พ.ศ.2562 ครบรอบ 60 ปีที่ทะไลลามะองค์ปัจจุบันซึ่งเป็นองค์ที่ 14 ลี้ภัยจากจีนไปยังเมืองธรรมศาลาของอินเดีย นักวิเคราะห์งานการเมืองระหว่างประเทศทำนายทายทักตรงกันว่า สหรัฐฯจะใช้อีกหนึ่งเครื่องมือเล่นงานจีน เครื่องมือที่ว่าคือ ทิเบตและทะไลลามะ
ตอนนี้ก็มีเค้าแล้วครับ เมื่อสภาผู้แทนราษฎรและวุฒิสภาของสหรัฐฯมีมติเสียงข้างมากผ่านร่างพระราชบัญญัติเปิดเขตการปกครองตนเองทิเบตของจีนให้กว้างขึ้น ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ลงนามรับรองพระราชบัญญัติฉบับที่ว่าเมื่อ 19 ธันวาคม 2561 แถมยังจะใช้มาตรการตอบโต้กับข้าราชการจีนเป็นรายบุคคลที่ต่อต้านพระราชบัญญัติฉบับนี้ สหรัฐฯส่งสัญญาณชัดนะครับว่า พ.ศ.2562 สหรัฐฯต้องการแทรกแซงกิจการภายในของจีน
เดิมทะไลลามะเป็นเพียงตำแหน่งผู้นำทางศาสนาของทิเบต กระทั่ง พ.ศ.1185-2502 ก็เป็นตำแหน่งที่ทำหน้าที่ทั้งผู้นำศาสนาและการปกครอง การเลือกทะไลลามะใช้วิธีเลือกจากผู้พิสูจน์ได้อย่างชัดเจนว่าเป็นผู้กลับชาติมาเกิดของทะไลลามะองค์ที่แล้ว
นอกจากจะเป็นผู้นำทางศาสนาและการปกครองของทิเบตแล้ว ทะไลลามะยังมีฐานะพิเศษคือเป็นผู้ปกป้องชาวทิเบตทั้งหลายทั้งปวง เป็นพระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวร ศาสนาของทิเบตเป็นศาสนาพุทธมหายานนิกายวัชรยาน ที่เชื่อการกลับชาติมาเกิดของทะไลลามะ
คนทิเบตเชื่อว่าท่านเทนซิน กยัตโซ ซึ่งเป็นทะไลลามะองค์ที่ 14 ในปัจจุบันคือทะไลลามะองค์เดียวกับ 13 องค์ที่แล้วมา หลักการคัดเลือกก็คือ เมื่อทะไลลามะองค์หนึ่งมรณภาพ ก็จะตั้งลามะองค์ที่เด่นที่สุดเป็นผู้สำเร็จราชการในทิเบต อีก 3-4 ปีต่อมา ผู้สำเร็จราชการก็จะแสวงหาผู้กลับชาติมาเกิด โดยเลือกจากเด็กชายทั้งหลายที่เกิดหลังจากทะไลลามะองค์ก่อนมรณภาพไปในระหว่าง 49 วันถึง 2 ปี
วิธีการทดสอบมีหลายอย่างครับ เช่น นำของใช้ส่วนตัวของทะไลลามะองค์ที่มรณภาพมาปนกับข้าวของอื่นๆ ที่คล้ายคลึงกัน เด็กชายคนที่สามารถพิสูจน์ได้ว่า จำสิ่งของเครื่องใช้ในชาติก่อนของทะไลลามะได้ก็จะได้รับเลือกเป็นทะไลลามะองค์ใหม่ ทุกคนในทิเบตต่างเชื่อว่าท่านเป็นทะไลลามะองค์เดิมกลับชาติมาเกิด แม้ว่าจะได้ตำแหน่งทะไลลามะตั้งแต่เด็ก แต่ท่านก็ต้องศึกษาเล่าเรียนและจะได้เริ่มปกครองทิเบตก็ต่อเมื่ออายุ 18 ปีแล้ว
...
เพราะทะไลลามะและทิเบตจะเป็นประเด็นที่ข่าวระหว่างประเทศจะพูดถึงในปีหน้า เปิดฟ้าส่องโลกจึงขอนำเรื่องทะไล
ลามะมารับใช้ซะปลายปีนี้ เพื่อเมื่อได้ยินข่าวจะได้เข้าใจเรื่องราวตลอด ทะไลลามะองค์ที่ 1 คือ ท่านเกนดุน ดรูบา เป็นภิกษุผู้ทรงความรู้ เป็นนักเขียน เป็นผู้สร้างวัดตาชิหลุนโป เป็นเจ้าอาวาสองค์แรกของวัดนี้ หลังจากมรณภาพแล้ว คนทิเบตเชื่อว่าวิญญาณของท่านกลับชาติมาเกิดอีกเป็นทะไลลามะองค์ที่ 2 ชื่อว่าท่านเกนดุน กยัตโซ
ท่านหนึ่งไปมองโกเลีย กลับมาก็เขียนอรรถาธิบายขยายความลงในสื่อออนไลน์ว่า มองโกเลียนับถือศาสนาพุทธนิกายวัชรยานมาเกินพันปี ขอเรียนว่าไม่ใช่ครับ คนมองโกเลียนับถือพระพุทธศาสนานิกายวัชรยาน ทะไลลามะองค์ที่ 3 คือท่านโซนัม กยัตโซได้รับเชิญไปมองโกเลียเมื่อ พ.ศ.2121 หรือเมื่อ 440 ปีที่แล้วนี่เองครับ ขณะที่พำนักพักอาศัยอยู่ในมองโกเลีย ท่านโน้มน้าวข่านมองโกลและบริวารให้หันมานับถือศาสนาพุทธนิกายวัชรยาน
ทะไลลามะองค์ที่ 4 คือ ท่านยอนเดน กยัตโซ องค์ที่ 5 คือ ท่านโลซาง กยัตโซ และองค์ที่ 5 นี่ล่ะครับที่ทรงเริ่มมีอำนาจทางการปกครองและทางศาสนาอย่างเต็มที่ในทิเบต เมื่อ พ.ศ. 2185 ตั้งแต่นั้นมา ทะไลลามะตัดสินเรื่องทุกเรื่องด้วยพระองค์เอง และท่านเป็นผู้สร้างพระราชวังโปตาลาอีกด้วย ยุคนี้จักรพรรดิซุ่นจื่อแห่งราชวงศ์ชิงก็ยอมรับทะไลลามะ
เรื่องที่จีนแทรกแซงการตั้งทะไลลามะและทิเบตไม่ใช่เพิ่งมีในยุคสาธารณรัฐประชาชนจีนครับ แต่แทรกแซงเมื่อ 322 ปีที่แล้ว
เรื่องจะเป็นอย่างไรต่อไป ขอรับใช้ในวันพรุ่งนี้ครับ.
นิติการุณย์ มิ่งรุจิราลัย
songlok1997@gmail.com