ช่วงโควิด-19 ศาลแจ้งการบริหารจัดการด้านคดีความ เลี่ยง งด เดินทางมาศาล คดีอาญา ให้บริการเน็ตออนไลน์เป็นหลัก ส่วนคดีแพ่งเน้นหนักออนไลน์เช่นกัน แต่ไม่ถึงกับปิดบริการ
วันที่ 26 ก.ค. นายสุริยัณห์ หงษ์วิไล โฆษกศาลยุติธรรม กล่าวว่า การบริหารจัดการคดีของศาลยุติธรรมในช่วงระยะเวลานี้เพื่อป้องกันการเดินทางพบปะสัมผัสใกล้ชิดในสถานที่ แออัด เพื่อลดความกังวลใจของประชาชน และการปฏิบัติตามมาตรการของกระทรวงสาธารณสุข โดยศาลยุติธรรมคำนึงถึงความปลอดภัยของประชาชนมากที่สุด สำหรับในส่วนของคดีอาญานั้น เนื่องจากกฎหมายกำหนดวิธีพิจารณาและการคุ้มครองสิทธิของผู้ต้องหาหรือจำเลยแตกต่างจากคดีแพ่ง การพิจารณาคดีอาญาทาง "ออนไลน์" ในคดีอาญา จึงทำได้ในกรณีดังต่อไปนี้
1. กรณีที่ราษฎรเป็นโจทก์ฟ้องคดีเองไม่ผ่านพนักงานอัยการ ซึ่งต้องมีการไต่สวนมูลฟ้องก่อนว่าฟ้องของโจทก์มีมูลพอที่ศาลจะรับฟ้องไว้พิจารณาพิพากษาหรือไม่ ผู้ที่ถูกฟ้องยังไม่ตกเป็นจำเลยตามกฎหมาย ดังนั้นจะมาฟังการไต่สวนมูลฟ้องหรือไม่ก็ได้ หรือจะตั้งทนายความมาถามค้านพยานโจทก์ก็ได้ กรณีการไต่สวนมูลฟ้องนี้จึงให้ดำเนินการทางออนไลน์ได้ ส่วนผู้ที่ถูกฟ้องซึ่งยังไม่ตกอยู่ในฐานะจำเลยก็มีสิทธิขอฟังการพิจารณา หรือถามค้านพยานผ่านทางออนไลน์ได้เช่นกัน
2. กรณีที่จำเลยให้การรับสารภาพตามฟ้องของโจทก์ หากเป็นคดีที่มีข้อหาในความผิด ซึ่งจำเลยรับสารภาพนั้น กฎหมายกำหนดอัตราโทษอย่างต่ำไว้ให้จำคุกตั้งแต่ 5 ปีขึ้นไป หรือโทษสถานที่หนักกว่านั้นศาลต้องสืบพยานประกอบคำรับสารภาพของจำเลยด้วย (หากอัตราโทษต่ำกว่านั้น ศาลสามารถตัดสินได้เลยไม่ต้องสืบพยาน) ซึ่งการสืบพยานประกอบคำรับสารภาพของจำเลยนี้ ถ้าจำเลยถูกคุมขังระหว่างพิจารณาและเรือนจำไม่สามารถเบิกตัวจำเลยมาศาล ก็สามารถดำเนินการสืบพยานทางออนไลน์ได้ โดยจำเลยสามารถรับฟังการพิจารณาทางออนไลน์และมีสิทธิในการดำเนินคดีต่างๆ เหมือนกับได้มาที่ศาล
...
3. กรณีอื่นๆ ถ้าจำเลยยินยอมและศาลเห็นสมควรก็อาจพิจารณาให้ดำเนินกระบวนพิจารณาทางออนไลน์ได้ โดยจำเลยมีสิทธิต่อสู้คดีเต็มที่ เพียงแต่มาตรการดำเนินคดีทางออนไลน์ออกมาเพื่อให้การดำเนินกระบวนพิจารณาคดีเดินหน้าต่อไปได้ ลดการเดินทางมายังศาลให้ได้มากที่สุด และถึงแม้เป็นการพิจารณาคดีทางออนไลน์ แต่ยังคงเป็นการพิจารณาที่เปิดเผย โดยทุกศาลจัดให้มีการถ่ายทอดภาพและเสียงการพิจารณาคดีทางออนไลน์ให้ประชาชนเข้าฟังในห้องพิจารณาของศาลตามปกติ อย่างไรก็ตาม แม้ว่าสถานการณ์จะรุนแรงแต่ภาระหน้าที่ตามกฎหมายที่เราต้องดำเนินการยังมีอยู่และไม่อาจปิดทำการศาลยุติธรรมทั่วประเทศในช่วงเวลาเช่นได้ ดังนั้น งานหมายจับ หมายค้น ผัดฟ้อง ฝากขัง พิจารณาพิพากษาคดีที่กฎหมายกำหนดระยะเวลาไว้ ไม่อาจเลื่อนออกไปได้ งานส่วนนี้เราดำเนินการมาโดยตลอด เพียงแต่เราจะบริหารจัดการให้สอดคล้องต่อสภาพความเป็นจริงเพื่อให้ความปลอดภัยและความยุติธรรมก้าวเดินไปพร้อมๆ กัน
ผู้สื่อข่าวถามว่าสำหรับคดีส่วนแพ่งศาลจะถึงกับงดการบริการหน้าเคาน์เตอร์ ตามปกติโดยให้คู่ความเน้นใช้ระบบสื่ออิเล็กทรอนิกส์เพื่อเลี่ยงการติดโควิตใช่หรือไม่ นายสุริยัณห์ กล่าวว่า ในส่วนคดีแพ่ง ให้ปฎิบัติดังนี้
1. การตั้งต้นคดี เช่น ยื่นคำฟ้อง คำร้อง คำขอ หรือเอกสารต่างๆ สามารถดำเนินการผ่านระบบทางออนไลน์ของศาลยุติธรรมได้ คือ ระบบอีไฟล์ลิ่ง (e-Filing) และระบบซีออส (CIOS) ตั้งแต่ศาลชั้นต้นไปจนถึงชั้นอุทธรณ์และฎีกา
2 . การมาขึ้นศาลเพื่อไต่สวนหรือสืบพยาน ถ้าคู่ความทุกฝ่ายพร้อมสามารถใช้วิธีการทางออนไลน์ในการพิจารณาคดีแทนการมาศาลได้ตามระบบที่ประสานกับทางศาลยุติธรรมที่มีอำนาจเหนือคดีนั้น โดยสามารถใช้วิธีพิจารณาออนไลน์ได้ทุกคดี
3. ถ้าคู่ความไม่พร้อมที่จะใช้วิธีการทางออนไลน์ และศาลเห็นว่าปลอดภัยก็ดำเนินคดี โดยให้คู่ความและผู้เกี่ยวข้องมาพิจารณาที่ศาลตามปกติได้ แต่ถ้าหากเห็นว่าไม่ปลอดภัยก็จะเลื่อนคดีออกไปก่อน หรือใช้วิธีการทางออนไลน์กับฝ่ายที่มีความพร้อม ส่วนฝ่ายที่ไม่มีความพร้อมที่จะใช้วิธีการทางออนไลน์ก็ให้มาดำเนินการที่ศาลแพ่ง หรือศาลที่มีอำนาจดำเนินคดีแพ่งได้ตามปกติ.