สาเหตุที่รถ EV ปลดเกียร์ N ให้เข็นยากจนน่าหงุดหงิด เกิดจาก ความตั้งใจทางวิศวกรรม ที่ออกแบบตามมาตรฐานความปลอดภัยสากล ซึ่งขัดแย้งกับวัฒนธรรม จอดรถซ้อนคัน ของประเทศไทยอย่างสิ้นเชิง เนื่องจากการผลิตและส่งออกไปขายยังต่างประเทศของรถยนต์ไฟฟ้าจีน ต้องได้มาตรฐานความปลอดภัย Global Safety Bias ประเทศในยุโรป ซึ่งเป็นตลาดหลัก ในต่างประเทศ ส่วนใหญ่ ไม่มีวัฒนธรรมการจอดรถซ้อนคันแล้วปลดเกียร์ว่างให้เข็น และในเรื่องความปลอดภัย การใส่เกียร์ว่างให้รถสามารถเข็นเคลื่อนที่ได้หลังจากดับเครื่องถือเป็นความเสี่ยงร้ายแรงทางกฎหมาย ซอฟต์แวร์ของยานยนต์ไฟฟ้าจึงถูกออกแบบมาให้ซ่อนโหมดนี้ไว้ลึกมากจนใช้งานยาก เพื่อป้องกันความประมาท
ระบบ Shift-by-Wire และการทำงานของสมองกลคันเกียร์ในรถ EV ไม่มีสายสลิงกลไกที่เชื่อมไปยึดกับเฟืองเกียร์ แต่เป็นการส่งสัญญาณไฟฟ้า เมื่อเรากดปุ่มดับรถ สมองกลจะตัดกระแสไฟและบังคับสั่งเข้าเกียร์ P พร้อมดึงเบรกมือไฟฟ้า (EPB) อัตโนมัติทันทีเพื่อความปลอดภัย อย่าลืมว่า น้ำหนักตัวรถระดับ 2 ตัน หรืออาจมากกว่านั้นในยานยนต์ไฟฟ้าบางรุ่นที่มีขนาดใหญ่ หนักกว่ารถน้ำมันขนาดเท่ากัน 300–500 กิโลกรัม จากน้ำหนักแบตเตอรี่ หากจอดบนทางลาดเอียงเพียงเล็กน้อย แล้วรถไหลไปชนคนหรือสิ่งของ แรงปะทะจะรุนแรงมาก ค่ายรถจึงสร้างเงื่อนไขการปลดเกียร์ N ให้ยุ่งยากหลายขั้นตอน บนหน้าจอต้องมีปุ่มกดยืนยันความเสี่ยง เพื่อให้มั่นใจว่าคนขับตั้งใจปลดล็อกจริงๆ ไม่ใช่ความผิดพลาดของระบบ
ธรรมชาติของมอเตอร์ไฟฟ้าที่ไม่มีเกียร์ว่างแท้ๆ เนื่องจากล้อรถ EV ต่อตรงอยู่กับมอเตอร์ไฟฟ้าผ่านชุดเกียร์ Single-speed reduction gear โดยไม่มีชุดคลัตช์ตัดกำลังเหมือนรถน้ำมัน การเข็นรถ EV จึงเป็นการบังคับให้มอเตอร์หมุนตามไปด้วย ซึ่งจะเกิดแรงต้านสนามแม่เหล็ก (Back-EMF) หากเข็นแรงหรือเร็วเกินไปในขณะดับระบบ อาจเกิดแรงดันไฟย้อนกลับไปทำความเสียหายให้อินเวอร์เตอร์ได้ ค่ายรถจึงต้องล็อคระบบไว้เป็นหลัก ความยุ่งยากทั้งหมดนี้จึงไม่ใช่เพราะค่ายรถไม่ยอมทำสวิชท์ง่ายๆ ให้ใช้งาน แต่เป็นความตั้งใจทำให้การปลดเบรกมือเข้าเกียร์ N โคตรยาก เพื่อป้องกันอุบัติเหตุและการถูกฟ้องร้อง รถยนต์ไฟฟ้าทุกรุ่นใช้ระบบเกียร์ไฟฟ้า (Shift-by-Wire) ซึ่งถูกโปรแกรมให้ เข้าเกียร์ P และดึงเบรกมือไฟฟ้า (EPB) อัตโนมัติทันทีที่กดปุ่มดับรถเพื่อความปลอดภัย ส่งผลให้ไม่สามารถดับรถแล้วโยกคันเกียร์มาที่ N ได้เหมือนรถเกียร์ออโต้ การทำให้รถ EV อยู่ในเกียร์ N แล้วล็อกรถเพื่อเข็นได้ มีขั้นตอนและเทคนิคทางระบบดังนี้
1. ปิดระบบ Auto Hold และปลดเบรกมือไฟฟ้าขั้นตอนแรกก่อนดับเครื่องในขณะที่รถยังเปิดระบบอยู่ (สถานะ READY) ให้ทำการปิดระบบ Auto Hold จากนั้นเหยียบเบรกค้างไว้ แล้วกดปุ่มปลดเบรกมือไฟฟ้า จนไฟสัญลักษณ์เบรกมือบนหน้าปัดดับลง
2. เข้าเกียร์ N และเปิดโหมดจอดซ้อนคันบนหน้าจอการตั้งค่าผ่านระบบ Infotainmentเข้าเกียร์ N จากนั้นเข้าไปที่เมนูบนจอกลาง เลือก ตั้งค่ารถยนต์ ไปที่ Vehicle Settings การซ่อมบำรุง/การลากจูง หรือ โหมดจอดซ้อนคัน หรือ Parallel Parking Mode แล้วกดเปิดใช้งาน
3. ดับรถโดยไม่เหยียบเบรกซ้ำป้องกันระบบตัดกลับเข้าเกียร์ P กดยืนยันการทำงานบนหน้าจอ จากนั้นกดปุ่มดับระบบ (Power Off) โดย ห้ามเหยียบเบรกซ้ำ ในขณะกดดับเครื่อง เพราะรถบางรุ่นจะสั่งดึงเบรกมือไฟฟ้ากลับมาทำงานอัตโนมัติหากพบการเหยียบเบรกขณะกดดับเครื่อง
4. ลงจากรถและกดล็อกประตู ลองทดสอบการเคลื่อนที่เมื่อปิดประตูเรียบร้อยแล้ว ให้กดล็อกรถด้วยรีโมทตามปกติ จากนั้นทดลองลองดันหรือเข็นรถเบาๆ เพื่อตรวจสอบว่าล้อปลดล็อกจริงและสามารถเคลื่อนที่ได้แล้ว
ข้อควรระวังสำคัญสำหรับการจอดเกียร์ N ในรถ EV ต้องจอดบนพื้นราบเรียบ 100%: เนื่องจากรถ EV มีน้ำหนักตัวมาก จากน้ำหนักแบตเตอรี่ หากจอดบนทางลาดเอียงแม้เพียงเล็กน้อย รถอาจไหลไปชนสิ่งกีดขวางหรือรถคันอื่นจนเกิดความเสียหายร้ายแรงได้
ความแตกต่างในแต่ละแบรนด์
รถ EV จีนส่วนใหญ่ เช่น BYD, MG, GWM, AION, XPeng มีเมนู โหมดจอดซ้อนคัน ในจอกลาง แต่รถยุโรปบางรุ่นหรือ Tesla อาจใช้ชื่อโหมดลากจูง Transport/Tow Mode หรืออาจไม่ยินยอมให้ปลดเกียร์ N แล้วล็อกรถจากภายนอกเพื่อความปลอดภัย ห้ามเปิดประตูฝั่งคนขับก่อนเซ็ตระบบเสร็จ รถหลายรุ่นมีเซ็นเซอร์ตรวจจับการเปิดประตู หากเปิดประตูออกขณะที่ยังไม่ได้ยืนยันโหมดจอดซ้อนคันบนหน้าจอ ระบบจะตัดกลับเข้าเกียร์ P และดึงเบรกมือไฟฟ้าทันที อ้าวยังไงกันเนี่ย
BYD ATTO 3, Dolphin, Seal, Sealion
รถ BYD สามารถทำได้ 2 วิธี ทั้งการใช้ปุ่มฮาร์ดแวร์และการเซ็ตผ่านหน้าจอกลาง
จอดรถและเลื่อนเกียร์ N วิธีที่ 1 ช้ปุ่มฮาร์ดแวร์ซึ่งระบบจะทำงานรวดเร็วที่สุด เมื่อจอดรถบนพื้นราบ เหยียบแป้นเบรกค้างไว้ แล้วดันคันเกียร์ไปที่ตำแหน่ง N ปลดเบรกมือค้างไว้โดยกดปุ่มเบรกมือไฟฟ้า (EPB) ลงค้างไว้ จากนั้นขณะที่ยังกดปุ่ม EPB ค้างอยู่ ให้กดปุ่ม Start/Stop (Power) เพื่อดับเครื่อง แล้วเช็กข้อความยืนยันบนหน้าปัด ตรวจสอบการแจ้งเตือนสังเกตหน้าจอมาตรวัดจะแสดงข้อความเตือน Skidding risk due to insufficient parking force หรือ แรงจอดรถไม่เพียงพอระวังลื่น แสดงว่าระบบยอมปลดเบรกมือและค้างเกียร์ N ให้แล้ว เข้าเมนู EPB Trailer Mode วิธีที่ 2 ตั้งค่าผ่านจอกลาง สำหรับซอฟต์แวร์เวอร์ชันใหม่ ไปที่การตั้งค่ารถยนต์ หรือ Vehicle Settings Service เลือกเปิด โหมดลากจูง EPB (EPB Trailer Mode) แล้วกดดับเครื่อง
MG 4 Electric, ZS EV, EP, Maxus)
สำหรับ MG4 Electric ใช้ตั้งค่าปลดเบรกมือผ่านจอกลาง ส่วนรุ่นอื่นๆ จะใช้กดปุ่ม EPB ค้าง ให้เปิดโหมด Auto Hold และเข้าเมนูตั้งค่า สำหรับ MG4 Electric จอดรถสนิท เหยียบเบรก ปิดระบบ Auto Hold ที่เมนูลัด จากนั้นกดปุ่ม Home บนจอกลาง เข้าเมนู ตั้งค่ารถยนต์ เลือกโหมดตัดระบบและเข้าเกียร์ N สำหรับ MG4 Electric เลือกหัวข้อ การชาร์จฉุกเฉิน / ตัดระบบไฟฟ้า (Emergency Charging / Power Off) หมุนลูกบิดเกียร์ไปที่ N แล้วกดยืนยันตัดระบบบนหน้าจอ หรือใช้สูตรกด EPB ค้าง สำหรับ MG รุ่นปุ่มกด/ลูกบิด (ZS EV, EP)เหยียบเบรก หมุนเกียร์มาที่ N - กดปุ่มเบรกมือไฟฟ้า (EPB) ลงค้างไว้ กดปุ่ม Start/Stop เพื่อดับเครื่องขณะยังกด EPB ค้างอยู่
GWM ORA Good Cat, ORA 07,
รถในเครือ GWM ใช้ขั้นตอนมาตรฐานเดียวกันทั้งหมดผ่านการควบคุมปุ่มเกียร์และปุ่ม EPB ให้หมุนลูกบิดไปตำแหน่ง N จอดสนิทและใส่เกียร์ N เหยียบแป้นเบรกค้างไว้ หมุนลูกบิดเกียร์ไปที่ตำแหน่ง N ตรวจสอบให้ไฟสัญลักษณ์ N บนหน้าปัดติดสว่าง กดปุ่ม EPB ลงค้างไว้ เพื่อปลดล็อกระบบเบรกไฟฟ้า ใช้นิ้วกดปุ่มเบรกมือไฟฟ้า (EPB) ค้างไว้ (ปุ่มบริเวณคอนโซลกลาง) กดปุ่ม Power ขณะกด EPB ค้าง ดับการทำงานของรถขณะเหยียบเบรกและกดปุ่ม EPB ค้างไว้ ให้กดปุ่ม Start/Stop (Power) เพื่อปิดการทำงานของรถ ตรวจสอบหน้าจอและทดลองเข็นดูว่าเข้าเกียร์ว่างเรียบร้อย ยืนยันสถานะหน้าจอจะดับลงโดยค้างตำแหน่งเกียร์ไว้ที่ N ปิดประตู ล็อกรถด้วยรีโมท แล้วลองดันเข็นรถเพื่อตรวจสอบ แต่ที่ไม่เรียบร้อยก็คือ ลองทำแล้วแต่ระบบมันไม่ยอมก็ต้องหาที่จอดเป็นเป็นทาง ไม่ขวางชาวบ้านให้เค้าโมโหแล้วทำรถเป็นรอย ยอมเดินไกลสักนิด เพื่อการจอดที่ปลอดภัยดีกว่าไปจอดเกะกะระรานคนอื่น
ข้อควรระวัง
ห้ามเปิดประตูฝั่งคนขับก่อนดับรถ EV หลายรุ่นมีเซ็นเซอร์ที่เบาะและประตู หากเปิดประตูขณะรถยังอยู่ในเกียร์ N ก่อนดับเครื่อง ระบบความปลอดภัยจะตัดกลับเข้าเกียร์ P และดึงเบรกมือไฟฟ้าอัตโนมัติทันที ถอยรีโมท Keyless ออกห่างตัวรถขณะทดสอบเข็น หลังจากล็อกรถแล้ว ควรเดินถอยห่างจากตัวรถเล็กน้อยก่อนให้คนอื่นลองเข็น เพื่อป้องกันเซ็นเซอร์กุญแจ Smart Key ตรวจจับได้แล้วสั่งล็อกล้อ.
อาคม รวมสุวรรณ
E-Mail chang.arcom@thairath.co.th
Facebook https://www.facebook.com/chang.arcom
https://www.facebook.com/ARCOM-CHANG-Thairath-Online-525369247505358/