เหตุการณ์นี้ไม่ว่าจะจอดอยู่ตรงไหน โดยเฉพาะการจอดในบ้านแล้วเกิดควัน ถือเป็นสถานการณ์ที่อันตรายและเร่งด่วน หากมีควันพุ่งออกมาจากใต้ท้องรถร่วมกับอาการรถเคลื่อนที่ไม่ได้ สาเหตุส่วนใหญ่มักเกี่ยวข้องกับระบบไฟฟ้าแรงสูงหรือระบบขับเคลื่อนหลัก มักจะเกิดจากแบตเตอรี่ อาจเคยกระแทกจนเกิดความเสียหาย หรือเกิดจากการลัดวงจรของระบบไฟฟ้าภายในแบตเตอรี่เอง หรือระบบระบายความร้อนของแบตเตอรี่ทำหน้าที่บกพร่อง ไม่ทำงาน หรือทำงานแต่ไม่เต็มประสิทธิภาพ ทำให้แบตเตอรี่ร้อนจัดจนเกิดควัน
แบตเตอรี่เกิดความร้อนสูงเกินพิกัด (Battery Thermal Runaway) คือสาเหตุที่ทำให้เกิดควัน ควันที่มาจากใต้ท้องรถ (ซึ่งเป็นที่ตั้งของแพ็คแบตเตอรี่) อาจเกิดจากเซลล์แบตเตอรี่ภายในเสียหายจากการกระแทก หรือระบบระบายความร้อนขัดข้อง จนเกิดปฏิกิริยาทางเคมีที่สร้างความร้อนสะสม มีคำถามว่า แล้วทำไมรถคันที่เกิดปัญหาถึงเคลื่อนที่ไม่ได้ การขยับรถไม่ได้นั้น เกิดจากระบบจัดการแบตเตอรี่ ที่คอยเฝ้าระวังการทำงานที่ผิดพลาด และเมื่อเกิดความผิดพลาด ระบบจะสั่งตัดการทำงานของกระแสไฟฟ้าทั้งหมดทันทีเพื่อความปลอดภัย
...
มอเตอร์ขับเคลื่อนหรืออินเวอร์เตอร์ไหม้ (Motor/Inverter Failure) รถยนต์ไฟฟ้าที่ใช้ความเร็วสูงหรือเร่งต่อเนื่องเป็นเวลานนาน หรือผ่านการใช้งานหนัก เช่น ขึ้นทางชันหรือขับด้วยความเร็วสูงต่อเนื่อง มอเตอร์หรือตัวแปลงกระแสไฟฟ้าอินเวอร์เตอร์ (Inverter) อาจเกิดการลัดวงจรหรือไหม้จนมีควันออกมา เมื่อมอเตอร์เสียหายหรืออินเวอร์เตอร์ไม่จ่ายไฟ ล้อก็จะไม่สามารถหมุนได้ ข้อนี้อาจเกิดขึ้นได้บ้าง แต่น้อยกว่าความเสียหายหรือการทำงานที่ผิดพลาดของระบบระบายความร้อนชุดแบตเตอรี่
การลัดวงจรของสายไฟแรงสูง (High Voltage Wiring Short Circuit) เกิดจากจอดในดงหนู แถวที่จอดรถเป็นเส้นทางหากินของหนูในตอนกลางคืน ทำให้ตอนไม่ใช้รถ หนูเข้าไปแทะสายไฟจนชำรุดเสียหายและเกิดการลัดวงจร หรือการกระแทกบริเวณใต้ท้องรถ อาจทำให้ฉนวนหุ้มสายไฟส้ม (High Voltage) เสียหายจนเกิดการสปาร์คและควัน และเมื่อระบบตรวจพบไฟรั่วหรือลัดวงจร ระบบความปลอดภัยจะตัดไฟหลักจากแบตเตอรี่ทันที ทำให้ไม่สามารถเคลื่อนที่ได้
สิ่งที่ควรทำในทันที
ออกจากรถทันที ลงจากรถและรักษาระยะห่างอย่างน้อย 15-20 เมตร
อย่าใช้น้ำฉีดเอง หากไม่มั่นใจว่าเป็นไฟประเภทไหน การใช้น้ำปริมาณน้อยฉีดใส่แบตเตอรี่อาจทำให้สถานการณ์แย่ลง
โทรแจ้งศูนย์บริการหรือกู้ภัย ระบุว่าเป็น รถยนต์ไฟฟ้ามีควันใต้ท้อง เพื่อให้เตรียมอุปกรณ์ดับเพลิงเคมีที่เหมาะสม
ห้ามพยายามสตาร์ทรถ อย่าพยายามบังคับให้รถเคลื่อนที่ เพราะอาจกระตุ้นให้เกิดประกายไฟมากขึ้น
เนื่องจากรถขยับไม่ได้และเป็นรถระบบไฟฟ้า การเคลื่อนย้ายต้องใช้ รถสไลด์ (Flatbed) เท่านั้น ห้ามลากจูงแบบล้อหมุนบนพื้นเด็ดขาด เพราะจะเกิดแรงดันไฟฟ้าย้อนกลับไปทำลายระบบที่เสียหายอยู่แล้วให้หนักกว่าเดิม
รถยนต์ไฟฟ้า (EV ถือเป็นเทคโนโลยีใหม่ และเมื่อเกิดปัญหาขึ้นมา มักจะเป็นข่าวใหญ่ที่ดูน่ากลัวกว่ารถน้ำมันปกติ
...
หากมองตามความเป็นจริง นี่คือความกลัวในสิ่งที่มองไม่เห็น ต่างจากรถน้ำมันที่ถ้าเครื่องฮีทเราจะพอเดาได้ว่าหม้อน้ำรั่ว แต่สำหรับ EV ควันที่มาจากใต้ท้องรถมักจะหมายถึงแบตเตอรี่ ซึ่งเป็นชิ้นส่วนที่แพงที่สุดและซับซ้อนที่สุด ความไม่ชัดเจนของสาเหตุในช่วงแรกมักจะทำให้เกิดความกังวล ส่วนมาตรฐานของแต่ละแบรนด์นั้น ปัจจุบันมีแบรนด์รถไฟฟ้าเข้ามาทำตลาดเยอะมาก ทั้งแบรนด์ดั้งเดิมและแบรนด์ใหม่ ความเชื่อมั่นจึงอยู่ที่บริการหลังการขาย ความจริงใจ โปร่งใส เร่งแก้ปัญหาให้ลูกค้าของค่ายรถ ถ้าค่ายรถตรวจสอบไว ชดเชยยุติธรรม และอธิบายสาเหตุตามจริง (เช่น เกิดจากการกระแทก หรือซอฟต์แวร์ผิดพลาด) ความเชื่อมั่นจะกลับมาเร็ว แต่ถ้าค่ายรถพยายามปิดบังข้อมูล หรือโยนความผิดให้ผู้ใช้ ความเชื่อมั่นต่อแบรนด์นั้นจะดิ่งลงทันที
ในแง่ของสถิติการเกิดไฟไหม้รถยนต์ทั่วโลก อัตราการเกิดไฟไหม้ของรถยนต์ไฟฟ้า EV ต่อจำนวนรถทั้งหมดนั้น ต่ำกว่า รถน้ำมัน (ICE) แต่เนื่องจากเวลารถยนต์ไฟฟ้า EV เกิดเหตุ ไฟจะไหม้อย่างรุนแรงจนควบคุมเพลิงได้ยากกว่าและใช้เวลานานกว่า ภาพจำในหน้าข่าวจึงรุนแรงกว่าความเป็นจริง แต่ระบบความปลอดภัยของรถยนต์ไฟฟ้าที่จำหน่ายในไทยก็ถือว่าได้มาตรฐาน รถ EV รุ่นใหม่ๆ มีระบบตัดไฟอัตโนมัติ (Safety Cut-off) ที่ไวมาก ซึ่งเป็นสาเหตุที่ทำให้รถเคลื่อนที่ไม่ได้ เหตุการณ์ลักษณะดังกล่าวแน่นอนว่าส่งผลกระทบต่อความเชื่อมั่นในระยะสั้น โดยเฉพาะกับคนที่กำลังตัดสินใจจะซื้อรถยนต์ไฟฟ้าเพราะสาเหตุของราคาเชื้อเพลิง สำหรับผู้ที่ใช้งานรถยนต์ไฟฟ้าอยู่แล้ว สิ่งที่จะช่วยเรียกความเชื่อมั่นคืนมาได้ดีที่สุดคือ คำชี้แจงทางเทคนิคที่ตรงไปตรงมาจากผู้ผลิตว่าเกิดอะไรขึ้น ตรงไหนที่ทำให้เกิดปัญหาและสามารถแก้ใขได้ตรงตามสิ่งที่เกิดโดยไม่มีการปิดบังข้อมูล.
...
อาคม รวมสุวรรณ
E-Mail chang.arcom@thairath.co.th
Facebook https://www.facebook.com/chang.arcom
https://www.facebook.com/ARCOM-CHANG-Thairath-Online-525369247505358/
...