การขับรถนับเป็นการควบคุมเครื่องจักรกลที่มีความซับซ้อนสูงพร้อมด้วยตัวแปรที่หลากหลาย ร่างกายของเราโดยเฉพาะระบบประสาท ต้องทำงานประสานกันทั้งการสัมผัส ระบบประสาท กล้ามเนื้อ การทำงานของสมอง รวมถึงความสามารถในการทำหลายสิ่งพร้อมๆกัน ซึ่งถือเป็นเรื่องที่ควรใส่ใจ ไม่ว่าคุณจะมีอายุ 20 ปี หรือ 60 ปีก็ตาม! แม้ว่าอายุของผู้ขับจะไม่ใช่ตัวตัดสินความสามารถในการขับรถ แต่ทักษะและฟังก์ชันบางอย่างที่เราต้องพึ่งพาเพื่อการขับขี่อย่างปลอดภัยนั้น สามารถเปลี่ยนแปลงไปตามวัยที่เพิ่มขึ้นได้
ผู้สูงอายุส่วนใหญ่ เป็นผู้ที่มีความสามารถและสะสมประสบการณ์การขับขี่มาตลอดชีวิต หลายคนเคยเจอกับเหตุการณ์ฉุกเฉินที่ต้องแก้สถาณการณ์อย่างฉับพลันและรอดตายมาได้ เมื่อมีอายุมากขึ้น การตัดสินความสามารถในการขับรถของคนสูงวัย ไม่ควรใช้อายุเป็นเกณฑ์แต่เพียงอย่างเดียว สิ่งที่สำคัญก็คือ ความเปลี่ยนแปลงทางสายตา สมรรถภาพของร่างกาย ปฏิกิริยาการตอบสนองต่อสิ่งที่เกิดขึ้นตรงหน้า ทั้งหมด ก่อให้เกิดความกังวลด้านความปลอดภัย คนสูงวัยที่รู้ตัวเองและทำการประเมินความเปลี่ยนแปลงเหล่านี้อยู่เสมอ จะสามารถปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการขับของตนเอง เพื่อรักษาความปลอดภัยบนท้องถนน หรือเลือกใช้การเดินทางรูปแบบอื่นทดแทนการขับรถด้วยตัวเอง
ในผู้สูงอายุ การสูญเสียหรือความเสื่อมของระบบประสาทสัมผัส เช่น การมองเห็นและการได้ยินที่ลดลง สามารถเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดอุบัติเหตุทางถนนได้ ความเปลี่ยนแปลงของการมองเห็น และการได้ยิน อาจทำให้เราแยกแยะความคมชัด การเคลื่อนที่ หรือมองห็นรถยนต์คันอื่นที่กำลังเคลื่อนตัวเข้ามาได้ยากขึ้น แต่ก็มีวิธีที่สามารถช่วยปกป้องและฟื้นฟูสุขภาพระบบประสาทสัมผัส ไม่ว่าจะเป็นการใส่อุปกรณ์ลดเสียงรบกวน สวมแว่นตากันแดดเมื่อจำเป็น การตรวจเช็กระบบสายตาและการได้ยินอย่างสม่ำเสมอ เพื่อตรวจหาและแก้ไขปัญหาได้ทันท่วงที รวมถึงการใช้อุปกรณ์ช่วยอย่างแว่นสายตาและเครื่องช่วยฟัง
ปัจจุบัน...เทคโนโลยีในยานพาหนะรุ่นใหม่ๆ มีระบบที่ช่วยให้การขับขี่ง่ายและปลอดภัยยิ่งขึ้น และมีให้เลือกใช้แพร่หลายมากขึ้นเรื่อยๆ ตั้งแต่ระบบแจ้งเตือนข้อมูลภายในรถ เช่น ระบบเตือนจุดอับสายตาบริเวณทางแยก ระบบเตือนเมื่อเปลี่ยนเลนหรือเมื่อรถออกนอกเลน ไปจนถึงระบบช่วยเหลือผู้ขับขี่ขั้นสูง (ADAS) อย่างระบบควบคุมความเร็วอัตโนมัติแปรผัน (Adaptive Cruise Control) และระบบช่วยจอดถอยขนาน เทคโนโลยีระบบช่วยขับ สามารถเพิ่มทั้งความปลอดภัยและความสบายให้แก่ผู้ขับขี่อาวุโส ตราบใดที่ระบบเหล่านั้นสอดคล้องกับความสามารถของผู้ขับ และไม่กลายเป็นสิ่งที่รบกวนสายตาหรือสร้างความเหนื่อยล้าทางสมองจนเกินไป
การรักษาความปลอดภัยและความมั่นใจหลังพวงมาลัย ถือเป็นเรื่องสำคัญอันดับต้นๆ สำหรับผู้ขับทุกวัย การปกป้องสายตาและการได้ยิน การเข้าร่วมการคอสอบรมขับขี่ปลอดภัย และการปรับตั้งค่าการตอบสนองของรถด้วยเทคโนโลยีอัจฉริยะที่ตรงกับความต้องการ จะช่วยให้ขับรถมีความปลอดภัยยิ่งขึ้น
ระบบสายตาและการมองเห็น
การมองเห็นเป็นสิ่งสำคัญสำหรับการขับรถ สายตาที่ดีคือหัวใจสำคัญของสุขภาพการขับขี่ที่ดี แต่เมื่อคนเรามีอายุมากขึ้นทุกคนจะต้องเผชิญกับความเสื่อมของระบบสายตาอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้
สวมแว่นตา
สวมแว่นตาอยู่เสมอและค่าสายตาเป็นปัจจุบัน หากแว่นตาหายหรือแตกหัก อย่าเอาแว่นอันเก่ามาใช้ ให้รีบตัดแว่นใหม่ตามค่าสายตาล่าสุดทันที หลีกเลี่ยงขาแว่นที่มีขนาดใหญ่จนบดบังทัศนวิสัยด้านข้าง
หลีกเลี่ยงการลดแสงไฟโดยไม่จำเป็น ห้ามสวมแว่นกันแดดหรือแว่นเลนส์สีในเวลากลางคืน เพราะจะลดปริมาณแสงที่เข้าสู่ตาและทำให้การขับรถอันตรายจากการมองไม่เห็น ไม่ควรติดฟิล์มกรองแสงกระจกรถยนต์จนมืดเกินไป หลีกเลี่ยงการขับรถช่วงรุ่งอรุณ พลบค่ำ หรือตอนกลางคืน
ดูแลอุปกรณ์และส่วนประกอบในรถ ทำความสะอาดกระจกหน้า กระจกมองข้าง/มองหลัง และไฟหน้าให้สะอาดอยู่เสมอ พร้อมทั้งตรวจสอบตำแหน่งมุมส่องของไฟหน้าทุกครั้งที่นำรถเข้าตรวจเช็กสภาพ เลือกใช้รถที่มีเรือนไมล์ขนาดใหญ่ มีสัญลักษณ์ที่อ่านง่าย พร้อมปรับความสว่างของหน้าปัดแสดงผลให้เหมาะสมกับการมองโดยไม่รบกวน
ปรับตำแหน่งการนั่งให้เหมาะสม นั่งให้สูงพอที่จะมองเห็นพื้นถนนด้านหน้ารถได้อย่างน้อย 10 ฟุต หรือประมาณ 3 เมตร ช่วยลดแสงสะท้อนจากไฟหน้ารถที่สวนมาในเวลากลางคืนได้มาก หากเบาะรถไม่สามารถปรับระดับความสูงได้ ให้ใช้เบาะรองนั่งช่วย เมื่อมีรถสวนทางมา ให้มองต่ำไปทางขอบทางด้านขวามือ แล้วขับให้ช้าลง รถบางรุ่นมีกระจกมองหลังตัดแสงอัตโนมัติและมีประโยชน์โดยเฉพาะการขับขี่ยามค่ำคืน
ตรวจสุขภาพตาประจำปี เมื่อมีอายุ 60 ปีขึ้นไป ควรพบจักษุแพทย์เป็นประจำทุกปีเพื่อตรวจหาโรคต้อกระจก ต้อหิน โรคจุดภาพชัดที่จอตาเสื่อม โรคเบาหวานขึ้นตา และภาวะอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องกับความเสื่อมตามวัย
สมรรถภาพทางร่างกาย
ความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ การประสานงานของร่างกาย และความยืดหยุ่นที่ลดลง ส่งผลกระทบอย่างมากต่อความสามารถในการควบคุมรถได้อย่างปลอดภัย
ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ เมื่อได้รับความเห็นชอบจากหมอว่าพอจะออกกำลังกายเบาๆ ควรยืดเหยียดกล้ามเนื้อและเริ่มโปรแกรมการเดิน เช่น เดินรอบหมู่บ้านหรือเดินในศูนย์การค้า หาโปรแกรมออกกำลังกายที่ออกแบบมาสำหรับผู้สูงอายุโดยเฉพาะ
หาหมอเมื่อมีอาการปวด ควรเข้ารับการตรวจรักษาหากมีอาการปวดหรือบวมที่เท้า หากมีอาการปวดหรือข้อติดแข็งบริเวณแขน ขา หรือคอ แพทย์อาจจ่ายยาและ/หรือแนะนำให้ทำกายภาพบำบัด
เลือกรถและอุปกรณ์ช่วยขับที่เหมาะสม ใช้รถเกียร์อัตโนมัติ พวงมาลัยพาวเวอร์ ระบบเบรกพร้อมตัวช่วย
ขจัดจุดอับสายตา จุดอับสายตาฝั่งคนขับ สามารถแก้ได้ด้วยการปรับมุมกระจกมองข้างใหม่ วิธีคือ ให้เอียงศีรษะไปแตะกระจกหน้าต่างฝั่งคนขับ จากนั้นปรับกระจกมองข้างกางออกไปด้านนอกจนกระทั่งเมื่อคุณมองที่ขอบด้านในของกระจก แล้วเห็นขอบตัวรถเพียงแค่นิดเดียว
ใส่ใจกับเสียงภายนอก คอยสังเกตและฟังเสียงรอบตัวรถ ลดการพูดคุยกับผู้โดยสารและลดเสียงรบกวนจากเครื่องเสียง
สังเกตรถฉุกเฉิน คอยสังเกตสัญญาณไฟวับวาบของรถฉุกเฉิน เนื่องจากอาจไม่ได้ยินเสียงไซเรนจากระยะไกล
ระยะห่างจากพวงมาลัย นั่งให้ห่างจากพวงมาลัยอย่างน้อย 10 นิ้ว หรือประมาณ 25 เซนติเมตร เพื่อลดความเสี่ยงจากการบาดเจ็บหากถุงลมนิรภัยทำงาน และคาดเข็มขัดนิรภัยทุกครั้งที่เดินทาง.
การขับรถต้องอาศัยการแบ่งสมาธิและประสาทสัมผัสไปกับการทำหลายสิ่งพร้อมกัน รวมถึงความสามารถในการตอบสนองอย่างรวดเร็วทันท่วงทีต่อสถานการณ์ที่มักเกิดขึ้นโดยไม่มีการเตือนล่วงหน้า
วางแผนเส้นทางล่วงหน้า เลือกขับขี่บนเส้นทางที่คุณคุ้นเคยกับสภาพถนนและรูปแบบการจราจรเป็นอย่างดี
เลือกช่วงเวลาและเส้นทาง ขับรถในช่วงเวลากลางวันและหลีกเลี่ยงช่วงเวลาเร่งด่วน มองหาเส้นทางเลี่ยงที่มีปริมาณการจราจรเบาบางกว่าจาก Google map
เว้นระยะห่างที่ปลอดภัย เว้นระยะห่างระหว่างรถของคุณกับรถคันหน้าให้เหมาะสม ใช้เทคนิคสังเกตจุดอ้างอิงด้านหน้า ไม่ขับเข้าไปใกล้รถคันข้างหน้า หรือขับแช่ขวาอยู่ในเลนรถเร็ว
กวาดสายตามองทางแยก เมื่อกำลังขับเข้าใกล้ทางแยก ให้มองสังเกตการณ์บริเวณข้างทางทั้งสองฝั่ง ไม่ใช่มองตรงไปข้างหน้าเพียงอย่างเดียว
มองการณ์ไกลและกวาดสายตาต่อเนื่อง มองไปข้างหน้าให้ไกลที่สุดอย่างต่อเนื่อง เพื่อใคาดการณ์ปัญหาที่อาจเกิดขึ้นล่วงหน้าและวางแผนรับมือได้ทันที ผู้โดยสารที่นั่งไปด้วยสามารถช่วยเป็น ตาคู่ที่สอง ให้คุณได้ แต่ต้องระวังอย่าชวนคุยเพลินจนเสียสมาธิในการขับขี่!
อาคม รวมสุวรรณ
E-Mail chang.arcom@thairath.co.th
Facebook https://www.facebook.com/chang.arcom
https://www.facebook.com/ARCOM-CHANG-Thairath-Online-525369247505358/