แม้ว่าจะเป็นรถยนต์ไฟฟ้าเต็มรูปแบบ และหลายคนนึกว่ามีเพียงแค่แบตเตอรี่ขนาดใหญ่เพียงลูกเดียวเท่านั้น แต่รถยนต์ไฟฟ้ายังมีแบตเตอรี่ขนาด 12 โวลต์ เหมือนกับรถยนต์ที่ใช้น้ำมันเชื้อเพลิง จึงเกิดข้อสงสัยว่า แล้วทำไมรถยนต์ไฟฟ้าเต็มรูปแบบที่มีแบตขนาดใหญ่อยู่แล้ว ยังมีแบตเตอรี่ 12 โวลต์อยู่ด้วย คำตอบอยู่ที่ระบบและส่วนประกอบต่างๆ ที่ประกอบขึ้นเป็นรถยนต์ไฟฟ้า รวมถึงหน้าที่แบบแยกส่วนของแบตเตอรี่ 12 โวลต์
แบตเตอรี่ 12 โวลต์ในรถยนต์ไฟฟ้าทำหน้าที่อะไร?
ในรถยนต์ไฟฟ้า แบตเตอรี่ 12 โวลต์มีหน้าที่สำคัญหลายอย่าง สำคัญที่สุด คือ การจ่ายไฟให้กับระบบไฟฟ้าของรถยนต์เมื่อไม่ได้ใช้งาน ทั้งระบบล็อค ระบบเตือนภัย และระบบความปลอดภัยอื่นๆ แบตเตอรี่ 12 โวลต์ยังจ่ายไฟให้กับคอมพิวเตอร์ในรถและระบบตรวจสอบต่างๆ สตาร์ทชุดแบตเตอรี่แรงดันสูงหลัก ซึ่งทำหน้าที่จ่ายไฟให้กับมอเตอร์ไฟฟ้าและขับเคลื่อนรถ อีกหนึ่งความสำคัญของแบตเตอรี่ 12 โวลต์ คือ การทำหน้าที่เป็นบัฟเฟอร์สำหรับชุดแบตเตอรี่แรงดันสูงหลัก ช่วยลดความผันผวนของกำลังไฟจากแบตเตอรี่แรงดันสูง ทำให้ระบบไฟฟ้าของรถจะได้รับกระแสไฟฟ้าอย่างต่อเนื่อง การใช้ชุดแบตเตอรี่แรงดันสูงหลักเพื่อจ่ายไฟให้กับระบบไฟฟ้าของรถแทนแบตเตอรี่ 12 โวลต์แยกต่าง มีหลายเหตุผลที่ทำให้ไม่สามารถทำได้
...
อย่างแรกคือ ชุดแบตเตอรี่แรงดันสูงหลัก ออกแบบมาเพื่อจ่ายไฟให้กับมอเตอร์ไฟฟ้าและขับเคลื่อนรถ ไม่ใช่เพื่อจ่ายกระแสไฟฟ้าอย่างต่อเนื่องให้กับระบบไฟฟ้าของรถ การใช้แบตเตอรี่แรงดันสูง เพื่อเลี้ยงกระแสไฟฟ้าให้กับระบบทั้งหมด จะทำให้แบตเตอรี่หลักรับภาระหนักมากและอาจมีอายุการใช้งานโดยรวมลดลง
นอกจากนี้ ชุดแบตเตอรี่แรงดันสูงหลัก มักจะมีขนาดใหญ่และหนักกว่าแบตเตอรี่ 12 โวลต์มาก ซึ่งจะเพิ่มน้ำหนักที่ไม่จำเป็นให้กับรถ การใช้แบตเตอรี่ 12 โวลต์แยกต่างหากที่มีขนาดเล็กกว่า ช่วยลดน้ำหนักของรถและเพิ่มประสิทธิภาพโดยรวมของแหล่งพลังงานไฟฟ้า
แบตเตอรี่ 12 โวลต์ในรถยนต์ไฟฟ้าชาร์จอย่างไร?
มีข้อสงสัยว่า เมื่อไม่ได้ใช้แบตเตอรี่ 12 โวลต์ในการขับเคลื่อนมอเตอร์ไฟฟ้า แล้วจะชาร์จไฟกลับยังไง? โดยทั่วไปแล้ว แบตเตอรี่ 12 โวลต์ในรถยนต์ไฟฟ้าจะชาร์จผ่านกระบวนการ ชาร์จแบบหยด ซึ่งเกี่ยวข้องกับการใช้ไฟฟ้าปริมาณเล็กน้อยจากชุดแบตเตอรี่แรงดันสูงหลัก เพื่อรักษาระดับประจุของแบตเตอรี่ 12 โวลต์ ในขณะที่รถกำลังขับเคลื่อน
การชาร์จแบบหยด ทำให้แบตเตอรี่ 12 โวลต์ มีพลังงานเพียงพอสำหรับการจ่ายกระแสไฟฟ้าให้กับอุปกรณ์เล็กๆ เนื่องจากแบตเตอรี่แรงดันสูงหลัก จะถูกใช้ในการขับเคลื่อนรถ นอกจากการรักษาระดับประจุของแบตเตอรี่ 12 โวลต์แล้ว การชาร์จแบบหยด (trickle charging) ยังช่วยรักษาสุขภาพของแบตเตอรี่และยืดอายุการใช้งานได้อีกด้วย
สิ่งสำคัญที่ควรทราบ คือ แบตเตอรี่ 12 โวลต์ในรถยนต์ไฟฟ้า ไม่เหมือนกับแบตเตอรี่ 12 โวลต์ที่พบในรถยนต์ที่ใช้เครื่องยนต์ แบตเตอรี่ 12 โวลต์ ในรถยนต์ไฟฟ้า เป็นแบตเตอรี่ชนิดพิเศษที่เรียกว่าแบตเตอรี่ "deep cycle" ซึ่งออกแบบมาให้ใช้งานโดยการคายประจุและชาร์จใหม่เป็นประจำ แตกต่างจากแบตเตอรี่ "สตาร์ท" ที่พบในรถยนต์ที่ใช้เครื่องยนต์ ซึ่งออกแบบมาเพื่อจ่ายพลังงานในระยะเวลาสั้นๆ สำหรับสตาร์ทเครื่องยนต์และไม่ได้ออกแบบมาให้ใช้งานโดยการคายประจุอย่างต่อเนื่องขณะขับเคลื่อน
...
เมื่อแบตเตอรี่ 12 โวลต์ในรถยนต์ไฟฟ้า ไฟหมด?
เหมือนกับการใช้งานแบตเตอรี่ในรถยนต์ แบตเตอรี่ 12 โวลต์ในรถยนต์ไฟฟ้า ถึงช่วงระยะเวลานึงก็ต้องได้รับการเปลี่ยนใหม่ ในบางกรณี แบตเตอรี่ 12 โวลต์ในรถยนต์ไฟฟ้าอาจหมดลงอย่างกะทันหัน ทำให้รถยนต์ไม่มีพลังงานสำหรับระบบไฟฟ้า โดยเฉพาะอย่างยิ่งหากเกิดขึ้นขณะที่รถกำลังขับเคลื่อน
เมื่อแบตเตอรี่ 12 โวลต์ในรถยนต์ไฟฟ้าหมดขณะที่รถกำลังใช้งาน อาจสามารถสตาร์ทแบตเตอรี่ได้โดยใช้แหล่งจ่ายไฟ 12 โวลต์อื่น เช่น เครื่องสตาร์ทฉุกเฉินแบบพกพา สิ่งสำคัญคือต้องปฏิบัติตามข้อควรระวังด้านความปลอดภัย เมื่อพยายามสตาร์ทแบตเตอรี่ เนื่องจากมีความเสี่ยงต่อไฟฟ้าช็อต นอกจากนี้ ควรใช้ความระมัดระวังเมื่อสตาร์ทรถยนต์ไฟฟ้า เนื่องจากชุดแบตเตอรี่แรงดันสูงอาจก่อให้เกิดความเสี่ยงเพิ่ม
หากแบตเตอรี่ 12 โวลต์ในรถยนต์ไฟฟ้าหมดและไม่สามารถสตาร์ทได้ รถจะต้องถูกยกไปยังศูนย์บริการ เพื่อเปลี่ยนแบตเตอรี่ ในบางกรณี อาจสามารถเปลี่ยนแบตเตอรี่ 12 โวลต์ได้ด้วยตนเองหากคุณมีเครื่องมือและความรู้มากพอสำหรับสเปคของแบต ฯ 12 โวลต์ในรถยนต์ไฟฟ้า แต่ควรให้ช่างผู้เชี่ยวชาญที่ได้รับการฝึกฝนมาจัดการงานนี้เพื่อให้แน่ใจว่าทำได้อย่างปลอดภัยและถูกต้อง
...
สรุป
รถยนต์ไฟฟ้าเต็มรูปแบบ (EV) ยังคงมีแบตเตอรี่ 12 โวลต์อยู่ภายใน เนื่องจากแบตเตอรี่ดังกล่าวทำหน้าที่สำคัญหลายประการ
แบตเตอรี่ 12 โวลต์ในรถยนต์ไฟฟ้า (EV) ทำหน้าที่เป็นแหล่งพลังงานหลักสำหรับระบบควบคุมและอุปกรณ์ไฟฟ้าพื้นฐาน เช่น ไฟส่องสว่าง, หน้าจออินโฟเทนเมนต์, ระบบล็อก, และการควบคุมคอนแทคเตอร์ (Contactors) เพื่อเชื่อมต่อแบตเตอรี่แรงดันสูง (HV) เข้ากับระบบขับเคลื่อน หากไฟหมด รถจะไม่สามารถสตาร์ทหรือทำงานได้
หน้าที่หลักของแบตเตอรี่ 12 โวลต์ในรถยนต์ไฟฟ้า:
เปิดระบบรถ (Wake up system): ทำหน้าที่เป็นแหล่งจ่ายไฟแรกเพื่อเริ่มทำงานของคอมพิวเตอร์และระบบอิเล็กทรอนิกส์ต่างๆ ก่อนที่แบตเตอรี่แรงดันสูงจะทำงาน
ควบคุมระบบความปลอดภัย: จ่ายไฟให้ระบบไฟหน้า, ไฟท้าย, ไฟสัญญาณ, ระบบเบรก ABS, และระบบถุงลมนิรภัย
จ่ายไฟให้อุปกรณ์เสริม: ไฟส่องสว่างภายในรถ, กระจกไฟฟ้า, พวงมาลัยพาวเวอร์, และระบบความบันเทิง
กระตุ้นคอนแทคเตอร์ (Contactors): สั่งเปิด-ปิดการเชื่อมต่อแบตเตอรี่แรงดันสูง ถ้าไฟ 12V หมด จะไม่สามารถทำให้คอนแทคเตอร์ทำงานได้ รถจะขับเคลื่อนไม่ได้
...
การชาร์จแบตเตอรี่ 12 โวลต์:
ในรถยนต์ไฟฟ้าไม่มีไดชาร์จ แต่ใช้ตัวแปลงไฟ (DC-to-DC Converter) เพื่อลดแรงดันไฟฟ้าจากแบตเตอรี่หลัก (400-800V) ลงมาเหลือประมาณ 14V เพื่อชาร์จไฟกลับเข้าแบตเตอรี่ 12V อยู่ตลอดเวลาขณะใช้งานรถ.
อาคม รวมสุวรรณ
E-Mail chang.arcom@thairath.co.th
Facebook https://www.facebook.com/chang.arcom
https://www.facebook.com/ARCOM-CHANG-Thairath-Online-525369247505358/