เปิดเทอมนี้ พ่อแม่จ่ายเยอะแค่ไหน? เมื่อมีค่าใช้จ่ายแฝงที่รัฐมองไม่เห็น และ"เรียนฟรี" ไม่มีอยู่จริง

ใกล้เข้าสู่ช่วง "พฤษภาคม" เดือนที่กระเป๋าสตางค์ของพ่อแม่ - ผู้ปกครองทั่วประเทศ กลับมาสั่นสะเทือนอีกครั้ง เพราะ ลูกๆหลาน กำลังจะเปิดเรียนปีการศึกษาใหม่ 

ขณะที่คำว่า "เรียนฟรี" คำมั่นสัญญาที่ฟังดูดีในทุกยุคสมัย แต่สำหรับพ่อแม่คนไทยในโลกความเป็นจริง นี่เป็นเพียงนโยบายทิพย์ และ "มหกรรมหนี้สิน" ย่อมๆ ก่อนถึงวันเปิดเทอม เพราะตัวเลขที่รัฐอุดหนุนกับค่าใช้จ่ายที่จ่ายจริง สวนทางกันอย่างน่าตกใจ 

จนเกิดคำถาม ว่า เรากำลังฟรี แค่ชื่อหรือไม่? 

ตีแผ่ตัวเลข ส่วนต่างที่รัฐ "มองไม่เห็น"

จากข้อมูลเงินอุดหนุนปี 2569 รัฐจัดสรรงบประมาณให้นักเรียนไทยแบบ "รายหัว" ที่พอแยกย่อยออกมา กลับกลายเป็นเงินจำนวนน้อยที่แทบจะซื้ออะไรไม่ได้ในยุคค่าครองชีพแพง

รายการค่าใช้จ่าย 

• ชุดนักเรียน (ประถม) รัฐจ่ายให้ 400 บาท แต่ความจริงที่พ่อแม่ต้องแบก มีทั้ง ชุดนักเรียน 2-3 ชุด ,ชุดพละ ,ชุดลูกเสือ ,รองเท้า 2-3 คู่ เกิดส่วนต่าง ต้องจ่ายเพิ่ม 1,500 - 3,000++
• อุปกรณ์การเรียน รัฐจ่ายให้ 440 บาท (เทอมละ 220) แต่ความจริงที่พ่อแม่ต้องแบก สมุด, เครื่องเขียน, อุปกรณ์ศิลปะ ,งานประดิษฐ์ต่างๆ เกิดส่วนต่าง ต้องจ่ายเพิ่ม 500 - 1,000++
• กิจกรรมผู้เรียน รัฐจ่ายให้ 547 บาท แต่ความจริงที่พ่อแม่ต้องแบก มีตั้งแต่ค่ายวิชาการ, ลูกเสือ, ทัศนศึกษา ที่มักถูกเรียกเก็บเพิ่มระหว่างเรียน

ค่าใช้จ่าย "ล่องหน" ที่รัฐแกล้งลืม

และแม้กระทรวงศึกษาธิการจะมีประกาศห้ามเก็บค่าใช้จ่าย 22 รายการ (เช่น ค่าเล่าเรียน, อินเทอร์เน็ต, ห้องสมุด) แต่ในทางปฏิบัติ กลับมี "ค่าใช้จ่ายแฝง" งอกออกมาเหมือนดอกเห็ด ในบางโรงเรียน เช่นกัน 

• ค่าแอร์/ค่าสาธารณูปโภค: กลายเป็นเรื่องปกติที่โรงเรียนเรียกเก็บเพิ่ม โดยอ้างว่าไม่อยู่ในงบอุดหนุนพื้นฐาน
• ค่าจ้างครูต่างชาติ หากอยากให้ลูกได้ภาษา พ่อแม่ต้องจ่าย "ค่าบำรุงการศึกษา" เพิ่มอีกหลักหมื่น
• ค่าอาหารและเดินทาง ภาระรายวันที่รัฐไม่ครอบคลุม 
• ค่าเรียนพิเศษ ในระบบที่เน้นการแข่งขัน คอร์สละ 2,000 - 15,000 บาท กลายเป็น "ไฟท์บังคับ" ที่พ่อแม่ต้องจ่ายหากไม่อยากให้ลูกหลุดขบวน
• ค่าเสื้อกีฬาสี ที่ต้องซื้อใหม่ทุกปี
• ค่าประกันนักเรียน (รายปี)
• ค่าเรียนปรับพื้นฐานความรู้
• บางโรงเรียนมีการออกใบเสร็จ ค่าจ้างบุคลากรปฎิบัติงานในสถานศึกษา
• ค่าสอนคอมพิวเตอร์ กรณีโรงเรียนจัดอุปกรณ์ให้นักเรียนเกินมาตรฐานที่รัฐจัดให้ 

"เรียนฟรีไม่ฟรีจริง" ช่องโหว่กฎหมายที่ต้องปิด

ล่าสุด “พริษฐ์ วัชรสินธุ” สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พรรคประชาชน และ ผศ.อรรถพล อนันตวรสกุล ประธานอนุกรรมการด้านการศึกษา สภาผู้บริโภค ได้ชี้ให้เห็นประเด็นสำคัญว่า ปัญหาไม่ใช่แค่เรื่องงบประมาณ แต่คือ "การบังคับใช้กฎหมายที่หย่อนยาน" และช่องว่างใน พ.ร.บ.การศึกษาฯ ที่เปิดโอกาสให้สถานศึกษาเรียกเก็บเงินยิบย่อย

" ปัจจุบันผู้ปกครองยังถูกเรียกเก็บค่าบำรุงการศึกษาในรูปแบบต่างๆ ทั้งที่รัฐบอกว่าครอบคลุม 22 รายการพื้นฐานแล้ว แต่ในทางปฏิบัติพบว่า ผู้ปกครองจำนวนไม่น้อยยังคงถูกเรียกเก็บค่าใช้จ่ายในรูปแบบของค่าบำรุงการศึกษา และค่าใช้จ่ายแฝงอีกมากมาย ไม่ว่าจะเป็นค่าเครื่องแบบ หนังสือ อุปกรณ์เรียน ค่ากิจกรรม หรือแม้แต่ค่าเดินทางและอินเทอร์เน็ต “

บทสรุปที่น่าคิด ความเหลื่อมล้ำเริ่มต้นที่ "เงินอุดหนุน"

จากข้อมูลข้างต้น จะเห็นได้ว่า หากบ้านไหนไม่มีเงินสำรอง 5,000 - 20,000 บาท ก่อนเปิดเทอม สิ่งที่ตามมาคือการพึ่งพาหนี้นอกระบบ เพื่อแลกกับอนาคตของลูก

จนชวนตั้งคำถาม ว่า ถึงเวลาหรือยัง? ที่รัฐต้องเลิกอุดหนุนแบบ "เศษเสี้ยว" แล้วหันมามองความจริงว่า ค่าใช้จ่ายในการเรียน 1 คนต่อปีนั้นมหาศาลเพียงใด และต้องกำจัด "ค่าใช้จ่ายแฝง" ให้หมดไปเพื่อให้คำว่า เรียนฟรี เกิดขึ้นได้จริง ไม่ใช่แค่สโลแกนขายฝันตอนหาเสียงเท่านั้น

อย่างไรก็ดี สิ่งที่ชวนติดตาม คือ การประกาศนโยบายเมื่อครั้งหาเสียงของพรรคภูมิใจไทย ที่ระบุไว้ว่า แม้ประเทศไทยจะมีนโยบายเรียนฟรี 15 ปี แต่ยังไม่ใช่การเรียนฟรีที่แท้จริง อีกทั้งความเหลื่อมล้ำทางการศึกษายังคงปรากฎให้เห็นอยู่ และพบว่ามีเด็กกว่า 1 ล้านคน ถูกผลักออกจากระบบการศึกษาพรรคภูมิใจไทยจึงเสนอนโยบาย “การศึกษาเท่าเทียม พลัส” ที่จะทำให้การเรียนฟรีมีจริง เรียนฟรีมีงานทำ และเรียนได้ทุกที่ ทุกเวลา โดยไม่ต้องเสียค่าใช้จ่าย จะเกิดขึ้นได้จริงมากน้อยแค่ไหน.

ติดตามข้อมูลด้านเศรษฐกิจและนโยบายรัฐบาล กับ ThairathMoney ได้ที่ https://www.thairath.co.th/money/economics/thai_economics

ติดตามเพจ Facebook : Thairath Money ได้ที่ลิงก์นี้ https:// www.facebook.com/ThairathMoney