อาการ "ตู้ชาร์จกับรถคุยกันไม่รู้เรื่อง" หรือที่สาย EV เรียกกันว่า "Handshake ล้มเหลว" (Handshake Error / Charging Error) เป็นหนึ่งในปัญหาที่เจอบ่อยที่สุด ถ้าตัดเรื่องปัญหาพื้นฐานอย่างคีย์การ์ดไม่ผ่าน แฮนด์ชาร์จล็อกไม่สนิท หรือเงินในแอปหมดออกไป สาเหตุทางเทคนิคที่ทำให้ระบบคอมพิวเตอร์ของตู้ชาร์จกับสมองกลของรถ สื่อสารกันไม่รู้เรื่อง เกิดขึ้นจากอะไร ?
โปรโตคอลการสื่อสารกวนกัน (Protocol/Software Mismatch) สาเหตุอันดับต้นๆ ของรถใหม่ หรือตู้ชาร์จที่เพิ่งอัปเดตซอฟต์แวร์ มาตรฐานไม่แมตช์กันก็เกม รถยนต์ไฟฟ้า โดยเฉพาะฝั่ง CCS2 หรือ ChAdeMO จะต้องคุยกับตู้ชาร์จผ่านโปรโตคอลมาตรฐาน เช่น ISO 15118 หรือ DIN 70121 เพื่อตกลงกันก่อนว่า รถต้องการแรงดันและกระแส เท่าไหร่ ถ้าฝั่งตู้ชาร์จหรือฝั่งรถมีซอฟต์แวร์เวอร์ชันที่เก่าหรือใหม่เกินไป จนโค้ดที่ส่งหากันแปลความหมายไม่ตรงกัน เหมือนคุยกันคนละภาษา ระบบจะตัดการทำงานทันทีเพื่อความปลอดภัย ส่งผลให้เกิดอาการไฟสีแดงขึ้นที่ตู้ หรือหน้าจอลำดับขั้นตอนค้างอยู่ที่หน้า Connecting
...
สัญญาณ Pilot Line มีปัญหา ที่หัวจ่ายไฟจะมีพินเล็กๆ ที่เรียกว่า CP (Control Pilot) และ PP (Proximity Pilot) ซึ่งทำหน้าที่ส่งสัญญาณคลื่นสี่เหลี่ยม เชื่อมต่อกันเพื่อเช็กสถานะ เมื่อหน้าสัมผัสสกปรก/ชำรุด มีฝุ่น ความชื้น หรือพินทองเหลืองภายในหัวชาร์จหรือเบ้าชาร์จของรถคดงอ สัญญาณไฟแรงดันต่ำที่วิ่งผ่านพิน CP จะส่งไปไม่ถึง หรือค่าความต้านทานเปลี่ยนไป ทำให้รถและตู้ไม่สามารถรับรู้ได้ว่าหัวชาร์จเสียบแน่นหนาพอที่จะปล่อยกระแสไฟแรงสูงได้
สายเคเบิลหักใน สายชาร์จ DC ของตู้สาธารณะมีขนาดใหญ่และหนักมาก หากผ่านการดึง ลาก หรือรถเหยียบบ่อยๆ สายสัญญาณเส้นเล็กๆ ข้างในอาจขาดใน ทำให้สัญญาณขาดหายเป็นช่วงๆ
ระบบกราวด์ของสถานีชาร์จไม่สมบูรณ์ ก่อนที่ตู้ชาร์จจะปล่อยไฟระดับ 400V–800V เข้าไปในรถ ระบบความปลอดภัยของรถ EV จะทำการตรวจสอบระบบกราวด์ (Earth Ground) ของตู้ชาร์จก่อนเสมอ หากตู้ชาร์จนั้นๆ มีการต่อสายดินที่ไม่แน่นหนา มีกระแสไฟรั่ว หรือระบบกราวด์มีค่าความต้านทานสูงเกินกว่ามาตรฐานที่เซ็นเซอร์ของรถกำหนดไว้ รถจะปฏิเสธการรับกระแสไฟทันทีเพราะถือว่าเสี่ยงต่อการเกิดไฟดูด รถกับตู้จึงดีลกันไม่จบ
ค่าฉนวนไฟฟ้าต่ำกว่าเกณฑ์ ก่อนการชาร์จจริง ทั้งตู้และรถจะมีการปล่อยไฟแรงดันต่ำไปทดสอบค่าความเป็นฉนวน เพื่อเช็กว่าไม่มีส่วนใดของระบบไฟรั่วลงตัวถังรถ ถ้าสถานีชาร์จมีความชื้นสะสมสูง (เช่น หลังฝนตกหนัก) หรือหัวชาร์จชื้น จนทำให้ค่าความต้านทานฉนวนต่ำกว่าเกณฑ์ ระบบ Safe-state ของตู้หรือรถจะสั่งยกเลิกกระบวนการทันที ทำให้เกิดการตัดการเชื่อมต่อตั้งแต่ขั้นตอนเริ่มคุยกัน
...
การกวนกันของคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า ในตู้ชาร์จ DC Fast Charge มีอุปกรณ์แปลงกระแสไฟขนาดใหญ่ ซึ่งสร้างสนามแม่เหล็กไฟฟ้าค่อนข้างสูง หากระบบชีลด์ป้องกันของสายสัญญาณในตู้ชาร์จทำมาไม่ดี คลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าเหล่านี้จะเข้าไปรบกวนสัญญาณดิจิทัลที่รถกับตู้กำลังคุยกัน ส่งผลให้ข้อมูลแพ็กเก็ตเสียหาย รถแปลคำสั่งไม่ได้ จึงสั่งหยุดชาร์จกลางคัน
...
วิธีแก้ หากเจออาการนี้ ให้ลอง ดับรถ ล็อกรถ เดินห่างออกมาสัก 1-2 นาที เพื่อให้กล่อง ECU ของรถ Sleep และเคลียร์แคชเดิม จากนั้นกดรีเซ็ตตู้ชาร์จ ถ้าทำได้ หรือสลับไปใช้อีกตู้ แล้วเริ่มขั้นตอนเสียบสายใหม่อีกครั้ง เพื่อให้ระบบเริ่มทำ Handshake นับหนึ่งใหม่.
อาคม รวมสุวรรณ
E-Mail chang.arcom@thairath.co.th
Facebook https://www.facebook.com/chang.arcom
https://www.facebook.com/ARCOM-CHANG-Thairath-Online-525369247505358/
...