"นักลงทุนที่มีความรับผิดชอบ" ในยุค AI เป็นอย่างไร ? ถอดมาตรฐานลงทุน Data Center ของ Google

ถ้า AI คือ อนาคต การลงทุนในโครงสร้างพื้นฐานวันนี้ คือ การวางรากฐานในระยะยาว มนุษย์กับเทคโนโลยีต้องอยู่ร่วมกัน พัฒนาการของเทคโนโลยี ดำเนินไปพร้อมกับการเติบโตของช่วงชีวิตและวิถีความเป็นอยู่ของผู้คน ดังนั้น การเติบโตคของเทคโนโลยีที่จะยั่งยืน จำเป็นที่จะต้องมาพร้อมกับความรับผิดชอบต่อทรัพยากร สิ่งแวดล้อม และชุมชน 

ในระยะหลังมานี้ ทั่วโลกมีปัญหาในเรื่องของ Data Center มากขึ้น โดยในแง่พลังงาน IEA มีการประเมินว่าการใช้ไฟฟ้าของ Data Center ทั่วโลกจะเพิ่มจาก 415 TWh ในปี 2024 เป็นราว 945 TWh ภายในปี 2030 ซึ่งมากกว่าปริมาณการใช้ไฟฟ้าทั้งประเทศญี่ปุ่น (ในปัจจุบัน) ซึ่งสาเหตุหลักๆ คือ AI ที่กลายเป็นตัวขับเคลื่อนการใช้ไฟ

ขณะที่ในสหรัฐอเมริกา ซึ่งเป็นตลาด Data Center ที่ใหญ่ที่สุดในโลก ก็มีแรงต่อต้านจากชุมชนเพิ่มขึ้นมาอย่างต่อเนื่อง จากข้อกังวลหลักๆ คือ การใช้ไฟฟ้า และการใช้น้ำที่สูงมากเกินไป รวมถึงมลภาวะทางเสียงที่เกิดขึ้นด้วย 

บทเรียนที่เกิดขึ้นทั่วโลกในตอนนี้ แสดงให้เห็นว่า ในยุคนี้เงินทุนและเทคโนโลยีไม่เพียงอีกต่อไป แต่ในการลงทุนนั้นจะต้องตอบคำถามให้ได้ว่า แล้วจะอยู่ร่วมกับชุมชนอย่างไรด้วย ด้วยโจทย์นี้ในอุตสาหกรรม Data Center  จึงจำเป็นต้องมีสิ่งที่เรียกว่า  “นักลงทุนที่มีความรับผิดชอบ”

Thairath Money ได้พูดคุยกับ จิรเดช จาตุรวิทย์ หัวหน้าฝ่ายกิจการภาครัฐและนโยบายสาธารณะ Google Cloud ประเทศไทย เพื่อทำความเข้าใจเกี่ยวกับเบื้องหลังการลงทุนของบริษัทระดับโลกที่มีมาตรฐานการลงทุน Data Center ของตัวเองและดำเนินการมาแล้วทั่วโลก เนื่องจากทาง Google คือ บริษัทเทคโนโลยีระดับโลกที่มีการดำเนินการเรื่องนี้มามากกว่า 20  ปี 

ทำความเข้าใจ AI Data Center มีบทบาทอย่างไรกับเศรษฐกิจ ?

ก่อนอื่นเราต้องทำความเข้าใจก่อนว่า คำว่า AI Data Center สิ่งนี้ไม่ได้เป็นแต่อาคารคอนกรีตที่ข้างในมีไว้ตั้งตู้เซิร์ฟเวอร์ แต่ "Engine Room" และ "Backbone" สำคัญที่ขับเคลื่อนเสถียรภาพของเศรษฐกิจดิจิทัล จิรเดช เล่าให้เห็นภาพว่า ให้ลองนึกถึงว่าบริการที่คนใช้ทุกวันล้วนประมวลผลอยู่ใน Data Center ทั้งการเช็กเส้นทางและสภาพจราจรแบบเรียลไทม์ อีเมล คลาวด์เก็บรูปภาพ วิดีโอออนไลน์ และธุรกรรมอีคอมเมิร์ซ

"บางทีเราอยู่ปลายน้ำของการใช้บริการ แต่ทุกอย่างต้อง build บน layer ต่าง ๆ และ layer ที่สำคัญที่สุดข้างล่างสุดเลย ก็คือ Data Center" จิรเดชอธิบาย พร้อมเปรียบเทียบว่า Data Center แบบเดิมเป็นห้องสมุดที่เก็บข้อมูลมหาศาล ส่วน AI Data Center คือห้องสมุดที่มีบรรณารักษ์อัจฉริยะคอยค้นหา ประมวลผล และสรุปข้อมูล ไส้ในจึงต้องเปลี่ยนจากระบบที่เน้น CPU ไปสู่ชิปที่ออกแบบมาเพื่องาน AI โดยเฉพาะ

ดังนั้นสำหรับ Google แล้ว การประกาศารลงทุนมูลค่า 1,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ ในไทยเมื่อปี 2024 ไม่ได้เป็นเพียงการขยายโครงสร้างพื้นฐาน แต่เป็นการวางรากฐานให้กับเศรษฐกิจดิจิทัลของไทยทั้งภาครัฐ ภาคธุรกิจ และประชาชน

สิ่งที่น่าสนใจ คือ การลงทุนเหล่านี้ล้วนเป็นการลงทุนระยะยาว มีกรอบเวลามากกว่า 20 ปี  สะท้อนได้จาก Data Center  แห่งแรกของบริษัทในสหรัฐฯ เปิดมากว่า 20 ปีและยังดำเนินงานอยู่จนถึงปัจจุบัน 

เมื่อต้องอยู่ร่วมกับพื้นที่ยาวนานขนาดนี้ ความรับผิดชอบจึงเริ่มตั้งแต่ก่อนลงทุน Google ประเมินพื้นที่อย่างเข้มงวดว่ามีกำลังไฟฟ้าเพียงพอหรือไม่ ลุ่มน้ำมีน้ำเพียงพอหรือไม่ และจะกระทบชุมชนอย่างไร ก่อนเลือกตั้ง Data Center ในนิคมอุตสาหกรรมที่ชลบุรี ห่างจากพื้นที่ชุมชนหนาแน่น

ความได้เปรียบของการเป็น Full Stack

สำหรับ  Google  มี ความได้เปรียบเชิงยุทธศาสตร์ที่โดดเด่นที่สุดคือโมเดลการดำเนินงานแบบ Full Stack ซึ่งอยุ่ในทุก Layer ของห่วงโซ่เทคโนโลยี ตั้งแต่ Data Center ชิป TPU ท่ออกแบบเอง แพนฟอร์ม Google Cloud  ตลอดจนโมเดล AI อย่าง Gemini ไปจนถึงแอปพลิเคชันต่างๆที่เราใช้กันในปัจจุบัน 

จิรเดช กล่าวว่า เราไม่ได้เป็นแค่ Data Center Service Provider หรือแค่ Software Solution Provider เราเป็นทุกอย่างเลย ดังนั้น การควบคุมได้ทั้งสายทำให้ Google ออกแบบทุกส่วนให้ทำงานร่วมกันได้เต็มประสิทธิภาพ โมเดล Gemini และชิป TPU ถูกพัฒนาคู่กัน ส่วนอาคาร ระบบระบายความร้อน และระบบจ่ายไฟ ถูกออกแบบรอบตัวชิป TPU แต่ละรุ่นยังประหยัดพลังงานขึ้นเรื่อย ๆ ทำให้ไฟฟ้าหนึ่งหน่วยประมวลผลได้มากขึ้น แล้วการควบคุมเองได้ทั้งสายเช่นนี้ สะท้อนถึงประสิทธิภาพของการบริหารจัดการ Data Center

ยกตัวอย่าง ผลลัพธ์ที่สะท้อนในค่า PUE (Power Usage Effectiveness) ซึ่งยิ่งใกล้ 1 ยิ่งมีประสิทธิภาพ ค่าเฉลี่ยของ Data Center Google ทั่วโลกอยู่ที่ 1.09 ต่ำกว่าค่าเฉลี่ยอุตสาหกรรมที่ราว 1.54-1.58 แม้ในเขตร้อนชื้นอย่างสิงคโปร์ ซึ่งระบายความร้อนได้ยากกว่า ก็ยังอยู่ราว 1.1 หมายความว่าพลังงานเกือบทั้งหมดถูกใช้ประมวลผลจริง ไม่สูญเสียไปกับส่วนอื่น

4   คำถามใหญ่ Data Center : มาตรฐานการทำงานของ Google  

นอกจากนี้ในการเข้าไปลงทุนโครงสร้างพื้นฐานอย่าง Data Center ในที่ใดก็ตามแต่ โดยเฉพาะที่เราอธิบายกันอยุ่นี้ คือ บริบทของประเทศไทย Google มีการวางยุทธศาสตร์ในการเป็น "Good Grid Citizen" ซึ่งจากการพูดคุยกับ จิรเดช ยืนยันว่า สิ่งเหล่านี้ คือ มาตรฐานที่ Google ใช้ทั่วโลก ไม่ใช่เงื่อนไขที่รัฐบาลบังคับ  สามารถแบ่งเป็นกลยุทธ์ในการบริหารทรัพยากรเป็น  4 ด้าน 

• Grid Transformation: Google รับผิดชอบค่าใช้จ่ายในการอัปเกรดโครงข่ายไฟฟ้า ที่เกี่ยวข้องกับโครงการ 100% ทั้งสถานีย่อย และสายส่ง เพื่อไม่ให้เป็นภาระต่อภาครัฐและประชาชน
• Clean Energy : ปัจจุบัน Google ซื้อไฟจากโครงข่ายตามปกคิ แต่ได้มีการตั้งเป้าใช้พลังงานสะอาดสำหรับ Data Center รวมถึงยังมีการลงทุนเพื่อเร่งการเปลี่ยนผ่านพลังงานในหลายประเทศ ทั้งแบตเตอรี่ โซลาร์ และความร้อนใต้พิภพ
• Water Replenishment: Google ตั้งเป้าในการคืนน้ำสู่ธรรมชาติ 120%  ของปริมาณที่ใช้ โดยปัจจุบันมีโครงการทั่วโลกราว 164 โครงการ และตั้งเป้าาคืนน้ำราว 7.1 หมื่นล้านลิตรต่อปีภายในปี 2030 ทั้งนี้ Google ได้นำความสำเร็จจากการใช้เทคโนโลยี Drip Irrigation (ระบบน้ำหยด) ในนาข้าวที่ไต้หวัน ซึ่งช่วยเกษตรกรในการใช้น้ำสิ้นเปลือง มาต่อยอดในพื้นที่อื่นต่อไป
• Noise Management: ระดับเสียงที่แนวรั้วของ Data Center จะถูกควบคุมให้อยู่ที่ 55-65 เดซิเบล ใกล้เคียงเครื่องล้างจานในบ้าน และเบากว่าเสียงการจราจรบนท้อนถนนทั่วไป รวมถึงการออกแบบเผื่อพื้นที่ว่างรอบอาคาร เพื่อกั้นเสียงไม่ให้ถึงชุมชน เพื่อความปลอดภัยทั้งทางกายภาพ และรองรับการขยายในอนาคต 

Data Center ไม่ใช่การลงทุนครั้งเดียวจบ 

จิรเดชกล่าวว่า Data Center คือ "อุตสาหกรรมแห่งอนาคต" ที่สร้างมูลค่าหมุนเวียนแบบทวีคูณ ไม่ใช่การลงทุนครั้งเดียวจบ โดยปัจจุบัน Data Center ของ Google ในไทยอยู่ในระยะก่อสร้าง ซึ่งปกติแล้วใช้เวลาเฉลี่ย 3-5 ปี ดังนั้นหลังจากประกาศการลงทุน โครงการในไทยดำเนินการมาแล้ว 2 ปี โดยมีการจ้างแรงงานก่อสร้างผ่านผู้รับเหมาในประเทศราว 4,200 คนต่อปี

และในอนาคตอันใกล้ที่จะเกิดขึ้นหลังจากก่อสร้างเสร็จเป็นที่เรียบร้อย คือ ระยะของการดำเนิงาน Data Center ไม่ได้จ้างงานจำนวนมหาศาลเหมือนโรงงานบางประเภท แต่สร้างงานประจำระยะยาวที่ใช้ทักษะสูงและได้ค่าตอบแทนสูง (High Value, High Skill) ครอบคลุมช่างเทคนิค วิศวกรไฟฟ้าและเครื่องกล ผู้เชี่ยวชาญด้านจัดซื้อ โลจิสติกส์ ซัพพลายเชน พลังงานสะอาด การเชื่อมต่อโครงข่ายไฟฟ้า ความปลอดภัย และการจัดการของเสีย แม้แต่บุคลากรไทยที่อยู่ในวงการ Data Center มานาน ก็ต้องยกระดับความรู้สู่มาตรฐาน Hyperscale ระดับโลก องค์ความรู้นี้จะสะสมอยู่ในแรงงานไทยต่อไป

นอกจากนี้ Google มีพันธมิตรที่เป็นธุรกิจไทยมากกว่า 50 ราย ตั้งแต่งานก่อสร้างไปจนถึงซัพพลายเชนสนับสนุน ตลอดอายุการใช้งานกว่า 20 ปี จะมีการซ่อมบำรุง อัปเกรด และจัดซื้ออุปกรณ์ต่อเนื่อง 

ดังนั้นสำหรับอุตสาหกรรม Data Center จิรเดช ให้มุมมองว่า จริงๆแล้วอุตสาหกรรมนี้สามารถสร้างระบบนิเวศในไทยได้แบบเดียวกับอุตสาหกรรมรถยนต์ และใน 5-10 ปีข้างหน้า ธุรกิจไทยจะมีโอกาสเข้าไปเป็นส่วนหนึ่งของห่วงโซ่นี้อีกมาก

เครื่องยนต์เศรษฐกิจใหม่ ที่ต้องมาพร้อมความรับผิดชอบ 

ในมุมนโยบายสาธารณะ การประกาศลงทุน 1,000 ล้านดอลลาร์ คือการติดตั้ง "เครื่องยนต์เศรษฐกิจใหม่" ผ่านการเป็น นักลงทุนที่มีความรับผิด ในมิติต่างๆ ทั้งสิ่งแวดล้อม ชุมชน สังคม จิรเดชกล่าวถึงการเข้ามาลงทุนของ Google ในไทยว่า "เราไม่ได้แค่ขอเพราะเราต้องการใช้ เราไม่ได้เป็นแค่ demand แต่ถ้าเราทำอะไรที่ไป strengthen ฝั่ง supply ของสิ่งที่เราใช้ได้ เราก็ทำหมด ทั้งไฟ น้ำ หรือคน" ซึ่งนี่คือ บทบาทที่ Google วางไว้คือเป็นผู้เล่นหลักที่ทำงานร่วมกับภาครัฐ เพื่อสร้างอุตสาหกรรม Data Center ของไทยให้เติบโตไปพร้อมความรับผิดชอบนั่นเอง

ที่มาข้อมูล IEA