สตีเฟน ฮอว์กกิ้ง นักวิทยาศาสตร์ผู้ได้รับการยกย่องว่า ฉลาดที่สุดในโลก ยุคนี้ เสียชีวิตอย่างสงบในวันพุธที่ 14 มี.ค. ปีพ.ศ. 2561 รวมอายุได้ 76 ปี ท่ามกลางความโศกอาลัยของผู้คนทั่วโลก ไม่เพียงในแวดวงวิทยาศาสตร์ แต่ในทุกวงการ
เชื่อว่าน้อยคนในโลกที่จะไม่รู้จักฮอว์กกิ้ง เขาสร้างชื่อจากทฤษฎีหลุมดำและสัมพัทธภาพ แต่ภาพจำของเขาสำหรับคนส่วนใหญ่บนโลกอาจจะแตกต่างกันไป ผู้ใหญ่อาจรู้จักเขาดีที่สุดจากการ์ตูน ‘เดอะ ซิมป์สันส์’ ที่ฉายในสหรัฐฯ หลายคนอาจจำเขาในภาพของนักแสดงหนุ่ม เอ็ดดี เรดเมย์น ซึ่งรับบทเป็นเขาในภาพยนตร์รางวัลออสการ์ ‘The Theory of Everything’ ขณะที่บางคนอาจจำเพียงว่าเขาเป็นอัจฉริยะที่ใช้เสียงประดิษฐ์
แต่ตัวจริงของฮอว์กกิ้งคือใคร เขาประสบความสำเร็จอะไร และมีชื่อเสียงในด้านใดบ้าง?
*ฮอว์กกิ้งมีชื่อเสียงจาก ‘รังสีฮฮอว์กกิ้ง’
ศ.ชาวอังกฤษผู้นี้โด่งดังที่สุดในเรื่องทฤษฎีเกี่ยวกับหลุมดำของเขา ซึ่งโต้แย้งความเชื่อเดิมว่าแท้จริงแล้ว หลุมดำ ไม่ได้ดำสนิท และเสนอความคิดว่า วัตถุความหนาแน่นสูงในอวกาศนี้ ปล่อยความร้อนออกมา และในที่สุดก็จะค่อยๆ เลือนหาย และระเบิด
...
“หลุมดำคือวัตถุที่มีความหนาแน่นสูงจนน่าเหลือเชื่อ ซึ่งดูดทุกสิ่งทุกอย่างเข้าหามันด้วยแรงดึงดูด และเคยเชื่อกันว่าไม่มีสิ่งใดสามารถหนีจากมันได้” ดร.แฮร์รี คลิฟฟ์ นักอนุภาคฟิสิกส์บอกกับสำนักข่าวบีบีซี “ด้วยการรวมกลไกควอนตัมกับทฤษฎีแรงดึงดูด ฮอว์กกิ้งแสดงให้เห็นว่า พวกมันสามารถเลือนหาย หรือแม้แต่ระเบิดได้เหมือนระเบิดนิวเคลียร์”
*ฮอว์กกิ้งยังเป็นที่รู้จักในเรื่องทฤษฎี ‘บิ๊กแบง’
ทฤษฎีบิ๊กแบง (the big bang theory) ไม่ใช่แค่ชื่อละครซีรีส์ที่ฮอว์กกิ้งเคยร่วมแสดงเท่านั้น แต่ยังเป็นผลงานแรกๆ ที่ยอดนักฟิสิกส์ผู้นี้ศึกษาวิจัยอีกด้วย
“หนึ่งในสิ่งแรกที่สตีเฟน ฮอว์กกิ้ง วิจัยคือแนวคิดเกี่ยวกับ บิ๊กแบง นี่เป็นจุดหนึ่งของการเริ่มต้นแห่งจักรวาล ที่จักรวาลมีขนาดเล็กและหนาแน่นอย่างเป็นอนันต์” ดร.คลิฟฟ์เผย “ฮอว์กกิ้งชี้ให้เห็นว่า ที่จริงแล้ว ในช่วงเวลาแรกเริ่มที่สุดนี้ มีบางสิ่งบางอย่างที่เรียกว่า ‘ภาวะเอกฐาน’ ที่ที่กาลเวลาและอวกาศหยุดทำงาน ซึ่งจากจุดเล็กๆ นั้น จักรวาลก็เกิดขึ้น และมีการขยายตัวอย่างรวดเร็วของเวลาและอวกาศ”
*ฮอว์กกิ้งทำให้วิทยาศาสตร์ได้รับความสนใจ
ต้องยอมรับความจริงว่า เมื่อเทียบกับนักวิทยาศาสตร์จำนวนมากมายที่มีอยู่ในโลกใบนี้นั้น แทบไม่มีเลยที่จะมีใครมีชื่อเป็นที่รู้จัก เพราะนักวิทยาศาสตร์ไม่ได้ทำงานเพื่อมีชื่อเสียง แต่ศ.ฮอว์กกิ้งสามารถทำให้ข้อถกเถียงทางทฤษฎีอันซับซ้อน เข้าถึงได้และมีความหมายสำหรับคนธรรมดาทั่วไป
หนังสือของเขาที่ชื่อ ‘ประวัติย่อของกาลเวลา’ (A Brief History of Time) ซึ่งมีเนื้อหาเกี่ยวกับจักรวาลวิทยาตั้งแต่บิ๊กแบงไปจนถึงหลุมดำ มียอดขายมากกว่า 10 ล้านเล่มนับตั้งแต่ตีพิมพ์ครั้งแรกในปี 2531 และได้รับการแปลเป็นภาษาต่างๆ ถึง 35 ภาษา “นอกจากงานวิจัยทางวิทยาศาสตร์ของเขา ผลงานใหญ่ที่สุดของฮอว์กกิ้งคือ การทำให้วิทยาศาสตร์ได้รับความสนใจ” ดร.คลิฟฟ์กล่าวไว้
...
*ฮอว์กกิ้งเป็นคนตลก
สตีเฟน ฮอว์กกิ้ง มีคำพูดที่โด่งดังมากว่า “ชีวิตคงเป็นโศกนาฏกรรม หากมันไม่สนุกสนาน” ซึ่งตลอดหลายสิบปีที่ผ่านมา มีตัวอย่างให้เห็นมากมายว่า เขาเป็นคนมีอารมณ์ขันสูงมาก ไม่ว่าจะเป็นการไปปรากฏตัวในการ์ตูนซิตคอม ‘เดอะ ซิมป์สันส์’ หรือการ์ตูน ’ป่วนฮาโลกอนาคต’ (Futurama) และในซีรีส์ ‘เดอะ บิ๊กแบงธีออรี’ (The Big Bang Theory)
ฮอว์กกิ้งยังชอบเล่นมุกตลกขณะให้สัมภาษณ์กับนักข่าวด้วย เช่นในรายงานการ ‘Last Week Tonight’ ของบีบีซี จอห์น โอลิเวอร์ ผู้เป็นพิธีกรถามเขาว่า “คุณเคยบอกว่าคุณเชื่อว่าอาจมีจักรวาลคู่ขนานจำนวนนับไม่ถ้วน นั่นหมายความว่ามีจักรวาลที่ผมฉลาดกว่าคุณด้วยน่ะสิ” ซึ่งศ.ฮอว์กกิ้งตอบกลับว่า “ใช่ และยังมีจักรวาลที่คุณเป็นคนตลกด้วย”
ขณะที่ จิม รีด พิธีการรายการ นิวส์ไนท์ ของบีบีซี โพสต์ผ่านทวิตเตอร์เพื่อระลึกถึงเหตุการณ์ในอดีตว่า “เรื่องราวของฮอว์กกิ้งยังวนเวียนอยู่กับ นิวส์ไนท์ โปรดิวเซอร์อยู่ในห้องที่จัดไว้สำหรับสัมภาษณ์ จากนั้นดึงปลั๊กออกตัวหนึ่งเพื่อจัดไฟ แล้วฮอว์กกิ้งก็ทรุดลงคาเก้าอี้เหมือนกับว่าเราดึงปลั๊กสำคัญอะไรบางอย่าง โปรดิวเซอร์วิ่งไปขอความช่วยเหลือ ก่อนกลับมาพบฮอว์กกิ้งกำลังหัวเราะคิกคัก”
...
ยอดนักฟิสิกส์รายนี้ยังเคยใช้ทฤษฎีเรื่องจักรวาลคู่ขนานของเขาช่วยปลอบใจแฟนเพลงวง ‘วัน ไดเร็กชัน’ ที่กำลังเสียใจหลัง เซย์น มาลิค ลาออกจากวงเมื่อปี 2558 โดยระบุว่า ณ จักรวาลใดจักรวาลหนึ่งอาจมีจักรวาลที่เซย์น ยังอยู่กับ วัน ไดเร็กชัน และอาจจะมีจักรวาลที่เด็กสาวเหล่านี้ได้แต่งงานอย่างมีความสุขกับเซย์นด้วยก็เป็นได้
*ฮอว์กกิ้งยังเป็นนักรณรงค์เพื่อสุขภาพ
อย่างที่ทราบกันว่า ตอนอายุ 22 ปี ศ.ฮอว์กกิ้งได้รับการวินิจฉัยว่าป่วยเป็นโรค ALS หรือ โรคกล้ามเนื้ออ่อนแรงเอแอลเอส ซึ่งเป็นโรคเกี่ยวกับระบบประสาทที่เกิดขึ้นได้ยาก ทำให้เขาต้องพึ่งพาสำนักงานบริการสุขภาพแห่งชาติ (NHS) หน่วยงานสาธารณสุขในสหราชอาณาจักรอยู่บ่อยครั้ง
เมื่อปี 2560 ฮอว์กกิ้งประกาศตัวสนับสนุนพรรคแรงงาน ซึ่งเป็นฝ่ายค้านอย่างชัดเชน รวมทั้งวิพากษ์วิจารณ์นายเจเรมี ฮันต์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุขอย่างรุนแรง โดยแสดงความกังวลถึงอนาคตของบริการด้านสุขภาพ และการผูกขาดของภาคเอกชนที่กำลังเติบโตขึ้น ซึ่งจะทำให้ประกันสุขภาพมีราคาแพงตามไปด้วย
...
ฮอว์กกิ้งยังเคยใช้ทฤษฎีหลุมดำของเขาให้กำลังใจผู้มีปัญหาสุขภาพจิตในการกล่าวสุนทรพจน์ที่กรุงลอนดอนปี 2559 ด้วยว่า “หลุมดำไม่ได้ดำสนิทอย่างที่พวกเขาแต่งแต้ม มันไม่ใช่คุกซึ่งคงอยู่ชั่วนิรันดร์อย่างที่พวกเขาเคยคิด อะไรก็ตามสามารถออกจากหลุมดำได้ ทั้งออกมาด้านนอกหรืออาจไปยังจักรวาลอื่น ดังนั้น หากคุณรู้สึกเหมือนอยู่ในหลุมดำ ขอจงอย่ายอมแพ้ มันยังมีทางออก”