neanderthals) แห่งยิบรอลตาร์ เป็นหนึ่งในซากฟอสซิลที่มีชื่อเสียงมากที่สุดในวงการบรรพชีวินวิทยาว่ากันว่าเป็นซากเก่าแก่ที่สุดชนิดหนึ่ง ค้นพบที่เหมืองฟอร์บส์ (Forbes 'Quarry) เมื่อ พ.ศ.2391 และพบที่หอคอยเฝ้าดูข้าศึก เดวิล’ส ทาวเวอร์ (Devil's Tower) ปี พ.ศ.2469

ล่าสุด มีการวิจัยใหม่เกี่ยวกับซากฟอสซิลมนุษย์นีแอนเดอร์ธัลจากยิบรอลตาร์ ซึ่งเป็นการทำงานร่วมกันระหว่างพิพิธภัณฑ์ประวัติศาสตร์ธรรมชาติในอังกฤษ และสถาบันมักซ์ พลังค์ ที่ศึกษาด้านมานุษยวิทยาวิวัฒนาการ ทีมวิจัยได้สกัดดีเอ็นเอจากซากฟอสซิลดังกล่าวได้เป็นครั้งแรก ทำให้ยืนยันเพศของเจ้าของกะโหลกศีรษะได้ จากการวิเคราะห์พบว่าซากจากเดวิล’ส ทาวเวอร์นั้นเป็นเพศชาย ส่วนซากจากเหมืองฟอร์บส์เป็นผู้ใหญ่เพศหญิง มีลักษณะทางพันธุกรรมคล้ายกับมนุษย์ยุคก่อนหน้าช่วงราวๆ 60,000-120,000 ปีในแถบยุโรปและเอเชียตะวันตก

นักวิจัยเผยว่าการวิจัยถือว่าท้าทายมาก เนื่องจากการศึกษาดีเอ็นเอโบราณนั้นค่อนข้างยุ่งยากซับซ้อน เพราะซากเหล่านี้มีอายุเก่าแก่และอยู่ในสภาพอากาศอบอุ่น แต่ผลการวิจัยทำให้มองเห็นความเป็นไปได้ที่จะวิเคราะห์ดีเอ็นเอในซากฟอสซิลที่มีการปนเปื้อนสูงจากภูมิอากาศที่ค่อนข้างอบอุ่นได้เช่นกัน เชื่อว่าจะเป็นแนวทางที่จะฟื้นฟูดีเอ็นเอโบราณที่อาจนำมาใช้เปรียบเทียบกันได้จากภูมิภาคอื่นๆ เช่น แอฟริกาเหนือ ตะวันออกกลาง และจีน.