มุมล้อ เรื่องสำคัญที่ควรรู้

มุมล้อและแนวทางการปรับตั้งระบบรองรับของรถยนต์แต่ละคันจะมีปฏิกิริยาตอบสนองต่อการใช้งานแตกต่างกันออกไป มุมของช่วงล่างที่ปรับตั้งมาจากโรงงานอาจไม่ถูกใจนักขับบางคน เนื่องจากต้องการประสิทธิภาพการยึดเกาะที่มากขึ้น แม้จะเปลี่ยนล้อและยางให้มีขนาดที่ใหญ่ขึ้นแต่ช่วงล่างที่ไม่ได้ปรับตั้งเพื่อให้สอดคล้องกับความต้องการจะมีค่ากลางๆ ที่อาจไม่ตรงกับความต้องการของนักขับที่มุ่งไปยังประสิทธิภาพสูงสุดของการยึดเกาะ

เมื่อมุมล้อ (Wheel Alignment) ผิดเพี้ยนไปจากค่ามาตรฐานที่ผู้ผลิตกำหนด จะส่งผลโดยตรงต่อการควบคุมรถ ความปลอดภัย และการสึกหรอของชิ้นส่วนต่างๆ โดยอาการที่มักเกิดขึ้นขณะขับขี่มีดังนี้ 

ยางสึกหรอผิดปกติ สัญญาณที่ชัดเจนที่สุด โดยรูปแบบการสึกจะขึ้นอยู่กับว่ามุมไหนที่ผิดไป

มุม Camber ผิด ยางจะสึกหรอเพียงด้านเดียว (ด้านในหรือด้านนอก) มากเป็นพิเศษ

มุม Toe ผิด ยางจะมีลักษณะสึกเป็นบั้งๆ หรือที่เรียกว่า สึกแบบขนนก (Feathering) ซึ่งจะทำให้อายุการใช้งานยางสั้นลงอย่างมาก

อาการรถดึงไปด้านใดด้านหนึ่ง 
เมื่อปล่อยมือจากพวงมาลัยในทางตรง รถจะค่อยๆ เลื้อยหรือดึงออกไปทางซ้ายหรือทางขวาเอง ทำให้ผู้ขับขี่ต้องออกแรงเกร็งพวงมาลัยเพื่อประคองรถให้อยู่ในเลนตลอดเวลา ส่งผลให้เกิดความเมื่อยล้าในการขับขี่ทางไกล

พวงมาลัยไม่คืนตัวหรือพวงมาลัยเอียง

พวงมาลัยเอียงขณะที่รถวิ่งทางตรง แต่ก้านพวงมาลัยกลับเอียงไปด้านข้าง ไม่ตั้งศูนย์ตรง

ไม่คืนตัว หลังจากเลี้ยวรถแล้ว พวงมาลัยไม่ยอมตีกลับคืนมาที่ตำแหน่งตรงเอง หรือมีแรงคืนตัวที่น้อยผิดปกติ (มักเกิดจากมุม Caster ผิดเพี้ยน)

ประสิทธิภาพการยึดเกาะถนนลดลง

มุมล้อที่ผิดทำให้หน้ายางสัมผัสกับพื้นถนนไม่เต็มที่ ส่งผลให้:

การเข้าโค้งแย่ลง รถมีอาการหน้าดื้อโค้ง (Understeer) หรือท้ายปัด (Oversteer) ได้ง่ายขึ้น

ระยะเบรกยาวขึ้น เนื่องจากแรงเสียดทานระหว่างหน้ายางกับพื้นผิวถนนลดลง

การสั่นสะเทือนและเสียงดัง

ในบางกรณีที่มุมล้อผิดเพี้ยนมากๆ อาจทำให้เกิดแรงสั่นสะเทือนส่งขึ้นมาถึงพวงมาลัย และอาจมีเสียงดังจากการที่หน้ายางเสียดสีกับถนนในองศาที่ผิดปกติ (เสียงหอน) ขณะวิ่งด้วยความเร็ว

หากพบอาการเหล่านี้ หรือหลังจากไปกระแทกหลุมแรงๆ มา ควรนำรถเข้าเครื่อง "ตั้งศูนย์ล้อ" ทันที เพื่อปรับค่า Camber, Caster และ Toe ให้กลับมาอยู่ในค่าโรงงาน ซึ่งจะช่วยประหยัดค่ายางและเพิ่มความปลอดภัยในการเดินทาง 

ผู้ผลิตรถยนต์ทุกบริษัทเสียเงินเสียเวลาไปมากกับการปรับตั้งค่าของช่วงล่าง กว่าจะทำให้รถมีการยึดเกาะที่ตรงกับความต้องการก็ต้องทดสอบกันจนเปื่อย ไม่ว่าจะเป็นการคำนวณหามุมล้อที่มีเสถียรภาพ ค่าสึกหรอของยาง รวมถึงสมรรถนะสูงสุดขณะขับเข้าโค้งด้วยความเร็วสูงการปรับเปลี่ยนมุมล้อควรทำแบบเป็นขั้นเป็นตอนโดยคำนึงถึงสภาพการใช้งานจริงไม่งั้นมีหวังนั่งเด้งไปตลอดทาง 

ช่วงล่างที่ถูกปรับให้มีการยึดเกาะดีกว่าเดิมมักจะตามมาด้วยอาการกระด้าง มากหรือน้อยก็ขึ้นอยู่กับความต้องการของเจ้าของรถ การปรับตั้งช่วงล่างจากโรงงานด้วยค่าตัวเลขที่ครอบคลุมการใช้งานของคนส่วนใหญ่ที่ไม่ใช่นักซิ่ง แต่คนที่ชอบขับเร็วชอบรถเกาะถนนโดยเฉพาะตอนเข้าโค้ง จะต้องเตรียมใจเผื่อไว้เมื่อปรับจนรถทรงตัวดีขึ้นคุณภาพของการซับแรงสั่นสะเทือนจะแย่ลง หรือปรับให้รถเข้าโค้งได้เร็วขึ้นแต่การทรงตัวบนทางตรงกลับแย่ลงการปรับตั้งช่วงล่างเป็นงานที่ละเอียดอ่อนและะเสียเวลา เมื่อปรับจุดแรกให้ดีขึ้นแต่อีกจุดกลับแย่ลงจากผลกระทบที่ทำให้ต้องตามไปปรับแก้กันวุ่นวาย แต่ถ้าทำแล้วรถวิ่งดีขึ้นเกาะถนนมากขึ้นก็เป็นสิ่งที่สมควรจะทำ

สำหรับคนที่ชอบขับเร็วมุม Camberหมายถึงมุมหรือองศาของล้อที่เอียงหรือเบนออกจากแนวดิ่งแคมเบอร์ 0 เป็นตำแหน่งที่ทำให้ล้อตั้งฉากกับถนนมากที่สุด มุมแคมเบอร์บวกคือจุดสูงสุดของล้อที่ทำมุมผายออกจากรถ ส่วนมุมแคมเบอร์ลบหมายถึงส่วนบนสุดของล้อทำมุมหุบเข้าไปในรถ แคมเบอร์เป็นบวกทำให้การยึดเกาะถนนย่ำแย่ลงแต่จะดีเมื่อขับเข้าโค้ง แคมเบอร์ที่เป็นลบจะทำให้ยางล้อฝั่งนอกสัมผัสกับถนนได้เต็มที่ ส่วนยางฝั่งในจะสัมผัสกับถนนได้ไม่ดีนัก มุมที่เป็นลบมากๆ เพิ่มการสึกหรอของยางฝั่งใน ลดแรงฉุดลากทางตรง ลดอัตราเร่งและระยะของการเบรก โดยเฉพาะการขับทางตรงมากกว่าการขับเข้าโค้ง 

ข้อดีของแคมเบอร์ที่เป็นลบเฉพาะแค่ตอนขับเข้าโค้งเท่านั้น การปรับตั้งมุมแคมเบอร์ให้เป็นลบควรปรับตั้งน้อยๆ ไม่แบะจนล้อด้านบนหุบเข้าไปที่ตัวถังมากๆ แบบที่เด็กวัยรุ่นชอบแต่ง เพราะการปรับมุมแคมเบอร์ให้เป็นลบมากๆ จะทำให้รถวิ่งบนทางตรงได้แย่มาก มุมแคมเบอร์ ทำหน้าที่ต้านการเอียงข้างของรถขณะขับขี่ในทางโค้ง ลดรัศมีหมุนเลี้ยวลง เพื่อให้หมุนพวงมาลัยได้เบา ทำให้ไม่เกิดการคลอนตัวลูกปืนล้อที่ระยะฟรี และลดอาการล้อลื่นมุม 

Caster มุมแคสเตอร์ช่วยให้ล้อหน้าคืนกลับสู่ตำแหน่งตั้งตรงหลังเลี้ยว คือมุมการวางตำแหน่งล้อ เมื่อมองจากด้านข้างตัวรถ เข้าไปหาตัวรถ มุมแคสเตอร์ จะเป็นมุมของแกนหมุนเลี้ยว ที่เอียงจากแนวดิ่งไปตามแนวยาวของรถ เมื่อแกนหมุนเลี้ยวส่วนบน เอียงไปทางด้านหลังรถ มุมแคสเตอร์จะมีค่าเป็นบวก (Positive) ในทางตรงข้าม ถ้าแกนหมุนเลี้ยวส่วนบน เอียงไปทางด้านหน้ารถ มุมแคสเตอร์ จะมีค่าเป็นลบ (Negative) มุมแคสเตอร์ ทำหน้าที่ทรงทิศทางด้วยตัวเอง เพื่อให้พวงมาลัยหมุนคืนกลับตำแหน่งทางตรงได้เอง หลังจากมีการเลี้ยว 

มุม Toe-inคือระยะหน้ายางเอียงเข้าหากัน ตามทิศทางหน้ารถ (เมื่อมองจากด้านบน ลงสู่พื้นถนน) โทอิน จะมีค่าเป็นบวก เมื่อระยะห่างของยางด้านหน้า น้อยกว่าระยะห่างของยางด้านหลัง และโทอิน จะมีค่าเป็นลบ เมื่อระยะห่างของยางด้านหน้ามากกว่าระยะห่างของยางด้านหลังโทอินจะทำไม่ให้ล้อสั่น จากความต้านทางกลิ้ง ลดระยะหลวมของลูกหมากคันส่ง และทำให้ล้อรถ เคลื่อนที่ขนานไปอย่างคงที่

มุม Toe-out คือผลต่างของมุมเลี้ยวล้อหน้า ที่อยู่ด้านนอกวงเลี้ยว และด้านในวงเลี้ยว หรือรัศมีการเลี้ยวนั่นเอง มุมโทเอาต์ จะทำให้ล้อหมุนเลี้ยวได้อย่างราบรื่น ทำให้จุดศูนย์กลางการหมุนเลี้ยว แต่ละล้อร่วมกัน ป้องกันการสึกหรอของยาง และอาการเสียงดังขณะเลี้ยวได้ระดับหนึ่งหากช่วงล่างปรับตั้งมุมโท-อิน มากกว่าปรกติ ไหล่ยางด้านนอกจะสึกไม่เรียบและสึกเร็วกว่าปรกติในทางตรงกันข้าม หากรถมีการปรับตั้งให้มุมโท-เอาต์มากเกินไป ไหล่ยางด้านในจะสึกไม่เรียบและสึกเร็วกว่าเดิมการปรับตั้งช่วงล่างเป็นเรื่องละเอียดอ่อนและมีผลกับการทรงตัว การเลี้ยว หรือการเบรก และความรู้สึกของพวงมาลัย 

ควรให้ช่างที่มีความเชี่ยวชาญทำการปรับตั้งด้วยเครื่องมือเฉพาะ ค่าเดิมๆ จากโรงงานอาจเหมาะสมกับการขับปกติ แต่ถ้าต้องการการยึดเกาะหรือการเข้าโค้งที่เฉียบคมมากยิ่งขึ้นก็ต้องลงมือลงแรงและลงเงินกันมากพอสมควร ทำช่วงล่างไปแล้วก็ต้องทำเบรกให้ดีขึ้นด้วย ช่วงล่างแบบเดิมในรถยนต์บางรุ่นโดยเฉพาะรถเยอรมันสำหรับบางคนอาจคิดว่านุ่นไปแต่บางคนกลับคิดว่าพอดิบพอดีที่สุดแล้วการปรับตั้งช่วงล่างจึงขึ้นอยู่กับความรู้สึกและความชอบของนักขับแต่ละท่าน หรือไม่ปรับตั้งเลยแล้วขับใช้งานแบบเดิมๆ ก็มีอยู่เยอะมาก ช่วงล่างแบบนุ่มหนึบนั้นเซตยากและมีค่าใช้จ่ายสูง ส่วนช่วงล่างรถบ้านที่มีการปรับจูนให้มีค่าการยึดเกาะในโค้งระดับเดียวกับรถแข่งนั้นเตรียมรับเสียงก่นด่าจากแม่ยายหรือภรรยาไปตลอดทางได้เลย ..

อาคม รวมสุวรณ
E-Mail chang.arcom@thairath.co.th
Facebook https://www.facebook.com/chang.arcom
https://www.facebook.com/ARCOM-CHANG-Thairath-Online-525369247505358/